Thị trường công nghệ toàn cầu đang chứng kiến những bước ngoặt lớn khi các lệnh trừng phạt và hạn chế từ Washington không làm chậm lại tiến trình phát triển trí tuệ nhân tạo tại Trung Quốc, mà ngược lại, đang thúc đẩy quốc gia này tự chủ hoàn toàn về công nghệ. Tiêu biểu cho xu hướng này là Công ty TNHH Sản xuất Bộ nhớ Trường Hạng (CXMT), một đơn vị trước đây từng phụ thuộc nặng nề vào các nguồn linh kiện ngoại biên.
Sự trỗi dậy tỷ đô của nhà sản xuất chip nhớ CXMT
Sau khi chính thức niêm yết trên sàn giao dịch STAR Market tại Thượng Hải vào tháng 7, mã cổ phiếu của CXMT đã có cú bứt phá ngoạn mục với mức tăng trưởng lên tới 466% chỉ trong một phiên giao dịch duy nhất. Tính đến ngày 13/8, giá trị vốn hóa thị trường của doanh nghiệp này đã vượt qua cả hãng công nghệ khổng lồ Tencent, chính thức bước lên ngôi vị doanh nghiệp niêm yết có giá trị lớn nhất Trung Quốc với quy mô vượt mức 500 tỷ USD.
Thông qua đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), CXMT đã thành công huy động được khoảng 9,8 tỷ USD, ghi nhận đây là một trong những thương vụ gọi vốn lớn nhất tại thị trường Trung Quốc trong nhiều năm trở lại đây. Toàn bộ nguồn lực tài chính này được định hướng sử dụng nhằm mở rộng quy mô sản xuất chip, thành phần cốt lõi trong cuộc đua phát triển hạ tầng AI giữa hai siêu cường kinh tế Mỹ và Trung Quốc.
Từ chính sách phong tỏa công nghệ đến đòn bẩy tự lực
Ban đầu, khi chính quyền Washington siết chặt các lệnh cấm vận nhằm ngăn cản Bắc Kinh tiếp cận những dòng chip xử lý cao cấp từ các tập đoàn lớn như Nvidia hay AMD, mục tiêu chiến lược rất minh bạch là làm suy yếu khả năng tự xây dựng các hệ thống trí tuệ nhân tạo tiên tiến của quốc gia châu Á này.
Tuy nhiên, thay vì chấp nhận phụ thuộc dài hạn vào nguồn cung bên ngoài, Bắc Kinh đã nhanh chóng đẩy mạnh việc hoàn thiện chuỗi cung ứng công nghệ nội địa. Chip nhớ và hạ tầng tính toán được xem là những trụ cột chiến lược sống còn, vì vậy nhà nước đã tạo mọi điều kiện thuận lợi về dòng vốn lẫn hành lang pháp lý cho các doanh nghiệp chủ chốt.
Cụ thể, CXMT chỉ mất chưa đầy 8 tháng từ khâu nộp hồ sơ cho đến khi hoàn tất quá trình lên sàn chứng khoán, một tốc độ kỷ lục so với quy chuẩn thông thường. Đơn vị này được xếp vào luồng ưu tiên xem xét đặc biệt nhờ vai trò trọng yếu trong an ninh công nghệ quốc gia.
Đồng thời, khi thị trường chứng khoán công nghệ đối mặt với áp lực sụt giảm vào tháng 7, đe dọa trực tiếp đến kế hoạch chào sàn của CXMT, các cơ quan quản lý và các quỹ đầu tư quốc gia đã nhanh chóng can thiệp kịp thời nhằm trấn an tâm lý giới đầu tư.
Lợi thế về chi phí vốn và bài toán hạ tầng tính toán
Theo phân tích từ Giáo sư Chris Miller tại Đại học Tufts, tác giả cuốn sách nổi tiếng Chip War, các doanh nghiệp Trung Quốc vẫn phải đối mặt với mức chi phí đắt đỏ hơn cho hạ tầng tính toán do các dòng chip nội địa chưa bắt kịp chất lượng tuyệt đối của những sản phẩm hàng đầu tại Mỹ. Dù vậy, khoảng cách công nghệ này đang được thu hẹp đáng kể.
Một ưu thế cạnh tranh vô cùng lớn của khối doanh nghiệp Trung Quốc nằm ở cấu trúc chi phí vốn. Chính phủ nước này đang tận dụng nguồn tiền gửi tiết kiệm khổng lồ trong dân chúng, hiện đã đạt mốc khoảng 26.000 tỷ USD.
Trong năm nay, mức lãi suất vay vốn trung bình của các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc chỉ rơi vào khoảng 1,9%, thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng 5,25% mà các đối thủ tại Mỹ phải gánh chịu. Khoảng cách chênh lệch hơn 3% này mang lại nguồn lực tài chính dồi dào để các tập đoàn đổ mạnh vào việc phát triển chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu và hệ sinh thái AI.
Dòng tiền đầu tư vào lĩnh vực này đang lan rộng mạnh mẽ. Đơn vị DeepSeek được cho là đang cân nhắc kế hoạch IPO với mức định giá ước tính khoảng 71 tỷ USD, trong khi các công ty như Moonshot AI, Z.AI và MiniMax cũng ráo riết chuẩn bị các bước đi tương tự.
Góc nhìn chuyên gia từ TTC Việt Nam
Nhận định về xu hướng công nghệ toàn cầu hiện nay, các chuyên gia kỹ thuật tại TTC Việt Nam cho rằng việc thắt chặt các tiêu chuẩn thương mại quốc tế về phần cứng và thiết bị mạng đang tạo ra một hiệu ứng chuyển dịch chuỗi cung ứng chưa từng có. Thay vì làm gián đoạn tiến trình phát triển, các lệnh cấm vận vô tình trở thành chất xúc tác mạnh mẽ ép các quốc gia và doanh nghiệp phải tối ưu hóa năng lực tự chủ công nghệ cốt lõi. Trong lĩnh vực giải pháp mạng và hạ tầng viễn thông, việc xây dựng một hệ thống phân phối phần cứng vững chắc, tối ưu chi phí vận hành và đảm bảo tính bảo mật dữ liệu đang trở thành chìa khóa sống còn cho mọi doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.
Số liệu từ hãng nghiên cứu UBS chỉ ra rằng chi phí để huấn luyện các mô hình AI tiên tiến tại Trung Quốc hiện chưa bằng 10% so với chi phí của các tổ chức như OpenAI hay Anthropic. Thêm vào đó, giá dịch vụ API của nhiều mô hình trí tuệ nhân tạo nội địa Trung Quốc cũng thấp hơn tới 20% khi đặt lên bàn cân với các sản phẩm quốc tế.
Những con số thực tế này minh chứng rõ nét rằng các rào cản từ phía Mỹ đang vô tình kích thích Trung Quốc tạo ra những hệ sinh thái công nghệ có chi phí tối ưu hơn và tính độc lập cao hơn, thay vì chấp nhận từ bỏ cuộc đua.
Sự dịch chuyển dòng tiền sang lĩnh vực phần cứng AI
Sự bứt phá của CXMT cũng phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong cấu trúc thị trường chứng khoán Trung Quốc. Trong một thời gian dài, những cái tên như Tencent, Alibaba hay các tập đoàn Internet hướng đến người tiêu dùng là tâm điểm thu hút dòng vốn. Tuy nhiên, xu thế này đã đảo chiều sau khi Bắc Kinh tiến hành các đợt siết chặt quản lý khu vực kinh tế tư nhân từ năm 2020.
Bước sang năm 2026, các đại gia công nghệ tiếp tục chịu sức ép lớn từ tình hình kinh tế và sức mua suy yếu. Cụ thể, Alibaba sụt giảm khoảng 16% giá trị vốn hóa từ đầu năm, Tencent mất gần 27%, trong khi Xiaomi ghi nhận mức giảm hơn một phần ba.
Ngược lại, nhóm doanh nghiệp cung cấp phần cứng phục vụ cho trí tuệ nhân tạo lại chứng kiến sự tăng trưởng phi mã. Tỷ trọng của nhóm phần cứng trong chỉ số MSCI China All Shares Net Total Return có thời điểm vượt qua cả hai lĩnh vực bán lẻ và phần mềm. Cụ thể, tỷ trọng của các nền tảng bán lẻ trực tuyến như Alibaba hay JD.com đã rơi từ mức hơn 15% vào năm 2020 xuống chỉ còn khoảng 7% vào tháng 8, trong khi lĩnh vực phần cứng lại vọt lên từ dưới 3% thành hơn 12%.
Chỉ số Star50, đại diện cho các doanh nghiệp công nghệ cao và ngành chip Trung Quốc, đã tăng trưởng khoảng 28% trong năm nay, trái ngược hoàn toàn với diễn biến của Hang Seng Tech Index khi các cổ phiếu như Tencent và Alibaba chiếm tỷ trọng lớn lại sụt giảm gần 15%.
Hạ tầng robot và tầm nhìn dài hạn của Bắc Kinh
Cơn sốt trí tuệ nhân tạo đang làm bùng nổ nhu cầu về phần cứng, từ các bộ vi xử lý của Nvidia cho đến dòng bộ nhớ tốc độ siêu cao đến từ CXMT, SK Hynix hay Samsung. Xu hướng này càng trở nên mãnh liệt tại Trung Quốc khi chính phủ xác định AI, hạ tầng tính toán và công nghệ robot là những mũi nhọn chiến lược.
Hồi đầu tháng 8, đợt IPO của Unitree Robotics đã tạo ra cơn địa chấn khi thu hút lượng đăng ký mua vượt mức 5.500 lần từ các nhà đầu tư cá nhân. Hãng chuyên sản xuất robot hình người này dự kiến sẽ chính thức giao dịch cổ phiếu tại thị trường Thượng Hải, trong khi CXMT vẫn duy trì đà tăng trưởng ấn tượng hơn 500% kể từ ngày đầu chào sàn.
Mặc dù Trung Quốc vẫn đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách công nghệ với Mỹ ở nhiều phân khúc AI nhờ sự góp mặt của các doanh nghiệp tiên phong như DeepSeek hay Huawei, quốc gia này vẫn cần thêm nhiều lực lượng đột phá ở những mảng kỹ thuật phức tạp hơn. Điều này bao gồm công nghệ sản xuất chip tiên tiến phục vụ trung tâm dữ liệu và phát triển trí tuệ nhân tạo ứng dụng trên robot hình người.
Như nhận định của ông Kelvin Tay, Giám đốc đầu tư khu vực châu Á tại Pictet Wealth Management: "Trong chu kỳ công nghệ, phần mềm luôn đi sau phần cứng".
Dù niềm tin từ cộng đồng đầu tư vào lĩnh vực AI tại Trung Quốc đang củng cố mạnh mẽ, thị trường nhìn chung vẫn tiềm ẩn những biến động lớn. Dòng tiền hiện đang ưu tiên rót vào các doanh nghiệp bám sát định hướng chiến lược quốc gia, đặc biệt là các đơn vị nắm giữ công nghệ phần cứng khó thay thế hoặc phát triển thành công các ứng dụng AI mang lại giá trị thương mại thực tiễn.
Đối với Washington, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu ban đầu mang kỳ vọng kìm hãm không gian phát triển công nghệ của Trung Quốc. Tuy nhiên, sự vươn lên mạnh mẽ của CXMT cho thấy những áp lực đó đang tạo ra tác dụng ngược, thôi thúc Bắc Kinh tập trung toàn lực đầu tư vào năng lực sản xuất nội địa, đồng thời chuyển dịch cuộc đua công nghệ từ phần mềm đơn thuần sang toàn bộ chuỗi giá trị từ chip bán dẫn, bộ nhớ, trung tâm dữ liệu cho đến robot thông minh.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp mạng, hạ tầng viễn thông tối ưu và chiến lược chuyển đổi số an toàn, bảo mật cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên AI, hãy liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của TTC Việt Nam thông qua website ttcvn.net để nhận hỗ trợ nhanh chóng nhất.
