Bộ Khoa học và Công nghệ vừa chính thức thông qua Thông tư số 63/2026/TT-BKHCN về việc siết chặt và cấm đưa vào nước ta các dòng sản phẩm điện tử, máy tính cùng nhiều thiết bị công nghệ số cũ đã qua sử dụng, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027.
Bối cảnh và tính kế thừa của chính sách quản lý thiết bị công nghệ cũ
Trao đổi về vấn đề này, đại diện cơ quan quản lý nhà nước là ông Nguyễn Khắc Lịch - Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo trực thuộc Bộ KH&CN cho hay, việc thiết lập Danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng thuộc diện cấm nhập khẩu (bao gồm điện thoại thông minh, máy tính thuộc các mã HS 8517, 8470, 8471) hoàn toàn không phải là một quy định mới mẻ vừa được ban hành. Thực chất, khung pháp lý kiểm soát luồng hàng hóa nhập khẩu kiểu này đã được triển khai xuyên suốt, ổn định từ khoảng năm 2007 cho đến nay, mà văn bản gần nhất trước đó là Thông tư số 11 ban hành ngày 15/10/2018 bởi Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông về danh mục công nghệ thông tin cũ bị cấm.
Những thay đổi pháp lý cốt lõi tại Thông tư 63/2026/TT-BKHCN
Cũng theo ông Nguyễn Khắc Lịch, việc quyết định ban hành Thông tư số 63 nhằm thay thế hoàn toàn Thông tư số 11 xuất phát từ hai nhóm động lực chính, bao gồm các yêu cầu về mặt pháp lý lẫn đòi hỏi thực tế của thị trường:
- Đồng bộ hóa hệ thống pháp luật: Việc cập nhật và chuẩn hóa lại danh mã số hàng hóa (mã HS) đối với các mặt hàng công nghệ số cũ bị cấm nhập khẩu phải tương thích chặt chẽ với Danh mục hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu của Việt Nam theo Thông tư số 31 ban hành ngày 08/6/2022 của Bộ trưởng Bộ Tài chính. Điều này giúp mang lại sự minh bạch, tạo thuận lợi tối đa cho các cơ quan hải quan cũng như cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình tra cứu và khai báo mã HS.
- Đáp ứng thực tiễn quản lý ngoại thương: Nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trước sự biến động không ngừng của thị trường thiết bị điện tử toàn cầu.
Góc nhìn chuyên gia: Đảm bảo an ninh mạng và phát triển hạ tầng bền vững
Dưới góc độ kỹ thuật hạ tầng và giải pháp viễn thông, các chuyên gia công nghệ tại TTC Việt Nam đánh giá rằng lệnh cấm này là bước đi chiến lược mang tính sống còn đối với an ninh mạng quốc gia. Các thiết bị phần cứng cũ, trôi nổi không rõ nguồn gốc thường tiềm ẩn nguy cơ cao về mã độc, lỗ hổng bảo mật chưa được vá, dễ trở thành bàn đạp cho các cuộc tấn công mạng hoặc đánh cắp dữ liệu cá nhân. Hơn thế nữa, việc chặn đứng dòng rác thải điện tử còn giúp bảo vệ băng tần vô tuyến điện, giảm thiểu tình trạng nhiễu sóng và đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe cho hệ thống mạng viễn thông trong nước.
Lợi ích thiết thực đối với người tiêu dùng và môi trường
Lãnh đạo Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo nhấn mạnh rằng chủ trương này ra đời với mục tiêu trọng tâm là bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy thị trường trong nước phát triển lành mạnh. Cụ thể, quy định sẽ đảm bảo tuyệt đối an toàn thông tin mạng, giữ gìn sức khỏe cho người sử dụng, ngăn chặn nguy cơ nước ta biến thành bãi rác công nghệ của thế giới. Đồng thời, chính sách này triệt tiêu các rủi ro về mất an toàn dữ liệu cá nhân từ phần cứng đã qua can thiệp kỹ thuật, hạn chế tối đa nguy cơ cháy nổ do pin và linh kiện xuống cấp, cũng như duy trì sự tương thích chuẩn xác với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tần số vô tuyến điện.
Chính sách hỗ trợ linh hoạt dành cho doanh nghiệp công nghệ cao và bán dẫn
Bên cạnh các lệnh cấm ngặt nghèo đối với hàng tiêu dùng công nghệ cũ, thông tư mới vẫn mở ra hành lang pháp lý thông thoáng hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh chân chính của các doanh nghiệp nội địa. Theo đó, hệ thống dây chuyền, máy móc, thiết bị và công cụ chuyên dụng đã qua sử dụng nhưng đáp ứng đầy đủ tiêu chí của Luật Công nghiệp công nghệ số, phục vụ trực tiếp cho các dự án đầu tư sản xuất, đóng gói, kiểm thử vi mạch bán dẫn hoặc các hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D), đào tạo dịch vụ công nghệ số vẫn được phép nhập khẩu bình thường.
Quy định này đóng vai trò tháo gỡ điểm nghẽn lớn về chi phí đầu tư ban đầu cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao và công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam. Ngoài ra, dựa trên Thông tư số 26 của Bộ KH&CN, các doanh nghiệp trong nước vẫn có quyền nhập khẩu các mặt hàng thuộc diện cấm nếu phục vụ cho mục đích đặc thù, nghiên cứu khoa học hoặc nhận gia công trực tiếp cho đối tác nước ngoài rồi xuất khẩu toàn bộ sản phẩm ra nước ngoài.
Để được tư vấn chuyên sâu về các giải pháp mạng, viễn thông và bảo mật hệ thống chuẩn mực, doanh nghiệp vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ kỹ thuật nhanh chóng và uy tín nhất.
