Cộng đồng công nghệ toàn cầu đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng an ninh mạng quy mô lớn sau khi một lỗ hổng bảo mật mang định danh "php2shell" chính thức bị vạch trần. Ngôn ngữ lập trình PHP, hiện đang là xương sống vận hành khoảng 70% trang web trên toàn thế giới bao gồm cả hệ thống quản trị nội dung WordPress nổi tiếng lẫn bách khoa toàn thư trực tuyến Wikipedia, đang đứng trước thử thách cực kỳ nan giải.
Điểm đáng chú ý là lỗ hổng này đã âm thầm tồn tại qua hơn một thập kỷ trong các phiên bản phần mềm mà không hề bị lực lượng kiểm tra nào phát hiện. Nó chỉ chính thức lộ diện khi hai công ty an ninh mạng danh tiếng là Calif và Wiz tận dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tối tân để tiến hành phân tích sâu vào mã nguồn.
Xét về mặt kỹ thuật, nếu không được xử lý nhanh chóng, điểm yếu này trao cho kẻ xấu khả năng thâm nhập sâu vào máy chủ web, chiếm quyền kiểm soát cơ sở dữ liệu và khai thác toàn bộ tài liệu nội bộ. Mặc dù liên minh an ninh mạng ban đầu lên kế hoạch công bố thông tin đi kèm bản vá theo đúng quy trình phối hợp tiêu chuẩn, một vài chi tiết kỹ thuật đã bất ngờ bị rò rỉ lên mạng xã hội từ ngày 20/10. Sự cố này lập tức kích hoạt một làn sóng rà quét tự động với tốc độ chóng mặt từ các nhóm hacker chuyên nghiệp.
Phản ứng khẩn cấp từ chính phủ các nước trên thế giới
Trước mức độ nguy hiểm đe dọa trực tiếp đến hạ tầng số quốc gia, cơ quan quản lý và nhà chức trách tại nhiều quốc gia đã phải lập tức ban hành các biện pháp ứng phó khẩn cấp cùng những hướng dẫn kỹ thuật cụ thể cho các đơn vị vận hành.
Tại Hoa Kỳ, Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) đã ra chỉ thị yêu cầu các bộ, ngành cũng như cơ quan trực thuộc chính phủ liên bang nhanh chóng tiến hành cập nhật bản vá lỗi. Đối với những hạ tầng chưa thể áp dụng ngay lập tức, NSA đưa ra khuyến cáo cân nhắc ngắt kết nối Internet tạm thời nhằm triệt tiêu hoàn toàn nguy cơ bị truy cập trái phép vào các cơ sở dữ liệu quan trọng.
Trong khi đó tại Hà Lan, Thủ tướng Rob Jetten xác nhận nội các đang bám sát diễn biến thực tế khi một loạt cổng thông tin thiết yếu buộc phải đóng cửa tạm thời. Các dịch vụ tiêu biểu như cổng thông tin điện tử Overheid.nl, hệ thống mạng lưới định danh số quốc gia cho đến trang web chính thức của Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Hà Lan (NCSC) đều tạm ngừng hoạt động nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Chuyển sang Vương quốc Anh, Trung tâm An ninh Mạng Quốc gia (NCSC) đưa ra cảnh báo yêu cầu các tổ chức nhanh chóng tiến hành kiểm tra kỹ lưỡng nhằm phát hiện dấu hiệu tồn tại của cửa hậu (backdoor) trên hệ thống máy chủ. Chính quyền Anh cũng chủ động đưa một số dịch vụ công ở cấp độ thứ cấp về trạng thái ngoại tuyến để phối hợp cùng đội ngũ chuyên gia rà soát tổng thể. Tại khu vực Scotland, nhiều đơn vị y tế công cộng cùng các hội đồng địa phương cũng đồng loạt triển khai những biện pháp phòng thủ tương tự.
Tại Pháp, nhà chức trách quyết định tạm khóa quyền truy cập vào một số cấu phần quan trọng thuộc hệ thống thuế điện tử quốc gia để tiến hành công tác cập nhật an ninh. Còn ở Phần Lan, đơn vị cung cấp hạ tầng công nghệ thông tin nhà nước là Valtori đã tạm thời ngắt kết nối toàn bộ các mạng công cộng để bảo vệ hệ thống trước các mối nguy tiềm ẩn.
Tại khu vực châu Á, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi thông báo tạm đóng cửa website cá nhân để thực hiện các thao tác cập nhật kỹ thuật. Đồng thời, nhà lãnh đạo này cũng đưa ra khuyến nghị cho các quản trị viên hệ thống cần nhanh chóng kiểm tra toàn bộ hạ tầng, thậm chí xem xét việc tạm ngừng cung cấp dịch vụ nếu chưa thể hoàn tất việc cài đặt bản vá ngay trong ngày.
Tại Hàn Quốc, Cơ quan An ninh mạng KISA đã phát đi cảnh báo khẩn cấp vào lúc 23h ngày 21/10. Bộ Khoa học và Công nghệ nước này kêu gọi toàn bộ các doanh nghiệp, tổ chức đang vận hành website dựa trên nền tảng PHP phải lập tức áp dụng ngay các bản vá bảo mật mới nhất.
Song song với đó, các quốc gia và khu vực phát triển như Singapore, Australia cùng Liên minh Châu Âu (EU) cũng liên tục phát đi các thông báo kỹ thuật, đôn đốc các doanh nghiệp và tổ chức khẩn trương rà soát lại toàn bộ nền tảng PHP mà hệ thống của họ đang sử dụng.
Hạ tầng internet toàn cầu oằn mình trước hàng triệu lượt truy vấn lạ
Quy mô và sức ảnh hưởng to lớn của cuộc khủng hoảng này được phản ánh rõ nét thông qua dữ liệu thực tế từ các tập đoàn an ninh mạng và hạ tầng internet quốc tế. Theo chia sẻ từ ông Matthew Prince, CEO của Cloudflare, hệ thống của họ ghi nhận tốc độ gia tăng chóng mặt của các nỗ lực khai thác lỗ hổng: từ mức chỉ vài nghìn lượt trước thời điểm thông tin chính thức được công bố, con số này đã nhanh chóng vọt lên hàng chục nghìn lượt chỉ sau 45 phút, chạm mốc hàng trăm nghìn lượt sau 2 giờ và hiện tại đã bùng nổ lên tới hàng triệu lượt truy vấn mang tính chất đáng ngờ.
Về phía các tập đoàn công nghệ lớn, đại diện Amazon xác nhận nền tảng thương mại điện tử của họ đã hứng chịu nhiều đợt quét mã độc từ trước khi thông tin được công bố rộng rãi, tuy nhiên các hệ thống dịch vụ của hãng vẫn đang vận hành ổn định nhờ các lớp phòng thủ từ trước.
Đánh giá về sự việc, Công ty An ninh mạng Wiz nhìn nhận đây chính là lỗ hổng nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận có sự nhúng tay hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo trong quá trình phát hiện. Đơn vị này cũng cảnh báo về mặt lý thuyết, mọi hệ thống chạy trên nền tảng PHP chưa được vá lỗi đều đang phải đối mặt trực tiếp với nguy cơ bị tấn công bất cứ lúc nào.
Trong khi đó, OpenAI - đơn vị sở hữu các công cụ AI được những hãng bảo mật sử dụng để dò tìm lỗ hổng - khẳng định đây là một trong những sự cố an ninh mạng có tầm ảnh hưởng sâu rộng nhất thời gian gần đây. Sự việc này vừa minh chứng cho năng lực vượt trội của AI trong việc phát hiện điểm yếu mã nguồn, vừa dấy lên hồi chuông cảnh báo về rủi ro công nghệ này bị lợi dụng để phát triển các cỗ máy tấn công tự động.
Khép lại các đánh giá chuyên gia, ông Ryan Austin đến từ công ty an ninh mạng Calif nhấn mạnh đây là lỗi phần mềm trầm trọng nhất mà đội ngũ nghiên cứu của họ từng đối mặt trong suốt quá trình hoạt động.
Góc nhìn chuyên gia từ TTC Việt Nam về bài toán bảo mật hạ tầng mạng
Nhận định về sự cố lỗ hổng PHP "php2shell" đang làm chao đảo hệ thống số toàn cầu, các kỹ sư chuyên gia công nghệ tại TTC Việt Nam cho rằng đây là một bài học đắt giá về tầm quan trọng của việc chủ động quản trị rủi ro hạ tầng. Trong kỷ nguyên mà trí tuệ nhân tạo (AI) được cả lực lượng bảo mật lẫn giới hacker tận dụng triệt để, tốc độ phát hiện và vá lỗi chính là yếu tố quyết định sự sống còn của một tổ chức. Các doanh nghiệp đang vận hành hệ thống website hay ứng dụng dựa trên mã nguồn mở tuyệt đối không được chủ quan, cần thường xuyên thực hiện kiểm toán bảo mật định kỳ, thiết lập tường lửa ứng dụng web (WAF) và xây dựng phương án sao lưu dữ liệu dự phòng ngoại tuyến để sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống khủng hoảng bất ngờ xảy ra.
Để được tư vấn các giải pháp bảo mật mạng toàn diện, phòng chống tấn công mạng chuyên sâu và tối ưu hóa hạ tầng viễn thông an toàn cho doanh nghiệp, hãy liên hệ ngay với TTC Việt Nam hôm nay.
