Bộ Khoa học và Công nghệ vừa chính thức ban hành thông tư thiết lập một hệ thống quy chế đặc thù dành riêng cho các nhiệm vụ khoa học có tính chất chuyên biệt cao, khác biệt hoàn toàn so với các đề tài thông thường. Mục tiêu cốt lõi của hành lang pháp lý này là định hướng vào việc làm chủ các dòng công nghệ lõi, công nghệ nền tảng thế hệ mới, kiến tạo các sản phẩm công nghệ mang tầm chiến lược quốc gia. Những nhiệm vụ này thường đi kèm mức độ phức tạp lớn, tỷ lệ rủi ro cao, đòi hỏi năng lực tích hợp hệ thống vững vàng, khả năng huy động nguồn nhân lực chất lượng cao cũng như đẩy mạnh quá trình đưa kết quả nghiên cứu tiến thẳng ra dây chuyền sản xuất, chuyển giao và thương mại hóa rộng rãi.
Phương thức quản trị linh hoạt theo gói công việc và mốc đánh giá
Một trong những bước cải cách mang tính nền tảng của thông tư mới là việc áp dụng phương thức lập dự toán cùng quy trình quản lý kinh phí dựa trên cấu trúc gói công việc (Work Package) kết hợp các mốc đánh giá tiến độ (Milestone).
Theo đó, mỗi gói công việc sẽ được định hình rõ ràng về mục tiêu, giới hạn phạm vi triển khai, sản phẩm đầu ra cụ thể, nguồn kinh phí phân bổ, đơn vị hoặc cá nhân chịu trách nhiệm chính cùng khung thời gian hoàn thành. Tổng mức dự toán cho toàn bộ nhiệm vụ sẽ được cấu thành từ các gói công việc này và tổng hợp theo từng mốc kiểm định thời gian.
Cách thức quản lý này giải quyết triệt để ba bài toán trọng tâm trong công tác quản trị nhiệm vụ công nghệ: nguồn ngân sách được sử dụng nhằm mục đích gì; sản phẩm cụ thể thu được là gì; và vào thời điểm nào thì thành quả đó phải được kiểm chứng thực tế. Nhờ vậy, quản lý tài chính bám sát tiến trình phát triển công nghệ thực tế thay vì ép tiến độ khoa học phải phụ thuộc vào các thủ tục hành chính thuần túy.
Khoán chi theo mốc: Quyết định “Go/No-Go” trong kiểm soát tiến độ
Thành quả đạt được tại từng mốc đánh giá chính là căn cứ pháp lý cốt lõi để tiến hành thanh toán, quyết toán ngân sách và phê duyệt cấp kinh phí cho chặng đường tiếp theo. Đối với các mốc áp dụng cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng, khi Hội đồng chuyên môn chính thức xác nhận sản phẩm đạt chuẩn, đây sẽ là cơ sở quan trọng để thực hiện thủ tục nghiệm thu và giải ngân kinh phí.
Mỗi mốc đánh giá đồng thời đóng vai trò là chốt kiểm soát chiến lược để đưa ra quyết định tiếp tục, tinh chỉnh phương án hay dừng lại sớm dựa trên thực tế triển khai – phương pháp thường được gọi là “Go/No-Go”. Nếu kết quả không đạt yêu cầu, việc cấp vốn cho giai đoạn sau sẽ được xem xét lại theo đúng quy định. Nhờ vậy, nguồn lực tài chính có thể tập trung tối đa cho những hướng đi tiềm năng, đồng thời cắt giảm việc duy trì các phương án không còn phù hợp.
Triển khai song song nhiều phương án nghiên cứu cho một bài toán lớn
Quá trình nghiên cứu và phát triển công nghệ tiên tiến không phải lúc nào cũng dự đoán trước được con đường dẫn đến thành công. Do đó, đối với những bài toán có nhiều hướng tiếp cận khả thi, quy chế mới cho phép triển khai đồng thời nhiều phương án nghiên cứu độc lập cùng chung mục tiêu và chỉ tiêu đánh giá.
Mỗi phương án độc lập này sẽ được lập dự toán riêng, cấp kinh phí riêng, ký kết hợp đồng riêng và thực hiện thanh quyết toán độc lập; đồng thời chịu sự sàng lọc dựa trên kết quả của từng mốc đánh giá. Những hướng đi không còn hiệu quả sẽ được dừng lại, với phần kinh phí tương ứng các mốc đã hoàn thành được thanh toán đầy đủ, không tiếp tục rót vốn cho các mốc dang dở phía sau. Cơ chế này khuyến khích thử nghiệm đa dạng giải pháp mà không gây lãng phí nguồn lực về cuối chặng đường.
Bố trí nguồn kinh phí dự phòng chủ động xử lý phát sinh
Đối với các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược mang tính đột phá, cấu phần kinh phí dự phòng được phép lập ra nhằm giải quyết các tình huống phát sinh hợp pháp trong quá trình triển khai. Việc tính toán dự phòng dựa trên nội dung công việc, tiêu chuẩn kỹ thuật, tiến độ thực tế của từng gói công việc cùng các yếu tố khách quan có thể xảy ra.
Mức kinh phí dự phòng do tổ chức chủ trì đề xuất và trình cơ quan quản lý xem xét quyết định, nhưng giới hạn tối đa không vượt quá 10% tổng dự toán ngân sách nhà nước cấp cho nhiệm vụ. Khoản tiền này được thẩm định và phê duyệt đồng thời với dự toán tổng thể, đảm bảo tính minh bạch và có căn cứ pháp lý rõ ràng khi sử dụng.
Nhận định từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam: "Việc thông tư mới cho phép xây dựng cơ chế khoán chi theo mốc cùng dòng kinh phí dự phòng linh hoạt không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn hành chính cho các tổ chức nghiên cứu, mà còn tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng công nghệ Việt Nam tự tin chinh phục các bài toán lõi, công nghệ nền tảng phức tạp với độ rủi ro cao."
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông và công nghệ thông tin tối ưu hóa doanh nghiệp, hãy liên hệ ngay với TTC Việt Nam (ttcvn.net) thông qua các kênh hỗ trợ chính thức của chúng tôi.
