Bộ Khoa học và Công nghệ đã xác định các trung tâm lưu trữ dữ liệu đóng vai trò là nền tảng hạ tầng số quốc gia, cần được ưu tiên đầu tư và mở rộng. Cụ thể, Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị đã nêu rõ nhiệm vụ nâng cao nguồn lực, hoàn thiện hệ thống hạ tầng phục vụ khoa học công nghệ, sáng tạo và tiến trình chuyển đổi số toàn quốc. Trong đó, chính sách đặc biệt nhấn mạnh việc thiết lập cơ chế hỗ trợ khối doanh nghiệp nội địa xây dựng trung tâm dữ liệu cùng hệ thống điện toán đám mây, đồng thời thu hút dòng vốn ngoại vào lĩnh vực này. Thêm vào đó, Nghị quyết cũng định hướng phát triển AI và điện toán đám mây thành hai công nghệ chiến lược then chốt.
Bên cạnh đó, Kế hoạch số 05 của Ban chỉ đạo Trung ương về thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng yêu cầu triển khai nhanh chóng các giải pháp đảm bảo nguồn cung điện ổn định cho phân khúc hạ tầng này. Mặc dù định hướng phát triển đã rõ ràng, thị trường trong nước vẫn đối mặt với nhiều rào cản lớn. Theo phản hồi từ Viettel và CMC, một số đơn vị điện lực địa phương đang áp dụng biểu giá điện kinh doanh đối với các trung tâm dữ liệu, đẩy chi phí vận hành tăng vọt. Thống kê thực tế cho thấy hóa đơn tiền điện - khoản mục chiếm tỷ trọng lớn nhất - đãội lên hơn 50% chỉ sau ba kỳ thanh toán đầu tiên, gây áp lực trực tiếp lên tính ổn định của hệ thống hạ tầng chiến lược.
Kinh nghiệm quốc tế từ chiến lược phát triển hạ tầng số của Trung Quốc
Nhìn rộng ra các quốc gia có chiến lược phát triển hạ tầng số bài bản, mô hình của Trung Quốc mang lại nhiều bài học giá trị. Điển hình là chiến lược "Dữ liệu phía Đông, Tính toán phía Tây" (EDWC) nhằm điều hướng các trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều năng lượng về miền Tây - nơi có nhiệt độ thấp và nguồn năng lượng tái tạo dồi dào. Tuy nhiên, sáng kiến này cũng châm ngòi cho sự cạnh tranh gay gắt giữa các cấp chính quyền địa phương trong việc thu hút nguồn vốn đầu tư.
Cuộc đua hạ giá năng lượng nhằm thu hút dự án công nghệ
Lợi thế lớn nhất tại các tỉnh miền Tây xuất phát từ giá thành năng lượng thấp. Tại đây, nguồn điện mặt trời phân tán có mức giá chỉ khoảng 0,19 NDT/kWh, thấp hơn đáng kể so với mức 0,43 NDT/kWh tại khu vực miền Đông. Nhờ vậy, những địa phương như Quý Châu, Cam Túc và Ninh Hạ đã vươn lên thành tâm điểm thu hút các dự án hạ tầng số quy mô lớn, tạo động lực tăng trưởng kinh tế cho các vùng kinh tế còn nhiều khó khăn.
Bên cạnh giá điện ưu đãi, chính quyền các tỉnh còn tung ra nhiều chính sách hấp dẫn như trợ giá trực tiếp, giảm chi phí thuê mặt bằng, hỗ trợ thuế và phúc lợi nhà ở. Thêm vào đó, các cơ chế "phiếu năng lực tính toán" cũng được áp dụng linh hoạt nhằm trợ giá cho các doanh nghiệp nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo.
Đơn cử như tỉnh Thiểm Tây, dù không nằm trong cụm quy hoạch EDWC chính thức, vẫn phát triển thành công 22 trung tâm dữ liệu lớn cùng ba khu công nghiệp chuyên biệt nhờ lợi thế điện năng giá rẻ kết hợp các gói trợ cấp hàng triệu NDT. Dù vậy, sự phát triển nóng này cũng làm dấy lên hệ lụy đầu tư dàn trải, buộc Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phải đưa ra cảnh báo về việc tránh chạy theo phong trào ở những lĩnh vực công nghệ cao khi thiếu điều kiện phù hợp.
Chính sách cắt giảm 50% chi phí điện cho hệ thống chip AI nội địa
Vào tháng 11/2025, báo chí quốc tế đưa tin Bắc Kinh đang đẩy mạnh các gói hỗ trợ tài chính cho những tập đoàn công nghệ phát triển dòng chip AI nội địa, tiêu biểu là việc cắt giảm sâu hóa đơn tiền điện vận hành. Cụ thể, các cơ quan quản lý đã hạ tới 50% chi phí điện năng cho một số trung tâm dữ liệu quy mô lớn nhất nước. Động thái này nhằm tiếp sức cho các "ông lớn" công nghệ như Alibaba, Tencent và ByteDance trong quá trình tự chủ công nghệ.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến công nghệ Mỹ - Trung ngày càng gay gắt, khi Washington siết chặt lệnh cấm xuất khẩu công nghệ tiên tiến, còn Bắc Kinh kiên định với mục tiêu độc lập chuỗi cung ứng. Việc hạn chế mua chip Nvidia trước đó đã buộc doanh nghiệp nội phải chuyển sang các dòng sản phẩm trong nước như chip Huawei, vốn có hiệu suất năng lượng thấp hơn và làm tăng chi phí vận hành. Do đó, các gói trợ giá điện đóng vai trò thiết yếu trong việc giảm bớt gánh nặng tài chính, đồng thời song hành cùng quỹ phát triển bán dẫn trị giá gần 50 tỷ USD được thành lập từ năm 2024.
Góc nhìn chuyên gia kỹ thuật từ TTC Việt Nam
Nhận định về bài toán phát triển hạ tầng số, các chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam cho rằng việc giải quyết bài toán năng lượng chỉ là bước khởi đầu. Một trung tâm dữ liệu tiêu chuẩn không chỉ cần nguồn điện ổn định và giá thành hợp lý, mà còn đòi hỏi hệ thống truyền dẫn cáp quang tốc độ cao, khả năng dự phòng đa tầng và công nghệ làm mát tiên tiến để tối ưu hóa hiệu suất vận hành (PUE). Do đó, Việt Nam khi xây dựng chính sách ưu đãi cho hạ tầng số cần đồng bộ hóa cả về giá năng lượng, quy hoạch không gian hạ tầng mạng và tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe để tránh tình trạng lãng phí nguồn lực đầu tư.
Thực tế vận hành và những bài học rút ra
Dù sở hữu nguồn điện giá rẻ, nhiều trung tâm dữ liệu tại miền Tây Trung Quốc vẫn ghi nhận hiệu suất hoạt động thấp hơn kỳ vọng. Nguyên nhân xuất phát từ khoảng cách địa lý xa xôi với nhóm khách hàng cốt lõi, hạn chế về hạ tầng mạng truyền dẫn và yêu cầu khắt khe về độ trễ thấp của các thuật toán AI. Tỷ lệ khai thác tại một số khu vực chỉ đạt từ 20% đến 30%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 60% ban đầu của nhà nước.
Chính vì vậy, chính quyền trung ương nước này đã phải điều chỉnh lại chiến lược, tạm dừng cấp phép xây dựng mới tại các khu vực có tỷ lệ sử dụng hạ tầng dưới 50% và thúc đẩy quá trình sáp nhập các cơ sở phân tán. Qua đó có thể thấy, chi phí năng lượng rẻ chỉ là một yếu tố cấu thành; năng lực hạ tầng truyền dẫn, vị trí địa lý và nhu cầu thực tế của thị trường mới là những mảnh ghép quyết định hiệu quả khai thác lâu dài của các dự án trung tâm dữ liệu.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, thiết bị viễn thông và tối ưu hóa hệ thống trung tâm dữ liệu chuẩn quốc tế, hãy liên hệ ngay với Công ty Cổ phần Công nghệ và Viễn thông TTC Việt Nam (TTC Việt Nam) qua website ttcvn.net để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm.
