Thông tin quan trọng về tình hình an ninh mạng vừa được trung tá Lê Anh Tuấn, Phó Trưởng phòng 5 thuộc Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) thuộc Bộ Công an công bố. Những chia sẻ này diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị phổ biến và hướng dẫn thi hành Luật An ninh mạng và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân diễn ra vào sáng ngày 21/8 tại Thủ đô Hà Nội.
Thực trạng tội phạm mạng và chiến dịch trấn áp tội phạm xuyên quốc gia
Dựa trên các số liệu chính thức được công bố bởi lực lượng Bộ Công an, chỉ tính riêng trong khoảng thời gian 6 tháng đầu năm 2026, đất nước ta đã ghi nhận tổng cộng 959 vụ việc lừa đảo trên môi trường trực tuyến với tổng mức thiệt hại ước tính lên tới con số 1.500 tỷ đồng. Một xu hướng đáng quan ngại khác là từ đầu năm đến nay, lực lượng công an tại nhiều tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương đã phát hiện nhiều nhóm đối tượng mang quốc tịch nước ngoài nhập cảnh trái phép vào Việt Nam. Các nhóm này thường thuê các địa điểm lưu trú để thiết lập trung tâm điều hành nhằm thực hiện các hành vi lừa đảo nhắm vào công dân của nhiều quốc gia khác nhau. Tính đến nay, đã có hơn 200 đối tượng người nước ngoài dính líu trực tiếp đến các hoạt động phạm tội này bị triệt phá và bắt giữ.
Sự dịch chuyển phương thức tấn công sang thiết bị di động và công nghệ deepfake
Cũng tại hội nghị, trung tá Lê Anh Tuấn đã đưa ra cảnh báo khẩn cấp về việc các băng nhóm tội phạm mạng đang có xu hướng dịch chuyển mạnh mẽ trọng tâm tấn công sang các nền tảng thiết bị di động. Đây là môi trường mà người sử dụng thường có tâm lý chủ quan, thiếu cảnh giác và hiếm khi được trang bị các phần mềm bảo mật chuyên sâu như khi sử dụng máy tính cá nhân. Thống kê từ hệ thống phòng vệ nTrust trực thuộc Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chỉ ra rằng, đã có gần 63.000 biến thể mã độc mới chuyên nhắm vào điện thoại thông minh bị phát hiện tại thị trường Việt Nam trong suốt năm 2025.
Thủ đoạn phổ biến của các đối tượng là thiết kế các ứng dụng giả mạo tinh vi mô phỏng giao diện của các dịch vụ công trực tuyến, cơ quan thuế, ngành điện lực hoặc hệ thống ngân hàng thương mại. Mục đích chính là thu thập trái phép thông tin cá nhân và mã xác thực OTP nhằm chiếm quyền kiểm soát thiết bị từ xa. Song song với mã độc truyền thống, công nghệ trí tuệ nhân tạo deepfake tạo dựng video, hình ảnh và âm thanh giả mạo cũng đang trở thành vũ khí nguy hiểm để thực hiện các cuộc gọi lừa đảo mạo danh người có thẩm quyền hoặc người thân trong gia đình nhằm ép nạn nhân chuyển tiền. Đáng sợ hơn, các tổ chức tội phạm quốc tế hiện đã phát triển thành công các công cụ kỹ thuật đủ sức qua mặt cả những lớp bảo mật sinh trắc học khắt khe nhất trong các giao dịch tài chính.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), việc thiếu hụt nguồn lực đầu tư cho hệ thống bảo mật khiến họ trở thành miếng mồi ngon cho các cuộc tấn công mã hóa dữ liệu tống tiền (ransomware) hoặc các chiêu trò giả mạo thông báo thuế, hóa đơn tiền điện nhằm chiếm đoạt tài khoản doanh nghiệp.
Giải pháp ngăn chặn dòng tiền gian lận và siết chặt kiểm soát giao dịch
Trước bối cảnh các hình thức tấn công mạng ngày càng tinh vi, ngành tài chính và ngân hàng đã triển khai nhiều biện pháp chủ động để chặn đứng các dòng tiền phi pháp. Điển hình là hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận thanh toán (SIMO) do Ngân hàng Nhà nước chủ trì vận hành. Tính đến nay, hệ thống này đã thiết lập kết nối với 149 đơn vị bao gồm 99 tổ chức tín dụng và 50 trung gian thanh toán, đồng thời lưu trữ cơ sở dữ liệu của hơn 688.000 tài khoản, thẻ ngân hàng và ví điện tử có biểu hiện bất thường.
Số liệu thống kê cho thấy, tính đến ngày 23/3, hệ thống đã phát đi cảnh báo tới 3,5 triệu lượt khách hàng. Nhờ sự can thiệp kịp thời này, hơn 1,1 triệu lượt người dùng đã lập tức hủy bỏ hoặc tạm hoãn các lệnh chuyển tiền khi phát hiện dấu hiệu khả nghi, qua đó bảo vệ an toàn cho khối tài sản trị giá lên tới hơn 3.990 tỷ đồng. Thêm vào đó, bắt đầu từ ngày 1/7, Ngân hàng Nhà nước đã chính thức áp dụng quy định bắt buộc xác thực bằng sinh trắc học đối với người đại diện theo pháp luật khi thực hiện các giao dịch vượt mức 50 triệu đồng cho một lần giao dịch hoặc 100 triệu đồng tổng giao dịch trong ngày đối với các tài khoản doanh nghiệp mới thành lập hoặc hoạt động dưới 12 tháng.
Góc nhìn chuyên gia từ TTC Việt Nam về bảo mật hạ tầng mạng
Nhận định về thực trạng an ninh mạng hiện nay, các chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam cho rằng việc doanh nghiệp phụ thuộc vào các giải pháp bảo mật đơn lẻ không còn đủ sức chống lại các cuộc tấn công có chủ đích (APT) và mã độc thế hệ mới. Các tổ chức cần xây dựng một chiến lược phòng thủ chiều sâu, kết hợp giữa tường lửa thế hệ mới, giải pháp giám sát mạng 24/7 và đào tạo nhận thức bảo mật định kỳ cho nhân sự. Việc đầu tư bài bản vào hạ tầng mạng an toàn không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ tài sản số mà còn duy trì sự ổn định trong hoạt động kinh doanh thời kỳ số hóa.
Trong thời gian tới, lực lượng Bộ Công an phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan đến việc chia sẻ dữ liệu liên ngành, siết chặt trách nhiệm bảo vệ thông tin của các pháp nhân kinh doanh và đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hệ thống kết nối dữ liệu. Đồng thời, công tác thanh tra và kiểm tra việc tuân thủ các quy định về an toàn thông tin cũng như xác thực sinh trắc học tại các tổ chức tín dụng sẽ được đẩy mạnh.
Về phía các đơn vị hoạt động kinh doanh, cơ quan chức năng đưa ra khuyến cáo nên chủ động trang bị các công nghệ nhận diện deepfake, thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin cảnh báo sớm và tăng cường các chương trình phổ biến kỹ năng số cho các đối tượng dễ bị tổn thương như người cao tuổi. Đối với các tập đoàn công nghệ và dịch vụ xuyên biên giới, việc sớm xây dựng các kênh phối hợp đặc thù với cơ quan chức năng sở tại là yếu tố then chốt để xử lý triệt để và nhanh chóng các hành vi phạm pháp trên không gian mạng.
Để được tư vấn và triển khai các giải pháp mạng, viễn thông và bảo mật toàn diện cho doanh nghiệp, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam qua website ttcvn.net hoặc hotline để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm.
