Một báo cáo nghiên cứu toàn cầu về an ninh mạng vừa được hãng bảo mật danh tiếng Kaspersky công bố vào ngày 19/11 đã chỉ ra xu thế bùng nổ của các cuộc tấn công mạng dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) tại thị trường châu Á - Thái Bình Dương (APAC).

Thực trạng lừa đảo trực tuyến và công nghệ deepfake tại khu vực APAC
Trong khi hình thức tấn công phishing (lừa đảo qua mạng truyền thống) vẫn giữ vị trí đầu bảng tại khu vực với 24%, các thủ đoạn tinh vi hơn bao gồm khai thác điểm yếu hệ thống AI và công nghệ giả mạo hình ảnh, giọng nói (deepfake) đều đạt mức tỷ lệ 14%.
Điều đáng quan ngại là Việt Nam đang trở thành điểm nóng khi số vụ tấn công bằng công nghệ deepfake chiếm đến 21% tổng số sự cố ghi nhận. Con số này cao gần gấp đôi mức trung bình toàn cầu (11%) và vượt trội hơn hẳn so với tỷ lệ chung của toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương (14%).
Điểm yếu bảo mật từ nhận thức nhân sự và bài toán đầu tư công nghệ
Bên cạnh nguy cơ từ deepfake, khảo sát cũng chỉ ra rằng có tới 75% các doanh nghiệp và tổ chức tại Việt Nam từng gánh chịu hậu quả từ những vụ tấn công xuất phát từ việc nhân viên thiếu kiến thức cơ bản về an toàn thông tin. Tỷ lệ này ghi nhận mức cao nhất khu vực APAC, vượt xa mức 63% của toàn khu vực và 60% trên bình diện quốc tế.
Trước áp lực ngày càng lớn từ các chiến dịch tấn công công nghệ cao, các cơ quan và doanh nghiệp Việt Nam hiện đang dẫn đầu khối APAC về mức độ cởi mở cũng như ngân sách sẵn sàng rót vào các giải pháp phòng thủ tích hợp AI với tỷ lệ đạt 87%, vượt qua cả Malaysia (76%) và Indonesia (74%).
Dù vậy, hãng bảo mật Kaspersky cũng đưa ra cảnh báo về khoảng cách giữa việc mua sắm trang thiết bị và năng lực vận hành thực tế của đội ngũ kỹ thuật trong nước chưa có sự đồng bộ. Điều này tạo ra rào cản khiến các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc khai thác tối đa sức mạnh của hệ thống phòng thủ.
Liên quan đến vấn đề này, ông Adrian Hia, Giám đốc Điều hành Kaspersky khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đã đưa ra quan điểm: Công nghệ trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ đắc lực cho các chuyên gia công nghệ phát huy tối đa hiệu suất làm việc, nhưng không bao giờ có khả năng thay thế tư duy phán đoán, nhận thức thực tế cũng như sự thấu hiểu tình huống cụ thể của con người. Đây chính là nhóm kỹ năng nền tảng mà đội ngũ kỹ sư IT tại khu vực cần phải liên tục trau dồi và củng cố.
Góc nhìn từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam về bảo mật hạ tầng mạng
Nhận định về xu hướng an ninh mạng hiện nay, các chuyên gia kỹ thuật dày dặn kinh nghiệm tại TTC Việt Nam cho rằng các hệ thống AI vận hành dựa trên cơ sở dữ liệu huấn luyện có sẵn, do đó thường bộc lộ điểm yếu trước các kịch bản giả mạo hoặc phương thức xâm nhập hoàn toàn mới. Hệ thống tự động không thể thay thế con người trong việc đặt ra các câu hỏi phản tích cực trước cảnh báo, đánh giá đúng mức độ thiệt hại kinh doanh khi xảy ra sự cố rò rỉ dữ liệu, hay đứng ra chịu trách nhiệm giải trình trước ban lãnh đạo doanh nghiệp. Vì vậy, việc đầu tư vào hạ tầng mạng an toàn đi kèm giải pháp kiểm soát chuyên sâu là chìa khóa sống còn cho doanh nghiệp.
Xu hướng tuyển dụng và yêu cầu năng lực nhân sự an ninh mạng mới
Thực trạng tuyển dụng ngành an ninh mạng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang chứng kiến sự chuyển dịch rõ rệt về tiêu chí lựa chọn ứng viên. Trải nghiệm thực hành qua công việc thực tế và kỹ năng triển khai là hai tiêu chí được các nhà tuyển dụng đặt lên hàng đầu (cùng đạt tỷ lệ 76%), vượt qua các loại chứng chỉ chuyên môn (74%) lẫn bằng cấp đại học truyền thống (57%).
Thêm vào đó, có khoảng 70,4% chuyên gia bảo mật thừa nhận rằng kỹ năng mềm mang ý nghĩa quan trọng không kém gì trình độ chuyên môn kỹ thuật.
Hiện tại, các doanh nghiệp trong khu vực đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt ở các mảng kỹ năng lập trình hệ thống (62%), sự am hiểu về khung phát triển phần mềm (61%) cùng công nghệ mạng viễn thông (46%). Đối với nhóm kỹ năng mềm, những điểm yếu dễ nhận thấy nhất bao gồm tư duy phân tích hệ thống (48%) và khả năng xử lý, giải quyết vấn đề phát sinh (43%).
Giải pháp nâng cao sức đề kháng trước tấn công AI và deepfake
Để xây dựng lớp phòng tuyến vững chắc trước các chiến dịch tấn công tinh vi lợi dụng AI và deepfake, giới chuyên gia khuyến cáo các tổ chức và doanh nghiệp cần nhanh chóng từ bỏ tư duy đào tạo an toàn thông tin rập khuôn theo một hình mẫu cố định.
Thay vào đó, các đơn vị cần xây dựng định hướng phát triển chuyên môn hóa cho từng vị trí cụ thể như vận hành an ninh mạng (Security Operations), tình báo mối đe dọa (Threat Intelligence), chuyên gia phân tích mã độc hay kỹ sư bảo mật mạng. Điều này sẽ giúp đội ngũ nhân sự không chỉ làm chủ các công cụ AI tiên tiến mà còn gia tăng đáng kể sức đề kháng trước những chiêu trò lừa đảo qua mạng ngày càng biến hóa khôn lường.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp mạng, viễn thông và bảo mật toàn diện giúp doanh nghiệp phòng chống hiệu quả các cuộc tấn công deepfake, hãy liên hệ ngay với TTC Việt Nam hôm nay để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ kỹ sư hàng đầu.






