Tại Hội nghị phổ biến, hướng dẫn Luật An ninh mạng và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân diễn ra vào sáng ngày 21/8, Thượng tá, ThS. Nguyễn Đình Đỗ Thi - Phó Trưởng phòng 1 thuộc Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) của Bộ Công an đã đưa ra những số liệu cảnh báo. Theo đó, trong suốt thời gian qua, cơ quan chức năng ghi nhận hàng chục trường hợp học sinh tìm đến cái chết sau khi trở thành nạn nhân của các hành vi bôi nhọ, xúc phạm và lăng mạ trên không gian mạng.
Thực trạng đau lòng từ bạo lực mạng và áp lực ảo
Các nạn nhân trong những vụ việc thương tâm này nằm ở nhiều độ tuổi khác nhau tại các địa phương, phần lớn là các em học sinh đang theo học từ lớp 8 đến lớp 11. Đáng chú ý, nhiều em trước khi ra đi đã để lại thư tuyệt mệnh hoặc những dòng tâm sự thể hiện sự suy sụp tinh thần, không thể chịu đựng nổi áp lực từ những thông tin xuyên tạc, bịa đặt cùng hàng loạt bình luận ác ý tấn công dồn dập trên các nền tảng mạng xã hội.
Trao đổi về vấn đề này, Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi nhấn mạnh rằng môi trường ảo nhưng hệ lụy hoàn toàn có thật trong đời sống thực tế, thậm chí gây ra những hậu quả vô cùng nặng nề. Chỉ vì một vài bài viết, đoạn hội thoại hay hình ảnh bị phát tán, bóp méo nhằm mục đích xúc phạm danh dự, nhiều em học sinh đã có những quyết định bồng bột, tìm đến cái chết để giải thoát.
Những sự việc đau lòng trên là minh chứng rõ ràng cho thấy không gian mạng hiện nay đã gắn kết sâu sắc và tác động trực tiếp đến đời sống thực. Mọi nội dung khi được đăng tải và lan truyền đều có thể giáng đòn chí mạng vào uy tín, phẩm giá, tâm lý và thậm chí là tính mạng của một con người.
Dữ liệu cá nhân trở thành "mỏ vàng" của tội phạm công nghệ cao
Cũng tại hội nghị, đại diện Cục A05 chỉ ra rằng song song với tiến trình chuyển đổi số quốc gia, tình trạng vi phạm và xâm phạm thông tin người dùng đang diễn biến vô cùng phức tạp. Các loại dữ liệu bị đánh cắp không dừng lại ở họ tên, ngày sinh hay số điện thoại liên lạc, mà đã vươn tới các thông tin tài chính nhạy cảm như tài khoản ngân hàng và dữ liệu sinh trắc học cá nhân.
Khảo sát trên các diễn đàn ngầm và hội nhóm kín cho thấy các tệp dữ liệu chứa thông tin người dùng Việt Nam thường xuyên được rao bán công khai với quy mô lên tới hàng chục triệu bản ghi mỗi lần. Riêng trong năm 2025, lực lượng A05 phối hợp cùng công an các địa phương đã triệt phá hơn 30 vụ việc liên quan đến hành vi chiếm đoạt, khai thác và mua bán trái phép dữ liệu cá nhân với khoảng 160 triệu bản ghi bị ảnh hưởng.
Nhiều vụ án có quy mô cực kỳ lớn đã bị lực lượng chức năng phát hiện và xử lý nghiêm minh theo pháp luật:
- Tháng 11/2022: Công an tỉnh Phú Thọ phối hợp với A05 triệt phá đường dây rao bán 2,2 triệu dữ liệu cá nhân.
- Năm 2025: Một tổ chức mua bán trái phép với quy mô lên đến 56 triệu bản ghi bị lực lượng chức năng quét sạch.
- Năm 2026: Công an tỉnh Nghệ An khởi tố đối tượng buôn bán 50 triệu thông tin dữ liệu; đồng thời Công an tỉnh Lâm Đồng cũng khởi tố một học sinh lớp 10 có hành vi xâm nhập hệ thống mạng để chiếm đoạt và bán ra 20 triệu bản ghi thông tin.
Nhận định về xu hướng này, Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi khẳng định các nhóm tội phạm hiện nay đã xem thông tin người dùng giống như một loại tài nguyên quý giá, một dạng “mỏ vàng” mới để trục lợi bất chính.
Toàn bộ lượng thông tin bị đánh cắp này chính là nguồn nguyên liệu đầu vào cho các chiến dịch lừa đảo trực tuyến quy mô lớn. Các tổ chức tội phạm có thể huy động lực lượng lên tới hàng trăm, hàng nghìn nhân sự, liên tục dựng lên hàng trăm kịch bản tinh vi dựa trên các sự kiện thời sự nóng hổi để thao túng và tiếp cận nạn nhân.
Sự can thiệp của trí tuệ nhân tạo (AI) trong các cuộc tấn công mạng
Bên cạnh nhân lực, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đang bị các nhóm tội phạm lạm dụng nhằm đẩy nhanh tốc độ và quy mô tấn công. Thống kê từ VNCERT cho thấy trong nửa đầu năm 2026, hệ thống ghi nhận khoảng hai triệu cảnh báo tấn công mạng, trong đó một nửa số vụ việc có sự hiện diện của AI. Công nghệ tiên tiến này giúp kẻ xấu tự động hóa hoàn toàn các thao tác rà quét lỗ hổng, phát tán mã độc và xâm nhập hệ thống với tốc độ chóng mặt.
Đáng lo ngại hơn, các công nghệ như AI và Deepfake đang bị lợi dụng để tạo ra các hình ảnh giả mạo, chỉnh sửa video nhằm bôi nhọ danh tính hoặc phát tán thông tin sai lệch trên diện rộng. Chỉ trong sáu tháng đầu năm, A05 đã ghi nhận và phát hiện hàng chục nghìn bài viết, nội dung mang tính chất xuyên tạc, công kích trên không gian mạng.
Góc nhìn chuyên gia kỹ thuật từ TTC Việt Nam
Dưới góc độ của một đơn vị hàng đầu về giải pháp hạ tầng mạng và an toàn thông tin, các chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam cho rằng việc bảo vệ an ninh mạng không chỉ dừng lại ở các quy định pháp lý mà còn đòi hỏi sự nâng cấp toàn diện về hạ tầng kỹ thuật của các tổ chức, doanh nghiệp. Trước làn sóng tấn công có sự hỗ trợ của AI và tình trạng rò rỉ dữ liệu diện rộng, các doanh nghiệp bắt buộc phải áp dụng các tiêu chuẩn bảo mật khắt khe như mã hóa dữ liệu đầu cuối, thiết lập hệ thống tường lửa đa lớp, triển khai xác thực đa yếu tố (MFA) và thường xuyên kiểm tra lỗ hổng hệ thống. Đầu tư vào an toàn thông tin chính là cách duy nhất để doanh nghiệp bảo vệ uy tín thương hiệu và tài sản số của khách hàng trong kỷ nguyên số hóa.
Khung pháp lý siết chặt trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân
Nhằm ứng phó kịp thời với các nguy cơ trên, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã được Quốc hội chính thức thông qua vào ngày 26/6/2025 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026. Bộ luật này thiết lập hành lang pháp lý vững chắc, quy định cụ thể quyền lợi, nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu cũng như trách nhiệm pháp lý của các bên liên quan trong quá trình thu thập và xử lý thông tin.
Theo đó, người sử dụng mạng Internet được trao quyền chủ động nắm bắt thông tin về cách thức xử lý dữ liệu của mình; có quyền đồng ý hoặc thu hồi sự đồng ý; yêu cầu truy cập, đính chính, xóa bỏ hoặc hạn chế xử lý dữ liệu cá nhân. Đồng thời, người dùng cũng có quyền phản đối việc xử lý dữ liệu, thực hiện khiếu nại, tố cáo, khởi kiện và yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật khi quyền lợi bị xâm phạm.
Điểm quan trọng của luật mới là sự đồng ý của người dùng chỉ có giá trị pháp lý khi dựa trên tinh thần tự nguyện hoàn toàn, đồng thời cá nhân phải nhận thức rõ ràng về loại dữ liệu được thu thập, mục đích xử lý, danh tính đơn vị kiểm soát dữ liệu cũng như quyền lợi và nghĩa vụ đi kèm.
Ở chiều ngược lại, mỗi cá nhân cũng mang trách nhiệm tự bảo vệ thông tin của chính mình và tôn trọng quyền riêng tư của người khác. Luật pháp nghiêm cấm hoàn toàn các hành vi xử lý dữ liệu trái pháp luật, sử dụng thông tin người khác nhằm mục đích vi phạm, mua bán dữ liệu trái phép, cũng như cố ý chiếm đoạt, làm lộ hoặc làm thất thoát dữ liệu.
Đối với các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp, luật yêu cầu bắt buộc phải bố trí nhân sự chuyên trách hoặc thành lập bộ phận chuyên trách về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Khi thực hiện các hoạt động xử lý hoặc chuyển giao dữ liệu vượt qua biên giới quốc gia, các bên liên quan phải tiến hành đánh giá tác động đầy đủ theo đúng trình tự pháp luật.
Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính cũng được thiết kế với mức độ răn đe cực kỳ nghiêm khắc. Cụ thể, hành vi buôn bán dữ liệu cá nhân trái phép có thể đối mặt với mức phạt tiền lên tới tối đa 10 lần tổng số tiền thu được từ hành vi vi phạm. Đối với các tổ chức vi phạm quy định về truyền dẫn dữ liệu cá nhân xuyên biên giới, mức phạt tối đa có thể chạm mốc 5% tổng doanh thu của năm tài chính liền trước.
Dù vậy, Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi cũng lưu ý rằng công tác bảo vệ dữ liệu không thể chỉ dựa vào nỗ lực của riêng cơ quan nhà nước hay các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ. Bản thân mỗi người dân khi tham gia môi trường mạng cần giữ sự cảnh giác cao độ, cân nhắc kỹ lưỡng trước khi cung cấp thông tin cá nhân để đổi lấy các tiện ích trực tuyến, tuyệt đối không mở các tệp tin lạ, không cài đặt phần mềm không rõ nguồn gốc và kiên quyết không chuyển tiền theo yêu cầu của người lạ.
Khẳng định tầm quan trọng của vấn đề này, ông Nguyễn Đình Đỗ Thi đúc kết rằng dữ liệu vừa là nguyên liệu sản xuất, vừa là tài sản có giá trị lớn. Nếu các doanh nghiệp xem việc bảo vệ dữ liệu cá nhân là một phần cốt lõi trong văn hóa vận hành, điều đó sẽ tạo ra chiếc khiên vững chắc bảo vệ quyền lợi của khách hàng, đội ngũ nhân viên cũng như uy tín và thương hiệu của chính doanh nghiệp trên thị trường.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp bảo mật mạng toàn diện, phòng chống tấn công mạng và bảo vệ dữ liệu doanh nghiệp an toàn theo chuẩn pháp luật mới, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam qua website ttcvn.net hoặc hotline chính thức để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ chuyên gia kỹ thuật hàng đầu của chúng tôi.
