Chỉ vài phút sau thời điểm chuyến bay 2117 thuộc hãng Alaska Airlines rời khỏi mặt đất, một chiếc điện thoại di động cùng sạc dự phòng đặt trên đùi của một hành khách đã bất ngờ bắt lửa và bùng cháy dữ dội.
Nguy cơ cháy nổ từ thiết bị điện tử cá nhân trên không
Ngọn lửa bùng lên đã gây bỏng vùng tay và chân của vị hành khách trước khi thiết bị được ném vội ra khu vực lối đi chung. Ngay lập tức, đội ngũ tiếp viên hàng không đã xử lý tình huống bằng cách đặt thiết bị vào túi chống cháy chuyên dụng. Tổ lái đã phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp, bật hệ thống mặt nạ dưỡng khí và điều khiển máy bay quay đầu hạ cánh khẩn cấp xuống thành phố Wichita, tiểu bang Kansas, Mỹ.
Vụ việc xảy ra vào đầu năm nay là một minh chứng rõ nét cho thấy mối đe dọa an ninh và an toàn đang leo thang nhanh chóng trong ngành hàng không thương mại: các thiết bị như điện thoại thông minh, pin sạc dự phòng và thuốc lá điện tử đột ngột phát hỏa giữa không trung.
Sự phổ biến của pin lithium-ion và thách thức an toàn
Các sản phẩm này đều vận hành dựa trên công nghệ pin lithium-ion, vốn có đặc tính dễ bắt lửa và phát nổ khi xảy ra sự cố kỹ thuật hoặc bị quá nhiệt. Mặc dù đây không phải là vấn đề hoàn toàn mới, mức độ rủi ro lại đang ngày một trầm trọng hơn do số lượng thiết bị điện tử mà mỗi hành khách mang theo lên khoang máy bay ngày càng lớn.
Theo chia sẻ từ ông Hassan Shahidi, Giám đốc điều hành Flight Safety Foundation, đây được đánh giá là một mối nguy hiểm an toàn mang tính cốt lõi. Trải qua nhiều năm, tần suất xuất hiện của các vụ việc dạng này liên tục gia tăng.
Thống kê sự cố gia tăng và phản ứng từ các hãng hàng không
Số liệu cập nhật từ Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) chỉ ra rằng tổng số sự cố ghi nhận tại quốc gia này đã tăng hơn gấp đôi tính từ mốc năm 2019. Dự báo trong năm 2026, con số này có khả năng vượt qua mức kỷ lục của năm trước đó, với ước tính trung bình khoảng hai vụ việc được xác nhận mỗi tuần kể từ tháng Giêng.
Nhằm chuẩn bị cho giai đoạn cao điểm mùa hè, hàng loạt hãng hàng không trên phạm vi toàn cầu đã gấp rút triển khai các bộ quy định mới nhằm hạn chế tối đa nguy cơ hỏa hoạn trong khoang hành khách.
Những cái tên lớn như American Airlines, Delta Air Lines và Southwest Airlines đều áp dụng lệnh cấm cất giữ sạc dự phòng bên trong các khoang hành lý phía trên đầu ghế ngồi, đồng thời hạn chế tối đa việc sử dụng chúng xuyên suốt chuyến bay. Tương tự, các hãng Lufthansa, Cathay Pacific cùng Singapore Airlines cũng đã đưa ra những biện pháp kiểm soát chặt chẽ tương tự.
Jonathan Nicholson, đại diện truyền thông của Cơ quan Hàng không Dân dụng Anh (CAA), nhấn mạnh rằng đây thực sự là một trong những thách thức an toàn lớn nhất toàn cầu hiện nay, nơi mà ngay cả một sơ suất nhỏ cũng đủ sức biến thành thảm họa lớn. Riêng trong năm ngoái, Vương quốc Anh đã ghi nhận hơn 100 trường hợp thiết bị điện tử bị quá nhiệt, đánh dấu mức tăng trưởng 98% so với năm 2024.
Bài học đắt giá từ các thảm họa hàng không quốc tế
Công tác phòng ngừa càng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết sau thảm họa của hãng Air Busan (Hàn Quốc) vào năm ngoái, khi một cục sạc dự phòng đặt trong khoang hành lý xách tay bất ngờ phát hỏa.
Tai nạn nghiêm trọng này đã làm 27 người bị thương đồng thời thiêu rụi phần lớn cấu trúc máy bay, tạo tiền đề cho việc ban hành các lệnh cấm ngặt nghèo đối với thuốc lá điện tử và sạc dự phòng trong hành lý ký gửi.
Hiện tượng thiết bị quá nhiệt tiếp tục gây xáo trộn lịch trình của nhiều chuyến bay thương mại. Vào tháng 4 vừa qua, một chuyến bay của hãng SAS buộc phải chuyển hướng quay trở lại Scotland do sự cố cháy máy laptop. Sang đến tháng 5, một máy bay thuộc biên giới United Airlines phải đổi lộ trình bay đến London vì sự cố tương tự từ sạc dự phòng. Gần đây nhất, một vụ nổ điện thoại trên chuyến bay của British Airways hành trình đi Las Vegas đã gây hư hỏng nặng nội thất cabin và làm hành khách rơi vào trạng thái hoảng loạn.
Nguyên nhân và hành vi của hành khách làm tăng rủi ro
Trạng thái cháy nổ thường đạt đỉnh điểm khi các thiết bị bị nạp điện vượt mức cho phép, gặp tổn hại vật lý hoặc phát sinh lỗi mạch điện. Những yếu tố này kích hoạt quá trình "tăng nhiệt mất kiểm soát", khiến nhiệt độ bên trong pin leo thang cực nhanh và tự động bùng ngọn lửa.
Tình hình càng trở nên phức tạp hơn bắt nguồn từ thói quen sinh hoạt của hành khách hiện đại. Theo đánh giá từ các cơ quan chức năng, mỗi hành khách khi lên máy bay hiện nay mang theo trung bình từ 4 đến 5 thiết bị điện tử cá nhân.
Điều này đồng nghĩa với việc có thể tồn tại hơn 2.000 thiết bị mang tiềm ẩn rủi ro cao trên một chuyến bay dài. Bên cạnh đó, hành khách ngày nay thường có xu hướng bỏ qua màn hình giải trí tích hợp sẵn trên ghế ngồi để chuyển sang sử dụng màn hình cá nhân, đồng thời duy trì sự phụ thuộc lớn vào điện thoại để tra cứu thông tin hoặc liên lạc.
Thống kê chi tiết từ cơ sở dữ liệu của Chương trình Sự cố Tăng nhiệt mất kiểm soát cho thấy thuốc lá điện tử chịu trách nhiệm cho khoảng 28% tổng số vụ quá nhiệt ghi nhận trong năm trước, trong khi hai dòng sản phẩm sạc dự phòng và điện thoại di động mỗi loại chiếm khoảng 20%.
Theo lời ông Nick Careen, Giám đốc điều hành thuộc Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA): sự xuất hiện phổ biến của sạc dự phòng cùng thuốc lá điện tử đã thực tế làm gia tăng gấp đôi tổng trữ lượng pin lithium được vận chuyển trên các chuyến bay.
Nhận định chuyên sâu về hạ tầng và giải pháp kỹ thuật
Góc nhìn từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam: Trong bối cảnh chuyển đổi số và nhu cầu kết nối không ngừng nghỉ, việc quản lý năng lượng và an toàn thiết bị di động trở thành bài toán sống còn không chỉ đối với hạ tầng viễn thông mặt đất mà còn đặc biệt khắt khe trong môi trường hàng không. Các hệ thống cảnh báo sớm và tiêu chuẩn kiểm định nguồn điện (như chuẩn chống quá nhiệt trên các thiết bị mạng và phụ kiện) cần phải được siết chặt tương đương với các tiêu chuẩn an toàn hàng không quốc tế để bảo vệ tối đa tính mạng con người.
Những vụ hỏa hoạn xảy ra tại khu vực hầm hàng ẩn chứa hiểm họa thảm khốc hơn rất nhiều. Do đội ngũ tiếp viên không thể tiếp cận khu vực này khi máy bay đang ở trên không, các hệ thống chữa cháy dưới hầm hàng chủ yếu đóng vai trò kìm hãm sự lan rộng của ngọn lửa chứ không thể dập tắt hoàn toàn ngay lập tức.
Điển hình là sự cố năm 2010 khi một chiếc máy bay vận tải hàng hóa của UPS mang theo hơn 80.000 viên pin lithium đã gặp nạn sau khi đám cháy bùng phát và phá hủy toàn bộ hệ thống điều khiển chỉ trong vỏn vẹn 4 phút.
Riêng tại thị trường Mỹ, tỷ lệ sự cố phát sinh tại hầm hàng đã ghi nhận mức tăng trưởng 40% trong giai đoạn từ năm 2021 đến 2025. Với việc có đến 25% tổng sản lượng hàng hóa hàng không tại Mỹ được chuyên chở bằng các dòng máy bay chở khách thông thường, hành khách hiện nay đang phải thường xuyên chia sẻ không gian với các lô hàng mang rủi ro cháy nổ tiềm ẩn.
Để được tư vấn các giải pháp hạ tầng mạng, thiết bị viễn thông an toàn, đạt chuẩn kỹ thuật quốc tế và bảo vệ tối ưu hệ thống của doanh nghiệp bạn, hãy liên hệ ngay với đơn vị hàng đầu TTC Việt Nam qua website ttcvn.net hoặc hotline để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ các chuyên gia kỹ thuật hàng đầu.
