Thiết bị quan sát không gian Neil Gehrels Swift, trước đây có tên là Swift Gamma-Ray Burst Explorer thuộc Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), đang chuẩn bị bước vào giai đoạn cuối cùng trong vòng đời hoạt động của mình.
Được đưa lên quỹ đạo từ ngày 20/11/2004 với thời gian biểu kế hoạch ban đầu chỉ vỏn vẹn 2 năm, đài thiên văn này đã duy trì hiệu suất hoạt động bền bỉ vượt mức tưởng tượng, gấp hơn 10 lần mốc thời gian dự kiến trước khi bắt đầu hành trình rơi tự do hướng về bề mặt hành tinh xanh vào ngày 4/11.
Chia sẻ về cột mốc này, ông Shawn Domagal-Goldman, Giám đốc Phân ban Vật lý thiên văn tại NASA, cho biết thiết bị đã đem lại nguồn lợi ích đầu tư đặc biệt hiệu quả và lâu dài cho quốc gia, phục vụ công tác nghiên cứu vượt ngưỡng thiết kế ban đầu hơn một thập kỷ.
Dựa trên các mô hình tính toán của NASA, đài quan sát vũ trụ này dự kiến sẽ tiếp xúc với các lớp khí quyển dày đặc vào khoảng 3h30 phút sáng ngày 4/11 theo giờ bờ Đông nước Mỹ, với khung thời gian dịch chuyển dao động khoảng 11 giờ.
Đa số các thành phần cấu kiện của thiết bị sẽ bốc cháy hoàn toàn và tiêu biến trong suốt quá trình ma sát tái thâm nhập khí quyển, chỉ một phần rất nhỏ vật liệu kim loại chịu nhiệt có khả năng vượt qua để chạm tới bề mặt Trái Đất.
Đánh giá mức độ an toàn và quỹ đạo rơi của các mảnh vỡ
Tọa độ vị trí rơi thực tế của các mảnh vật liệu còn sót lại sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào thời điểm cụ thể mà kính viễn vọng tiến sâu vào lớp khí quyển.
Mặc dù vậy, các chuyên gia từ NASA đã xác định dải quỹ đạo rơi của những mảnh vỡ này nằm trong giới hạn hẹp từ 20,6 độ vĩ Nam đến 20,6 độ vĩ Bắc, tạo ra một vùng địa lý bao quanh khu vực xích đạo của Trái Đất.
Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ cũng đưa ra thông cáo nhấn mạnh rằng tỷ lệ gây tổn hại cho con người trên mặt đất là vô cùng thấp, ước tính xấp xỉ 1/2.100, đồng thời phối hợp cùng Bộ Tư lệnh Không gian Mỹ liên tục theo dõi sát sao tiến trình di chuyển để đưa ra các dự báo quỹ đạo chuẩn xác nhất.
Nhằm chuẩn bị kỹ lưỡng cho sự kiện kết thúc sứ mệnh, NASA đã chính thức dừng quá trình thu thập thông tin khoa học từ cuối tháng 10, ngay sau phiên quan sát bầu trời cuối cùng vào ngày 20/10.
Tại thời điểm đó, trạm quan sát chỉ còn cách mặt đất chừng 275 km, mức độ cản của không khí tại đây đã quá lớn khiến các hệ thống đẩy cùng bộ phận điều khiển không còn đủ khả năng giữ vững quỹ đạo ổn định.
Dấu ấn khoa học vĩ đại của kính viễn vọng Swift qua hai thập kỷ
Được đổi tên chính thức vào năm 2018 nhằm tri ân nhà vật lý thiên văn xuất sắc Neil Gehrels, đài thiên văn này được thiết kế chuyên sâu với nhiệm vụ giải mã những bí mật ẩn giấu đằng sau các chớp tia gamma - dạng bức xạ điện từ có năng lượng lớn nhất trong vũ trụ, gắn liền với quá trình hình thành hố đen và sự phát triển của vũ trụ thời kỳ đầu.
Tốc độ phản ứng linh hoạt cho phép thiết bị nhanh chóng phát hiện nguồn phát tia gamma, tự động điều chỉnh góc quay và thực hiện phân tích quang phổ chỉ sau vài phút khi luồng ánh sáng di chuyển đến Trải Đất.
Trải qua quãng thời gian gần 22 năm làm việc không nghỉ trên quỹ đạo, kính viễn vọng Swift đã ghi nhận những thành tựu vô giá cho ngành thiên văn học thế giới:
- Phát hiện và theo dõi hơn 2.000 sự kiện bùng nổ tia gamma khắp bầu trời.
- Chụp và truyền về khoảng 1,5 triệu tấm ảnh thông qua hệ thống quang học kết hợp tia cực tím.
- Cung cấp hơn 12TB dữ liệu nghiên cứu thô cho cộng đồng khoa học quốc tế.
Kho dữ liệu khổng lồ này chính là nền tảng cốt lõi cho khoảng 7.000 công trình nghiên cứu khoa học xuất bản, tương đương với hiệu suất trung bình gần một bài báo chuyên ngành ra đời mỗi ngày trong suốt hơn 20 năm qua.
Nhận định từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam
Dưới góc nhìn của các kỹ sư hạ tầng mạng và viễn thông tại TTC Việt Nam, việc một thiết bị phần cứng hoạt động liên tục trong môi trường khắc nghiệt ngoài không gian suốt 22 năm — vượt gấp 11 lần thiết kế ban đầu — là một minh chứng tuyệt vời cho độ bền của linh kiện điện tử và thuật toán điều khiển tự động. Điều này đặt ra tiêu chuẩn mới về độ tin cậy trong thiết kế hệ thống viễn thông tầm xa, nơi khả năng chịu tải và dự phòng lỗi đóng vai trò quyết định sự sống còn của toàn bộ dự án.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông và thiết bị công nghệ tiêu chuẩn cao, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam qua website ttcvn.net để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ kỹ thuật giàu kinh nghiệm.
