TTC Việt Nam
Page Header Background

Khi công nghệ đèn giao thông phải ‘học’ cách vận hành của dòng xe Việt Nam

Trang chủ»Khi công nghệ đèn giao thông phải ‘học’ cách vận hành của dòng xe Việt Nam
Khi công nghệ đèn giao thông phải ‘học’ cách vận hành của dòng xe Việt Nam

Thách thức từ dòng xe máy đối với các bộ đếm tín hiệu truyền thống

Nếu bạn đứng quan sát tại bất kỳ ngã tư nào vào khung giờ cao điểm, không khó để nhận ra cảnh tượng xe máy luồn lách qua những khoảng trống nhỏ nhất, chen chúc và che khuất lẫn nhau, tạo thành một dòng chảy hoàn toàn tự phát, không tuân theo làn hay hàng lối cố định. Chính nét đặc trưng trong văn hóa di chuyển này đã làm cho việc tối ưu hóa thời gian đèn giao thông dựa trên lưu lượng phương tiện tại Việt Nam gặp vô số trở ngại trong suốt nhiều năm qua.

Hệ thống đèn giao thông thích ứng, với cơ chế tự động cân chỉnh thời gian bật đèn xanh và đỏ tùy thuộc vào số lượng phương tiện thực tế thay vì áp dụng một vòng lặp cứng nhắc, vốn không phải là một phát minh quá mới mẻ. Từ năm 1928, Hoa Kỳ đã tiến hành các thử nghiệm để đèn tự động chuyển tín hiệu khi nhận diện âm thanh còi ô tô tiếp cận nút giao. Đến năm 1930, nước Anh đã lắp đặt những tấm đệm khí nén ẩn dưới mặt đường nhằm phát hiện xe cộ, kết nối trực tiếp với các thiết bị điều khiển tín hiệu.

Công cuộc cải tiến hệ thống đèn tín hiệu giao thông đã trở thành bài toán xuyên thế kỷ mà các quốc gia và tập đoàn công nghệ vẫn đang miệt mài giải quyết. Mục tiêu cốt lõi là hướng nào tập trung nhiều phương tiện hơn sẽ được cấp quyền đi xanh lâu hơn nhằm giải tỏa nhanh chóng, thay vì ép buộc mọi hướng di chuyển theo một kịch bản rập khuôn, gây ra tình trạng nghịch lý khi hướng đông đúc bị bắt dừng lại còn hướng thưa thớt lại được thông hành.

camera giao thông 3.png

GS.TS. Lê Hùng Lân, Phó Chủ tịch Hội Tự động hoá Việt Nam, đã ví von cơ chế hoạt động này giống như tác phong của một chiến sĩ cảnh sát giao thông đứng điều tiết giữa ngã tư. Người chiến sĩ đó quan sát toàn diện cả bốn hướng, nhận thấy phía nào ù ứ hơn thì chủ động cho ưu tiên lưu thông dài hơn, trong khi các hướng khác sẽ chờ đợi. Tuy nhiên, thách thức đặt ra là để các cỗ máy có thể thực hiện được thao tác tương tự, trước tiên chúng phải có khả năng “nhìn nhận” và đếm chính xác khối lượng phương tiện đang đổ về nút giao.

Điểm nút thắt của câu chuyện nằm chính ở đây. Trái ngược với các nước phát triển, nơi ô tô di chuyển quy củ trong từng làn đường rạch ròi, bức tranh giao thông tại Việt Nam lại là sự hòa trộn của nhiều loại phương tiện, trong đó xe máy chiếm tỷ trọng áp đảo, di chuyển xen cài, chồng chéo và che khuất tầm nhìn của nhau trên bề mặt đường. Do đó, nhiều giải pháp công nghệ vốn gặt hái thành công vang dội ở các quốc gia khác lại hoàn toàn bất lực khi áp dụng vào hạ tầng giao thông đô thị Việt Nam.

“Những công nghệ kinh điển mà nước ngoài thường sử dụng, chẳng hạn hệ thống vòng cảm biến từ chôn dưới mặt đường, chủ yếu phù hợp với dòng xe đơn, đặc biệt là ô tô. Ở Việt Nam, các phương tiện thường di chuyển xen lẫn, chồng lấn lên nhau trong cùng một làn nên công nghệ này khó phát hiện và đếm chính xác”, GS.TS. Lê Hùng Lân, Giảng viên cao cấp trường ĐH Giao thông Vận tải, Phó Chủ tịch Hội Tự động hoá Việt Nam, nhận định.

Lê Hùng Lân.png

Thực tế cho thấy Việt Nam đã từng vấp phải những bài học đắt giá khi áp dụng rập khuôn công nghệ ngoại. Theo chia sẻ của GS.TS. Lê Hùng Lân, Thành phố Hồ Chí Minh trước đây từng triển khai thử nghiệm một giải pháp công nghệ xuất xứ từ Australia nhưng cuối cùng phải chịu cảnh thất bại vì thiết bị không thể đo đạc chính xác lưu lượng phương tiện đổ về các nút giao. Tương tự, cách đây khoảng một thập kỷ, thủ đô Hà Nội cũng từng vận hành dự án điều khiển tín hiệu tại các giao lộ nhưng không đạt hiệu quả như kỳ vọng, một phần nguyên nhân xuất phát từ việc bố trí góc đặt camera chưa hợp lý.

Qua đó có thể khẳng định, những công nghệ vận hành mượt mà ở nước ngoài không thể cứ thế sao chép nguyên trạng vào Việt Nam. Hạ tầng giao thông nước ta đòi hỏi một công cụ thu thập thông tin phải đủ sự nhạy bén và tinh vi để đọc vị được dòng phương tiện hỗn hợp, thay vì chỉ đơn thuần đếm theo những mô hình giao thông đơn giản, truyền thống.

Đột phá với giải pháp camera ai và hệ sinh thái viettel its cho đô thị việt

Những tín hiệu tích cực đang dần xuất hiện nhờ sự trợ giúp của các dòng camera tích hợp trí tuệ nhân tạo. Theo đánh giá từ GS.TS. Lê Hùng Lân, các thiết bị hiện đại này vừa kiêm nhiệm vụ đếm xe, vừa phân định rõ ràng các chủng loại phương tiện, nắm bắt chính xác số lượng của từng loại xe đang lưu thông nhanh hay chậm. Bên cạnh đó, chúng còn ghi nhận mật độ dòng phương tiện, vận tốc khi tiến vào nút giao, chiều dài hàng chờ, thậm chí tích hợp cả các nguồn dữ liệu dự báo hoặc lưu lượng từ những nút giao lân cận.

Việc nắm bắt các con số này đóng vai trò quyết định bởi việc xác định hướng nào đông xe để phân bổ thời gian xanh lâu hơn mới chỉ giải quyết một nửa bài toán. Hệ thống đồng thời phải cân đối sự tương quan giữa tất cả các hướng, đánh giá mức độ quá tải để tính toán ra chu kỳ đèn chuẩn xác nhằm giải tỏa ùn tắc một cách tối ưu nhất. Dù vậy, việc thu thập càng nhiều lớp dữ liệu cũng đồng nghĩa với việc chi phí và độ phức tạp đội lên tương ứng.

camera giao thông 2.png

“Càng có nhiều thông tin, việc xử lý càng chính xác. Tuy nhiên, xét về mặt công nghệ, càng nhiều dữ liệu thì bài toán xử lý càng phức tạp và tốn kém. Vì vậy, trong thực tế, chúng ta phải tìm được sự thỏa hiệp giữa lượng thông tin cần thu thập, độ chính xác và hiệu quả triển khai”, GS.TS. Lê Hùng Lân phân tích.

Để tháo gỡ bài toán cân đối chi phí và hiệu quả này, Tập đoàn Viettel đã nghiên cứu và phát triển giải pháp Viettel ITS, một hệ sinh thái toàn diện chuyên quản lý và điều hành giao thông thông minh, ứng dụng đồng thời Camera AI, Big Data cùng công nghệ IoT. Nền tảng cốt lõi của giải pháp này nằm ở cơ chế điều khiển đèn giao thông thích ứng theo thời gian thực. Ông Đào Xuân Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Đô thị số thuộc Tổng công ty Giải pháp Doanh nghiệp Viettel (Viettel Solutions), đã hình dung hệ thống này giống như sự cấu thành của ba bộ phận cốt lõi trên cơ thể con người.

Đầu tiên, “đôi mắt” chính là hệ thống Camera AI, chịu trách nhiệm quan sát toàn diện mật độ, tốc độ, lưu lượng cũng như hàng chờ phương tiện trên toàn địa bàn đô thị theo thời gian thực. Chính “đôi mắt” này đóng vai trò xử lý triệt để bài toán giao thông hỗn hợp đặc thù tại Việt Nam: vừa thực hiện đếm, vừa phân loại rạch ròi giữa ô tô và xe máy, đồng thời đo đạc chính xác vận tốc của dòng chảy phương tiện.

Thứ hai, “bộ não” hoạt động như một trung tâm xử lý dữ liệu trung tâm, nơi toàn bộ thông tin từ hệ thống camera truyền về. Các thuật toán AI cùng nền tảng Dữ liệu lớn (Big Data) sẽ tiến hành phân tích để đưa ra phương án điều tiết lưu lượng tối ưu, từ đó quyết định thời điểm cũng như chu kỳ và pha đèn sao cho sát với thực tế nhất.

Thứ ba, “đôi tay” biểu thị cho các tủ điều khiển tín hiệu lắp đặt trực tiếp tại các giao lộ. Chúng có nhiệm vụ tiếp nhận mệnh lệnh từ trung tâm điều hành và trực tiếp thay đổi chu kỳ đèn, các pha tín hiệu cũng như hệ thống đồng hồ đếm lùi ngoài thực địa.

Nhờ cấu trúc này, camera AI vượt qua giới hạn của một công cụ giám sát thông thường để biến những hình ảnh thô thành nguồn dữ liệu có cấu trúc về số lượng, chủng loại, tốc độ và mật độ phương tiện. Đây chính là nguồn nguyên liệu quan trọng để hệ thống tính toán và tự động điều tiết. Kết quả là thời gian đèn xanh được phân bổ linh hoạt bám sát lưu lượng thực tế, chấm dứt hoàn toàn tình trạng áp dụng một kịch bản cứng nhắc bất kể tình hình giao thông bên ngoài ra sao.

“Vấn đề là tại cùng một thời điểm, tình trạng giao thông trên toàn thành phố diễn ra khác nhau. Việc điều tiết các dòng phương tiện như thế nào để bảo đảm lưu thông tối ưu nhất là một bài toán toán học tương đối phức tạp, bởi chúng ta phải tối ưu trên quy mô toàn thành phố”, ông Đào Xuân Trường chia sẻ về thách thức đặt ra cho bộ não điều hành hệ thống.

Đào Xuân Trường.png

Chính vì lý do đó, hệ thống được quy hoạch với ba cấp độ linh hoạt khác nhau: điều khiển thích ứng tại một nút giao thông độc lập; điều khiển liên hoàn theo từng tuyến đường nhằm thiết lập “Làn sóng xanh” (Green Wave) giúp phương tiện di chuyển với tốc độ quy định mà không phải dừng lại ở các đèn đỏ liên tiếp; và cuối cùng là tối ưu hóa toàn diện trên toàn bộ mạng lưới giao thông đô thị rộng lớn.

Trước khi đưa vào triển khai rộng rãi ngoài đời thực, toàn bộ các chỉ số đô thị của giải pháp Viettel ITS đều được tích hợp vào môi trường mô phỏng ảo, hay còn gọi là công nghệ bản sao số (Digital Twin). Tại không gian này, các phương án phân luồng giao thông sẽ được chạy thử nghiệm và kiểm định thông qua hệ thống chỉ số KPI mà không hề gây ảnh hưởng hay xáo trộn đến hoạt động lưu thông thực tế. Song song với đó, hệ thống còn tiến hành phân tích ma trận điểm đi - điểm đến (OD) của dòng phương tiện thông qua dữ liệu thu thập từ camera, hệ thống định vị GPS và thẻ thông minh, tạo tiền đề vững chắc cho các cơ quan quản lý nắm bắt chính xác nhu cầu đi lại tổng thể nhằm phục vụ công tác quy hoạch mang tính chủ động cao.

Góc nhìn chuyên gia kỹ thuật từ TTC Việt Nam

Nhận định về xu hướng chuyển đổi số hạ tầng giao thông đô thị tại Việt Nam, các chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam cho rằng việc ứng dụng các nền tảng công nghệ lõi như AI, Big Data và IoT vào quản lý giao thông là bước đi tất yếu. Tuy nhiên, để các dự án đô thị thông minh đạt hiệu quả bền vững, yếu tố đồng bộ hóa hạ tầng mạng viễn thông truyền dẫn tốc độ cao và độ trễ thấp đóng vai trò quyết định. Chỉ khi hệ thống đường truyền ổn định kết hợp cùng thiết bị đầu lọc dữ liệu thông minh, các giải pháp điều hành như Viettel ITS mới có thể phát huy tối đa năng lực xử lý thời gian thực, giải quyết tận gốc bài toán quá tải hạ tầng đô thị hiện đại.

Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp mạng, viễn thông và hạ tầng công nghệ thông tin tiên tiến nhất cho doanh nghiệp và tổ chức, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ chuyên gia kỹ thuật hàng đầu.

ĐĂNG KÝ TRẢI NGHIỆM
DỊCH VỤ

HƠN 5.000+ DOANH NGHIỆP ĐÃ VÀ ĐANG ĐỒNG HÀNH CÙNG TTC VIỆT NAM ĐỂ XÂY DỰNG HỆ THỐNG

NHẬN TƯ VẤN MIỄN PHÍ