Tại tọa đàm mang tên “Đầu tư và thuê dịch vụ AI: Ngân sách, nghiệm thu, chi phí, vận hành” diễn ra vào chiều 18/11, ông Phùng Việt Thắng - Ủy viên Ban Thường vụ VINASA kiêm Giám đốc Quốc gia Intel Việt Nam đã chủ trì sự kiện. Trong khuôn khổ chương trình, đại diện các cơ quan phụ trách công tác chuyển đổi số của hai đô thị lớn nhất cả nước đã có những chia sẻ thiết thực về phương pháp biến trí tuệ nhân tạo trở thành trợ thủ đắc lực cho hệ thống hành chính nhà nước cũng như nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Đối mặt với nhiều thách thức như kho dữ liệu bị phân tán trên thiết bị cá nhân, cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ, tâm lý e ngại đổi mới từ đội ngũ cán bộ hay vướng mắc về định mức khi kiểm toán, cả Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã đúc kết được bài học sống còn: cần phải làm sạch toàn bộ dữ liệu trước khi ứng dụng AI, đồng thời giải quyết triệt để từng điểm nghẽn cụ thể theo xu hướng từ dưới lên.
Hà Nội tối ưu hóa quy trình hành chính và chuẩn hóa dữ liệu từ gốc
Trình bày tại buổi tọa đàm, ông Trịnh Tất Thắng, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo thuộc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, chỉ ra rằng trước đây, hệ thống dữ liệu của Thủ đô nằm rải rác trong nhiều phần mềm độc lập hoặc các bảng tính Excel thủ công, dẫn đến nguy cơ thất thoát cao mỗi khi nhân sự luân chuyển công tác.
Nhờ đúc rút kinh nghiệm từ mô hình xây dựng bản sao số tại Đài Loan (Trung Quốc) cùng những bài học đắt giá khi từng đầu tư máy chủ đơn lẻ hay thuê các nền tảng quá lớn nhưng thiếu hụt dữ liệu, Hà Nội đã chuyển hướng sang mô hình tái cấu trúc tập trung.
Cụ thể, thành phố đã thiết lập một hệ thống kho dữ liệu kết hợp hạ tầng tính toán dùng chung, trong đó phân chia các vùng riêng biệt cho từng sở, ban, ngành cũng như địa phương để khai thác hiệu quả thay vì đầu tư dàn trải máy chủ tốn kém. Quá trình xử lý dữ liệu được quy hoạch qua ba giai đoạn rõ rệt: tiến hành rà soát toàn bộ danh mục để khoanh vùng 93 cơ sở dữ liệu trọng tâm; phân loại các nhóm dữ liệu đã số hóa sẵn để tích hợp trước, đồng thời huy động các lực lượng phối hợp làm sạch tài liệu dạng giấy; và bước cuối cùng là chuẩn hóa các trường thông tin, ngữ nghĩa kèm theo việc ban hành quy chế phân định rõ trách nhiệm nhằm đảm bảo nguyên tắc dữ liệu luôn "đúng, đủ, sạch, sống" đến từng chuyên viên trực tiếp xử lý.

Một nguyên tắc quan trọng được lãnh đạo phụ trách chuyển đổi số Hà Nội nhấn mạnh là sau khi thu thập thành công dữ liệu, hệ thống phải gắn liền ngay với các bài toán nghiệp vụ thực tế. Thủ đô hiện đang áp dụng cách tiếp cận bài toán AI theo chiều từ dưới lên (bottom-up), đồng thời ưu tiên hình thức thuê dịch vụ sẵn có trên thị trường theo từng năm để tối ưu hóa sự linh hoạt. Nhờ chiến lược này, nhiều đơn vị đã ghi nhận những con số cải thiện rõ rệt.
Điển hình tại Sở Tài chính, thành phố đã tận dụng kho dữ liệu cấp phép cũ, các hồ sơ từng gặp lỗi kết hợp cùng hệ thống văn bản quy pháp luật để huấn luyện một hệ thống AI chuyên sâu phục vụ công tác thẩm định hồ sơ đăng ký kinh doanh. Với nguồn ngân sách khoảng 1,5 tỷ đồng, giải pháp này đã giúp cắt giảm từ 60% đến 70% khối lượng công việc thủ công cho đội ngũ cán bộ.
Ông Thắng cho biết thêm, nếu như thời điểm đầu năm đơn vị từng tồn đọng tới 30.000 hồ sơ bị chậm trễ, thì nay hầu hết các hồ sơ mới tiếp nhận đều được giải quyết đúng hạn. Đặc biệt, nguồn dữ liệu này còn được kết nối liên thông trực tiếp sang Sở Công Thương để phục vụ việc tra cứu nhanh chóng khi cấp phép kinh doanh rượu hay khí hóa lỏng, giúp các doanh nghiệp tiết kiệm thời gian vì không phải nộp lại giấy tờ nhiều lần.
Một minh họa khác là toàn bộ dữ liệu về việc cấp phép trạm thu phát sóng (BTS) thuộc quản lý của ngành Khoa học và Công nghệ đã được số hóa và tích hợp lên nền tảng bản đồ số. Nhờ vậy, AI có thể tự động tính toán bước sóng và kiểm tra độ trùng lặp ngay khi có hồ sơ đăng ký mới, thay thế hoàn toàn phương pháp khảo sát thực địa thủ công tốn kém nhân lực như trước đây.
"Khi đơn vị đối mặt với những khó khăn thực sự và nắm giữ sẵn nguồn dữ liệu chất lượng, việc đưa AI vào giải quyết từng nhiệm vụ cụ thể sẽ minh chứng hiệu quả một cách thuyết phục nhất", ông Thắng đúc kết.
Thành phố Hồ Chí Minh và mô hình kiến trúc dùng chung bốn lớp
Chia sẻ về hành trình chuyển đổi số tại Thành phố Hồ Chí Minh, bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số thành phố, đã điểm lại những rào cản ban đầu như sự thiếu đồng thuận trong nội bộ khi mỗi bộ phận sử dụng một công cụ AI riêng biệt, quy trình nghiệm thu kéo dài cùng tâm lý e dè của người dùng cuối.
Nhằm giải quyết hiệu quả các bài toán ở quy mô đô thị lớn, TPHCM đã xây dựng mô hình kiến trúc hệ thống chia thành 4 lớp rõ rệt. Trong đó, thành phố tập trung đầu tư và quản lý chặt chẽ 3 lớp nền tảng bên dưới bao gồm: hạ tầng tính toán trang bị GPU, kho dữ liệu kết hợp kho tri thức dùng chung, cùng hệ thống các dịch vụ AI lõi. Riêng lớp trên cùng được thiết kế mở linh hoạt, cho phép từng sở, ngành, phường, xã chủ động sáng tạo ứng dụng dựa trên đặc thù công việc của mình.

Bên cạnh đó, nhằm đảm bảo tuyệt đối an toàn thông tin và ngăn ngừa tình trạng cán bộ tải các tài liệu mật lên những công cụ AI công cộng bên ngoài, thành phố đã thực thi nghiêm ngặt nguyên tắc "đóng khung" tri thức nội bộ.
"Hệ thống trí tuệ nhân tạo của thành phố tuyệt đối không học tập từ các nguồn tri thức bên ngoài mà chỉ tiếp thu dữ liệu chính thống do các cơ quan nhà nước cung cấp thông qua kho dữ liệu chung", bà Trinh nhấn mạnh.
Thêm vào đó, TPHCM cũng tách bạch rõ ràng giữa chi phí thuê dịch vụ hạ tầng và quyền sở hữu dữ liệu, đảm bảo toàn bộ thông tin phát sinh đều phải được quy tụ về kho lưu trữ chung nhằm tránh sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp bên thứ ba.
Nhờ chiến lược bài bản này, nhiều mô hình ứng dụng thực tiễn tại TPHCM đã mang lại giá trị thiết thực. Tại Sở Y tế, hệ thống AI được huấn luyện từ các tình huống thực tế do phòng Nghiệp vụ Y và Quản lý Dược cung cấp. Ngay khi người dân hoàn tất việc nộp hồ sơ trực tuyến, AI sẽ lập tức rà soát, chỉ ra 5 đến 6 điểm sai sót (nếu có) để đưa ra gợi ý xử lý cho cán bộ tiếp nhận hoặc hướng dẫn trả hồ sơ.
Ngay tại Trung tâm Chuyển đổi số, các kỹ sư công nghệ cũng tự phát triển các trợ lý ảo (bot) đơn giản nhằm hỗ trợ rà soát lỗi thể thức văn bản, đối chiếu các nghị định và thông tư cho những tờ trình dự án diễn ra hằng ngày.
"Chúng ta cần tập trung giải quyết những bài toán cụ thể như thế, tiến hành huấn luyện tri thức và trích xuất nguồn tham khảo một cách minh bạch. Quyết định cuối cùng luôn thuộc về con người – đội ngũ cán bộ, chứ không phụ thuộc hoàn toàn vào gợi ý từ AI", bà Trung Trinh chia sẻ thêm.
Ngoài ra, thành phố còn thực hiện kết nối dữ liệu dân cư đã được xác thực thông qua hệ thống VNeID với cơ sở dữ liệu ngành giáo dục trên nền tảng bản đồ số, qua đó hỗ trợ phân tuyến tuyển sinh đầu cấp theo tiêu chí ưu tiên gần nơi sinh sống nhất. Tại các địa bàn có điều kiện đặc thù như Côn Đảo hay các xã đảo, công nghệ chụp ảnh hàng không kết hợp bản đồ số được áp dụng để đánh giá tác động kinh tế - xã hội, phục vụ công tác cấp phép xây dựng.
Ở cấp độ cơ sở, nhiều phường đã triển khai lắp đặt hệ thống camera nhận diện biểu cảm khuôn mặt tại các bộ phận tiếp nhận hồ sơ một cửa để đo lường mức độ hài lòng của người dân theo thời gian thực.
Góc nhìn chuyên gia kỹ thuật từ TTC Việt Nam
Nhận định về xu hướng chuyển đổi số và ứng dụng AI trong khối cơ quan hành chính nhà nước, các chuyên gia kỹ thuật tại TTC Việt Nam cho rằng việc xây dựng hạ tầng mạng viễn thông ổn định, bảo mật cao cùng kho dữ liệu chuẩn hóa chính là nền tảng cốt lõi để triển khai thành công các giải pháp trí tuệ nhân tạo. Khi dữ liệu được làm sạch và hạ tầng mạng được tối ưu hóa từ gốc, các cơ quan nhà nước hay doanh nghiệp lớn sẽ dễ dàng tích hợp các mô hình AI chuyên sâu mà không lo ngại về rủi ro bảo mật hay sự gián đoạn trong vận hành hệ thống.
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật hạ tầng, lãnh đạo Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM cũng khẳng định nhân tố con người đóng vai trò quyết định thành bại. Thành phố đặc biệt chú trọng công tác đào tạo cho hàng chục nghìn lượt cán bộ cách thức khai thác hệ thống hiệu quả, đồng thời định hướng tận dụng tối đa nguồn lực mua sắm công nhằm kiến tạo một hệ sinh thái mở. Qua đó, ngay cả các doanh nghiệp khởi nghiệp quy mô tinh gọn cũng có cơ hội tham gia phát triển các tác nhân AI (AI agent) chuyên biệt, góp phần thúc đẩy công cuộc chuyển đổi số quốc gia diễn ra toàn diện và bền vững.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông và công nghệ thông tin tiên tiến nhất cho doanh nghiệp và cơ quan nhà nước, hãy liên hệ ngay với TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm.






