Thực trạng gian nan khi phải treo điện thoại lên cọc để bắt sóng tại bản Lân Đặt
Trên con đường núi gập ghềnh đá tai mèo dẫn vào bản Lân Đặt, chị Đặng Thị Múi, một người dân tộc Dao, vừa sải bước nhanh vừa theo dõi các video ngắn trên thiết bị di động. Hành trình leo núi kéo dài khoảng một tiếng rưỡi bỗng trở nên nhẹ nhàng hơn nhờ khả năng kết nối mạng Internet xuyên suốt ngay trên dọc đường đi. Thế nhưng, ít ai có thể tưởng tượng rằng trong suốt hơn ba thập kỷ qua, những chiếc điện thoại thông minh ở vùng đất này chỉ đơn thuần dùng để xem giờ. Muốn thực hiện cuộc gọi, bà con buộc phải mang máy lên tận sườn núi, dò tìm từng điểm có tín hiệu rồi đóng cọc, treo thiết bị lên cao nhằm duy trì kết nối.
Anh Bàn Phúc Trình, cư dân bản Lân Đặt, hồi tưởng lại khoảng thời gian khó khăn khi cả bản phải dựng một chiếc lán tạm ngay trên đỉnh đèo làm điểm hứng sóng di động. Ngay khi tìm thấy vị trí có vạch tín hiệu chập chờn, mọi người sẽ cố định cọc và treo điện thoại ở đó, mỗi khi có việc cần liên lạc lại phải cất công đi đến đúng khu vực này. Cuộc sống của các hộ dân nơi đây gần như bị cắt đứt hoàn toàn với thế giới bên ngoài do bản nằm trọn trong thung lũng sâu, xung quanh bao bọc bởi những dãy núi cao hiểm trở. Để ra khỏi bản, người dân phải đi bộ ròng rã gần hai tiếng qua các lối mòn đá tai mèo, kết hợp chèo bè hoặc mảng vượt sông suối.
Trước đây, bản Lân Đặt có tổng cộng 19 hộ đồng bào dân tộc Dao sinh sống, nhưng do điều kiện kinh tế quá thiếu thốn, một số gia đình đã di dời đi nơi khác, hiện chỉ còn lại 16 hộ bám trụ. Nơi đây vẫn chưa có mạng lưới điện quốc gia, hệ thống đường xá chưa hoàn thiện khiến việc di chuyển càng thêm phần nguy hiểm vào mùa mưa lũ. Nguồn sinh kế chính của bà con phụ thuộc vào việc canh tác lúa, ngô, đánh bắt thủy sản và mang nông sản đi tiêu thụ. Thu nhập bấp bênh khiến đời sống quanh năm chật vật. Khi mực nước sông dâng cao, bản hoàn toàn bị cô lập, việc liên lạc với bên ngoài trở thành nhiệm vụ bất khả thi.
Chị Múi có hai người con, nhưng cả hai đều phải rời quê hương xuống Bắc Giang làm công nhân sau khi hoàn thành việc học. Ngôi bản từng có một điểm trường cắm bản với sự phụ trách của 2 giáo viên, nhưng rồi lớp học cũng phải dừng hoạt động. Trẻ em từ bậc mẫu giáo đã phải rời xa vòng tay cha mẹ, xuống trọ học tại trung tâm xã, khiến không gian bản làng vắng bóng tiếng cười trẻ thơ. Trong hoàn cảnh ngặt nghèo đó, việc gọi điện hỏi thăm con cái, báo tin người thân ốm đau hay tìm kiếm cứu hộ khi mưa lũ tràn về đều trở thành những thử thách vô cùng lớn.
Giải pháp kỹ thuật đột phá: 40 ngày vượt núi băng rừng phủ sóng di động
Giờ đây, trang sử mới đã mở ra cho đời sống người dân bản Lân Đặt. Để hiện thực hóa mục tiêu đưa sóng viễn thông về vùng lõm sóng này, đội ngũ kỹ thuật viên thuộc Viettel Lạng Sơn đã phải giải quyết hàng loạt bài toán phức tạp liên quan đến khâu vận chuyển, phương án thi công và nguồn cung cấp năng lượng. Theo ông Nguyễn Văn Thụ, Giám đốc Chi nhánh Công trình Viettel Lạng Sơn, vị trí biệt lập nằm sâu trong thung lũng đòi hỏi lực lượng thi công phải vượt qua các cánh đồng ngập nước và những ngọn núi cao ngất ngưởng, trong đó việc vận chuyển vật tư thiết bị là thách thức lớn nhất.
Có những giai đoạn, đơn vị phải tận dụng thời điểm nước dâng để chuyển vật liệu bằng bè vào sát chân núi, sau đó tiếp tục gùi thủ công qua các cung đường gồ ghề. Phương án sử dụng thiết bị bay không người lái cũng được cân nhắc nhưng vướng phải một số rào cản kỹ thuật. Toàn bộ thiết bị đều được tính toán kỹ lưỡng, chia nhỏ và thiết kế sẵn sàng từ trước nhằm giảm thiểu tối đa việc vận hành máy móc cồng kềnh tại hiện trường. Do khu vực chưa có điện lưới, trạm phát sóng buộc phải tích hợp hệ thống năng lượng mặt trời kết hợp với ắc quy lưu trữ dung lượng lớn, đảm bảo trạm hoạt động bền bỉ liên tục khoảng một tuần ngay cả khi thời tiết không có ánh nắng.
Do đặc thù dân cư phân bổ thành hai cụm dân cư tách biệt, đội ngũ kỹ thuật đã bố trí hai trạm năng lượng mặt trời độc lập để người dân thuận tiện sạc pin điện thoại. Quá trình triển khai từ khâu thiết kế, chuyên chở vật tư đến lắp đặt và phát sóng diễn ra trong khoảng 40 ngày. Bà con trong bản, tiêu biểu như anh Bàn Phúc Trình, đã nhiệt tình tham gia hỗ trợ tổ thi công gùi cõng trang thiết bị vượt đèo vượt núi.
Ngày 2/9/2026, đúng vào dịp Quốc khánh, trạm phát sóng năng lượng mặt trời tại bản Lân Đặt đã chính thức đi vào hoạt động, đánh dấu mốc lịch sử lần đầu tiên người dân nơi đây được sử dụng mạng di động liên lạc dễ dàng với bên ngoài. Thượng tá Lê Duy Dương, Giám đốc Chi nhánh Viettel Lạng Sơn, cho biết đơn vị đang khẩn trương hoàn thành nhiệm vụ phủ sóng các vị trí lõm sóng trên toàn quốc theo kế hoạch của Chính phủ và Bộ Quốc phòng. Lạng Sơn là địa phương có số điểm lõm sóng đứng thứ hai trong khu vực với những địa hình phức tạp, đòi hỏi nhiều giải pháp kỹ thuật khắt khe từ việc xây dựng nhà trạm cho đến kéo tuyến truyền dẫn vượt đèo sâu, vực thẳm.
Góc nhìn chuyên gia và bước tiến mới trong kết nối cộng đồng vùng sâu
Nhận định về bước ngoặt công nghệ này tại vùng cao, các chuyên gia kỹ thuật mạng từ TTC Việt Nam cho rằng việc phủ sóng viễn thông và Internet tại các bản làng biệt lập như Lân Đặt không chỉ đơn thuần là bài toán kinh doanh hạ tầng, mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc về an sinh xã hội. Việc ứng dụng hệ thống trạm phát sóng năng lượng mặt trời kết hợp thiết bị lưu trữ thông minh chính là chìa khóa kỹ thuật tối ưu nhất để giải quyết triệt để bài toán "vùng lõm" tại các khu vực chưa có lưới điện quốc gia, góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa miền núi và miền xuôi.
Sự thay đổi lớn nhất đối với người dân Lân Đặt không chỉ dừng lại ở các vạch sóng hiển thị trên màn hình, mà còn mở ra khả năng tương tác trực tiếp với chính quyền địa phương, tiếp nhận nguồn thông tin chính thống và nhận trợ giúp kịp thời. Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Quang Hòa, Chủ tịch UBND xã Hữu Liên, chia sẻ rằng trước đây, chính quyền xã phải tận dụng các phiên chợ định kỳ để nắm bắt tâm tư người dân hoặc thông qua các điểm sóng chập chờn trên đèo Bụt. Việc trao đổi thông tin vô cùng bị động, nhất là vào mùa mưa lũ khi đường sá bị chia cắt hoàn toàn.
Giờ đây, khi hạ tầng mạng đã phủ sóng, người dân có thể thực hiện cuộc gọi video trực tiếp cho lãnh đạo xã để phản ánh vướng mắc. Điều này giúp chính quyền địa phương nắm bắt tình hình hai chiều nhanh chóng, theo dõi sát sao mức độ an toàn của bà con trong mùa mưa bão và triển khai cứu trợ kịp thời. Hơn thế nữa, người dân còn có thể dễ dàng tiếp cận các chủ trương chính sách, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến mà không cần vượt qua quãng đường núi hiểm trở để ra trung tâm xã.
Về mặt phát triển kinh tế sinh kế, sóng Internet mang lại cơ hội lớn giúp bà con cập nhật giá cả nông sản, học hỏi kỹ thuật canh tác tiên tiến, tìm hiểu về giống cây trồng và vật nuôi năng suất cao. Nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ cùng bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào Dao Lùng Gang, bản Lân Đặt nay đã có đủ điều kiện hạ tầng để quảng bá hình ảnh, nông sản và phát triển mô hình du lịch cộng đồng bền vững trên các nền tảng mạng xã hội.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp mạng, viễn thông tiên tiến, hạ tầng mạng doanh nghiệp và thiết bị truyền dẫn chất lượng cao, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với Công ty TTC Việt Nam (ttcvn.net) - đơn vị uy tín hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ mạng và viễn thông tại Việt Nam.
