Việc ứng dụng các công nghệ kết nối tiên tiến vào lĩnh vực quân sự đang tạo ra những biến đổi sâu sắc trong chiến lược tác chiến hiện đại. Chỉ với từ một đến ba thiết bị viễn thông có kích thước nhỏ gọn và khả năng kích hoạt nhanh chóng trong vòng vài phút, phía Nga đã có thể thiết lập thành công các kênh truyền tín hiệu trực tuyến nhằm điều khiển dòng máy bay không người lái tự sát Geran và Shahed ngay trên không phận thủ đô Kyiv của Ukraine.
Thông tin này đã được xác nhận bởi chuyên gia kiêm cố vấn công nghệ quốc phòng Serhii “Flash” Beskrestnov. Đây không còn đơn thuần là một phỏng đoán lý thuyết mà đã trở thành một hiện thực kỹ thuật phức tạp, đặt ra bài toán vô cùng nan giải cho các hệ thống tác chiến điện tử (EW) đương đại.
Kiến trúc mạng mesh tự phục hồi và khả năng kháng nhiễu vượt trội
Hệ thống mạng mesh mà Nga đang triển khai không vận hành theo mô hình phát - nhận truyền thống một chiều. Thay vào đó, đây là một cấu trúc mạng lưới phân tán có khả năng tự phục hồi, trong đó mỗi điểm nút (node) đồng thời đảm nhận vai trò của một thiết bị phát sóng, một thiết bị thu nhận và một trạm chuyển tiếp dữ liệu cho các nút lân cận.
Trong trường hợp một thiết bị bay không người lái hoặc một trạm chuyển tiếp mặt đất bị gián đoạn kết nối, hệ thống sẽ tự động định tuyến lại đường truyền thông qua các nút mạng khác vẫn đang hoạt động ổn định. Nhờ cơ chế thông minh này, nguồn tín hiệu điều khiển vẫn được duy trì liên tục ngay cả khi một phần lớn các mắt xích trong mạng lưới bị tấn công hoặc bị gây nhiễu mạnh.
Chi tiết cấu hình phần cứng và thiết bị vô tuyến
Theo phân tích kỹ thuật, các trạm chuyển tiếp mạng mesh đang vận hành âm thầm tại khu vực Kyiv rất có thể sử dụng nền tảng các dòng radio modem chuyên dụng xuất xứ từ Trung Quốc, tiêu biểu như dòng XK-F358 của hãng Xingkai Technology hoặc các phiên bản tương đương do Sinosun phát triển.
Các dòng modem MIMO MESH này được thiết kế tối ưu riêng cho các hệ thống phương tiện bay không người lái. Chúng ứng dụng công nghệ điều chế TD-COFDM kết hợp cùng cơ chế nhảy tần thích ứng linh hoạt và các chuẩn mã hóa bảo mật cao cấp AES-128 hoặc AES-256.
Về thông số kỹ thuật, công suất phát thông thường của thiết bị đạt mức từ 2x10 W, trong đó một số biến thể nâng cấp có thể đẩy công suất lên đến 20 W hoặc cao hơn. Nhờ kích thước tương đương chiếc balo cỡ nhỏ, các trạm này dễ dàng được ngụy trang hoàn hảo bên trong các căn hộ dân cư, xe ô tô hoặc vali. Người vận hành chỉ cần cấp nguồn điện và kết nối Internet là đã có thể biến chúng thành một nút mạng hoàn chỉnh.
Dải tần số hoạt động và phương thức chuyển đổi linh hoạt
Dải tần số cốt lõi mà phía Nga sử dụng tập trung chủ yếu vào hai khoảng băng tần: từ 1300 đến 1500 MHz thuộc băng tần L (L-band) và từ 3200 đến 3400 MHz thuộc băng tần S (S-band). Đây là những khoảng tần số khá sạch sẽ, ít chịu ảnh hưởng bởi các nguồn nhiễu từ mạng lưới thông tin dân sự, giúp tối ưu hóa cự ly truyền dẫn và khả năng xuyên phá qua các chướng ngại vật đô thị phức tạp tốt hơn so với các băng tần Wi-Fi thương mại.
Bên cạnh đó, các đợt thử nghiệm thực tế cũng ghi nhận sự xuất hiện của các dải tần khác như 500-700 MHz, 1600-1800 MHz, 2700-2900 MHz và mới đây nhất là khoảng 3900-4100 MHz. Việc liên tục thay đổi tần số hoạt động đòi hỏi hệ thống tác chiến điện tử của Ukraine phải mở rộng phạm vi bao phủ phổ tần lên mức rất rộng, từ đó làm suy giảm đáng kể hiệu quả của các lá chắn nhiễu cố định.
Góc nhìn chuyên gia từ TTC Việt Nam
Đánh giá về bước tiến công nghệ này, các kỹ sư chuyên gia về giải pháp hạ tầng mạng tại TTC Việt Nam nhận định: "Việc ứng dụng kiến trúc mạng mesh phân tán vào hệ thống điều khiển thiết bị bay không người lái minh chứng cho tính linh hoạt và khả năng chống chịu cao của các hạ tầng mạng phi tập trung. Trong ngành viễn thông dân dụng, mạng mesh giúp mở rộng vùng phủ sóng liền mạch, nhưng khi được tùy biến vào lĩnh vực quân sự với công nghệ nhảy tần và mã hóa sâu, nó tạo ra một thách thức cực lớn cho các giải pháp quản lý và kiểm soát phổ tần truyền thống. Điều này cho thấy tầm quan trọng sống còn của việc phát triển các hệ thống giám sát thời gian thực và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) trong việc định vị nguồn phát tín hiệu bất thường."
Đặc điểm triển khai và chiến thuật tấn công điều khiển trực tiếp
Một điểm đáng chú ý là các trạm mặt đất đặt tại Kyiv thường chỉ được kích hoạt trong những khoảng thời gian rất ngắn, đúng vào thời điểm UAV Geran chuẩn bị tiếp cận mục tiêu.
Chuyên gia Beskrestnov chỉ ra rằng trong các cuộc tập kích nhắm vào trụ sở cơ quan an ninh SBU hay các cây cầu huyết mạch bắc qua sông Dnipro, hoàn toàn không ghi nhận sự xuất hiện của các drone chuyển tiếp tín hiệu trên không trung. Điều này loại bỏ giả thuyết tín hiệu được truyền dẫn xuyên suốt từ lãnh thổ Nga hoặc Belarus, đồng thời củng cố kết luận về sự tồn tại của một trạm chuyển tiếp đặt trực tiếp ngay trong lòng đô thị.
Cự ly hoạt động hữu ích của một trạm mặt đất dạng này chỉ cần đạt phạm vi vài kilômét là đã đủ khả năng đưa UAV vào chế độ điều khiển trực tuyến. Nhờ đó, người điều khiển có thể chủ động tinh chỉnh góc độ lao tới, độ cao bay cũng như điểm chạm mục tiêu theo thời gian thực.
Về năng lực truyền dẫn, các dòng modem này đạt tốc độ từ vài Mbps cho đến hơn 70 Mbps tùy thuộc vào băng thông kênh, hoàn toàn đáp ứng yêu cầu truyền tải video chất lượng cao hoặc các lệnh điều khiển với độ trễ tối thiểu chỉ từ 7 đến 10 mili giây cho mỗi bước nhảy (hop).
Trong không gian đô thị dày đặc, tầm phủ sóng của một điểm nút đơn có thể vươn tới khoảng từ 1 đến 30 km tùy thuộc vào địa hình thực tế và hệ thống anten, trong khi chuỗi liên kết nhiều bước nhảy có thể kéo dài hàng trăm kilômét. Khi được kết hợp cùng đường truyền Internet cố định, các trạm mặt đất đóng vai trò như chiếc cầu nối vững chắc giữa người điều khiển ở hậu phương xa xôi và thiết bị bay đang lướt trên bầu trời Kyiv, tạo ra một kênh liên lạc ổn định mà các phương án gây nhiễu diện rộng rất khó triệt tiêu hoàn toàn.
Chính vì những yếu tố trên, chừng nào các trạm mạng mesh này vẫn duy trì hoạt động, việc thiết lập một vành đai tác chiến điện tử bao phủ toàn bộ thành phố sẽ không đạt hiệu quả tối ưu. Các hạ tầng trọng điểm và hệ thống phòng không vẫn sẽ đối mặt với nguy cơ bị tấn công chính xác từ các dòng phương tiện bay điều khiển từ xa. Quá trình truy tìm và vô hiệu hóa các thiết bị này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các biện pháp giám sát phổ tần liên tục, phân tích tín hiệu chuyên sâu và công tác tình báo mặt đất, bởi bản thân phần cứng của thiết bị gần như hoàn toàn vô hình khi không ở trạng thái phát sóng.
Có thể khẳng định, sự xuất hiện của công nghệ mạng mesh đang từng bước chuyển dịch bản chất của các cuộc tập kích bằng thiết bị bay không người lái từ mô hình "bắn và quên" sang mô hình điều khiển tinh vi cho đến khoảnh khắc cuối cùng. Đây là một bước chuyển biến mang tính bước ngoặt trong phương thức tiến hành chiến tranh công nghệ cao trên không phận đô thị.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp mạng, hạ tầng viễn thông chuyên nghiệp và các công nghệ kết nối tiên tiến nhất hiện nay, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam qua website ttcvn.net để nhận hỗ trợ tận tâm từ đội ngũ chuyên gia kỹ thuật hàng đầu.
