Tại buổi lễ kỷ niệm nhằm hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia diễn ra vào sáng ngày 9/10/2026, ông Vũ Hải Quân - Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã đưa ra những nhận định quan trọng. Theo Bộ trưởng, sau một giai đoạn tập trung phát triển mạnh mẽ các yếu tố nền tảng, hạ tầng kỹ thuật và cơ sở dữ liệu, tiến trình chuyển đổi số tại Việt Nam hiện nay cần chuyển trọng tâm sang việc giải quyết triệt để các điểm nghẽn tồn đọng. Mục tiêu cốt lõi là mang lại những giá trị thực tế, thiết thực cho sự phát triển của nền kinh tế cũng như đời sống của người dân.
Dựa trên tinh thần của Nghị quyết 57, lĩnh vực khoa học, công nghệ, hoạt động đổi mới sáng tạo cùng với công cuộc chuyển đổi số được định vị là những động lực chủ chốt hàng đầu cho tăng trưởng. Chính vì vậy, hiệu quả của các dự án chuyển đổi số không thể chỉ đo lường qua số lượng hệ thống phần mềm hay nền tảng được dựng lên, mà thước đo chính xác phải là sự gia tăng năng suất lao động, việc tối ưu hóa chi phí vận hành, chất lượng dịch vụ thuận tiện hơn cùng với năng lực cạnh tranh được nâng tầm rõ rệt.
Nhận định từ phía cơ quan quản lý nhà nước cho thấy việc tối ưu hóa hạ tầng và dữ liệu đang là bài toán cấp thiết cần lời giải đồng bộ từ trung ương đến địa phương.
Năm thách thức lớn nhất trong tiến trình chuyển đổi số hiện nay
Trong bài phát biểu quan trọng của mình tại sự kiện, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã chỉ ra một cách chi tiết năm nhóm thách thức lớn nhất đang cản trở tiến độ chuyển đổi số, đòi hỏi toàn bộ hệ thống phải tập trung tháo gỡ trong thời gian tới.
1. Sự thiếu đồng đều trong phát triển dữ liệu
Mặc dù hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cùng nhiều cơ sở dữ liệu quốc gia đã từng bước được xây dựng, tốc độ triển khai tại một số bộ ngành và lĩnh vực cụ thể vẫn còn rất chậm chạp. Tình trạng này gây ra không ít khó khăn cho việc kết nối, chia sẻ thông tin liền mạch cũng như công tác khai thác dữ liệu để phục vụ cho các hoạt động quản lý và điều hành chung.
2. Các nền tảng số triển khai còn phân tán và chưa đồng bộ
Nước ta đã hình thành được một hệ sinh thái gồm nhiều nền tảng số phục vụ quản lý, tuy nhiên nhịp độ phát triển lại không đồng đều giữa các đơn vị. Đáng chú ý, vẫn còn hiện tượng nhiều cơ quan tự triển khai các giải pháp mang tính độc lập theo hướng riêng của từng ngành. Theo chỉ đạo của Bộ trưởng, nguyên tắc quan trọng cần quán triệt là ưu tiên tối đa cho việc kế thừa, tích hợp và sử dụng chung hạ tầng sẵn có thay vì đầu tư dàn trải, tốn kém.
3. Những khoảng trống và hạn chế về mặt hạ tầng
Bài toán hạ tầng không chỉ dừng lại ở mạng lưới viễn thông truyền thống mà còn bao gồm năng lực tính toán hiệu năng cao (HPC) - yếu tố sống còn để nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI), xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ cũng như giải quyết dứt điểm các vùng lõm sóng trên toàn quốc. Việc san lấp những khoảng trống này là điều kiện cần để mọi người dân đều có thể tiếp cận công nghệ số.
4. Tốc độ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong doanh nghiệp còn chậm
Mặc dù công nghệ AI đang phát triển với tốc độ chóng mặt, mang lại cơ hội lịch sử để nâng cao năng suất và đổi mới mô hình kinh doanh, việc đưa công nghệ này vào đời sống thực tiễn vẫn gặp nhiều rào cản. Khó khăn này thể hiện rõ rệt nhất tại nhóm các doanh nghiệp vừa và nhỏ vốn có tiềm lực hạn chế về công nghệ và tài chính.
5. Bài toán thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên môn cao
Được đánh giá là thách thức trọng tâm và nan giải nhất, nguồn nhân lực chuyên trách về chuyển đổi số tại các cơ quan nhà nước, đặc biệt là ở cấp cơ sở như xã phường, vẫn đang thiếu hụt trầm trọng. Việt Nam cần nhanh chóng xây dựng một đội ngũ chuyên gia có chiều sâu về công nghệ số, đồng thời triển khai các chương trình đào tạo, tập huấn bài bản để đáp ứng kịp thời yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Bên cạnh năm thách thức kể trên, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng đặc biệt lưu ý về thực trạng tốc độ giải ngân vốn đầu tư cho lĩnh vực chuyển đổi số còn rất chậm. Nếu so sánh trong toàn bộ nhóm ngành khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nguồn vốn dành riêng cho chuyển đổi số hiện đang nằm trong nhóm có tỷ lệ giải ngân thấp nhất.
Việc gắn kết chặt chẽ giữa ứng dụng công nghệ hiện đại và đổi mới mô hình sản xuất, thương mại điện tử là chìa khóa để nâng cao hiệu quả kinh tế.
Chuyển dịch chiến lược từ xây dựng nền tảng sang kiến tạo giá trị thực
Nhằm giải quyết triệt để các điểm nghẽn đã nhận diện, Bộ Khoa học và Công nghệ định hướng cần tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và đổi mới tư duy điều hành. Mỗi đề án hay chương trình triển khai đều phải được cụ thể hóa thành các mục tiêu rõ ràng về sản phẩm đầu ra, mốc thời gian hoàn thành cũng như quy định rõ trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức liên quan.
Hiệu quả thực tế của công cuộc chuyển đổi số phải được định lượng bằng các chỉ số cụ thể như mức độ sử dụng của người dân, tỷ lệ dữ liệu được chia sẻ thông suốt, thời gian xử lý thủ tục hành chính được cắt giảm hay chi phí vận hành được tối ưu. Về phần mình, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục hoàn thiện các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn, củng cố công cụ giám sát để kịp thời hỗ trợ các địa phương và bộ ngành tháo gỡ vướng mắc.
Các cơ quan nhà nước khi xây dựng hệ thống cần bám sát Khung kiến trúc quốc gia số, ưu tiên tận dụng các hệ thống sẵn có thông qua việc kế thừa và tích hợp, tuyệt đối tránh việc đầu tư mới trùng lặp. Về hạ tầng viễn thông, các mạng băng rộng, công nghệ 5G, nền tảng điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu cần được phát triển theo hướng thân thiện với môi trường, an toàn và bảo mật thông tin. Dữ liệu hình thành phải bảo đảm các tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống", thống nhất và được phân quyền chia sẻ hợp lý.
Đối với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), các định hướng phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của bài toán đặt ra, sử dụng nguồn dữ liệu đã được chuẩn hóa chất lượng, kiểm soát tốt các rủi ro phát sinh và đo lường được hiệu quả đầu ra. Song song với đó, quá trình số hóa bắt buộc phải đi đôi với việc tái cấu trúc toàn diện các quy trình nghiệp vụ, tăng cường tính liên thông giữa các cơ quan công quyền nhằm tái sử dụng các dữ liệu mà cơ quan nhà nước đã nắm giữ. Mục tiêu cao nhất là người dân và doanh nghiệp chỉ phải khai báo thông tin một lần duy nhất.
Góc nhìn chuyên gia kỹ thuật từ TTC Việt Nam
Dưới lăng kính của các chuyên gia giải pháp hạ tầng mạng và viễn thông tại TTC Việt Nam, những thách thức được Bộ trưởng Vũ Hải Quân chỉ ra hoàn toàn phản ánh đúng bức tranh thực tế của thị trường hiện nay. Việc thiếu đồng bộ về hạ tầng tính toán và dữ liệu đang là rào cản lớn nhất khiến nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa thể khai thác tối đa sức mạnh của điện toán đám mây hay AI. Để giải quyết bài toán này, các tổ chức cần chú trọng đầu tư nâng cấp hạ tầng mạng lõi băng thông rộng, đảm bảo độ trễ thấp và tính bảo mật cao, tạo nền móng vững chắc cho việc luân chuyển dữ liệu lớn một cách an toàn và hiệu quả nhất.
Thúc đẩy phát triển kinh tế số và phổ cập kỹ năng số toàn dân
Tiến trình chuyển đổi số quốc gia chỉ thực sự thành công khi đi vào chiều sâu, thấm nhuần vào mọi ngóc ngách của nền kinh tế, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các hợp tác xã và hộ kinh doanh cá thể. Công nghệ cần được gắn kết hữu cơ với đổi mới sáng tạo trong phương thức sản xuất, đẩy mạnh thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và quản trị doanh nghiệp thông minh nhằm bứt phá năng suất lao động.
Việt Nam cần tiếp tục kiên định với chiến lược phát triển công nghiệp công nghệ số, nuôi dưỡng các doanh nghiệp công nghệ nội địa và các giải pháp mang thương hiệu "Make in Viet Nam". Việc từng bước làm chủ các công nghệ lõi mang tính chiến lược như trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, điện toán đám mây, dữ liệu lớn (Big Data) hay Internet vạn vật (IoT) đóng vai trò then chốt. Cùng với đó là việc kích thích hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, thương mại hóa thành công các kết quả nghiên cứu khoa học để gia tăng tỷ trọng đóng góp của kinh tế số vào GDP quốc gia.
Nhìn lại những con số thống kê ấn tượng, tính đến tháng 9/2026, hạ tầng viễn thông của đất nước tiếp tục được củng cố vững chắc với mạng 5G đã phủ sóng tới 91,9% dân số, trong khi cáp quang tốc độ cao đã vươn đến 100% các xã, phường trên cả nước. Toàn quốc hiện ghi nhận 81.600 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ số, mang lại tổng doanh thu gần 3,6 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là chuyển hóa toàn bộ các nguồn lực và nền tảng hạ tầng đã đầu tư thành những giá trị kinh tế - xã hội cụ thể, phục vụ trực tiếp cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông và chuyển đổi số tối ưu nhất cho doanh nghiệp của bạn, hãy liên hệ ngay với TTC Việt Nam hôm nay.
