Thông tin chiến lược quan trọng này vừa được TS Trần Anh Tú, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp công nghệ thông tin thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, trình bày tại Hội thảo khoa học quốc gia Trí tuệ nhân tạo cho Mật mã và An toàn thông tin (AI4CRIS 2026) diễn ra vào sáng ngày 14/8. Nội dung bài tham luận đã phác thảo những nét chính về chính sách và định hướng phát triển công nghệ tầm vóc quốc gia.
Theo chia sẻ từ đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, đơn vị này đang trong quá trình hoàn thiện và trình Thủ tướng Chính phủ xem xét dự thảo chiến lược mang tên chính thức là “Chiến lược chuyển đổi AI quốc gia”. Cho đến nay, các khía cạnh chuyên môn cốt lõi của văn bản này đã nhận được sự đồng thuận cao từ các bộ ngành cũng như những cơ quan liên quan trực tiếp.
Sự thay đổi về định hướng lần này đánh dấu một bước ngoặt lớn, chuyển dịch từ tư duy ứng dụng AI đơn lẻ trong một số sản phẩm, dịch vụ hay quy trình sang công cuộc chuyển đổi toàn diện dựa trên nền tảng trí tuệ nhân tạo. Theo đó, AI sẽ đóng vai trò là năng lực cốt lõi xuyên suốt từ giai đoạn định hình bài toán, bước thiết kế cho đến khâu vận hành thực tế.
TS Trần Anh Tú, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp công nghệ thông tin, Bộ Khoa học và Công nghệ chia sẻ về chính sách và định hướng chiến lược AI quốc gia. Ảnh: Hoa Trần
Chín trụ cột cốt lõi trong chiến lược chuyển đổi AI quốc gia
Bản dự thảo “Chiến lược Chuyển đổi AI quốc gia" với tầm nhìn hướng đến năm 2030 và xa hơn là năm 2045 đã vạch ra 9 trụ cột chiến lược rõ ràng bao gồm: nhân lực và kỹ năng AI toàn dân; dữ liệu và mô hình AI; hạ tầng AI; nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ AI; AI trong quản trị quốc gia; AI cho các ngành, lĩnh vực; AI cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã; hệ sinh thái AI; cùng với trụ cột quản trị AI an toàn và đáng tin cậy.
Năm trụ cột đầu tiên tập trung mạnh mẽ vào việc thiết lập các nền tảng năng lực vững chắc, đưa trí tuệ nhân tạo trở thành công cụ chủ đạo phục vụ công tác quản trị, nghiên cứu khoa học cũng như thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Trong đó, nguồn nhân lực được nhìn nhận là yếu tố mang tính quyết định sống còn, với các định hướng cụ thể như nuôi dưỡng chuyên gia và nhân tài AI, tái đào tạo lực lượng lao động hiện có đồng thời phổ cập kiến thức AI rộng rãi.
Đối với mảng dữ liệu và mô hình, chiến lược đề ra định hướng xây dựng dữ liệu mở, kết nối và chia sẻ các nguồn dữ liệu đạt chuẩn chất lượng cao, hình thành thị trường giao dịch dữ liệu, đồng thời tự chủ các mô hình AI thích ứng với từng quy mô cụ thể, bao gồm việc phát triển các mô hình ngôn ngữ tiếng Việt và bộ tiêu chuẩn đánh giá tương ứng.
Về hạ tầng công nghệ, hệ thống hạ tầng AI sẽ bao gồm năng lực siêu máy tính, điện toán đám mây, công nghệ AI biên cùng hệ thống trung tâm dữ liệu hiện đại. Dự thảo cũng đề xuất xây dựng một nền tảng chuyên dùng để điều phối tài nguyên tính toán, kết hợp yêu cầu phát triển hạ tầng theo hướng xanh hóa, tiết kiệm năng lượng tối đa và khai thác tài nguyên hiệu quả.
Trụ cột về nghiên cứu và phát triển công nghệ chú trọng xây dựng các trung tâm xuất sắc về AI, hình thành các liên minh nghiên cứu để giải quyết những bài toán quy mô lớn của quốc gia. Các định hướng chính bao gồm phát triển các giải pháp AI Make in Viet Nam, công nghệ lõi, thế hệ AI mới, AI vật lý, công nghệ robot cùng hệ sinh thái mở.
Trong lĩnh vực quản trị nhà nước, công nghệ AI được định hướng ứng dụng để hỗ trợ phân tích dữ liệu chính sách, dự báo xu hướng, tối ưu hóa quá trình ra quyết định, cải tiến dịch vụ công và nâng cao hiệu suất hoạt động của bộ máy hành chính công. Dự thảo cũng nhắc tới các giải pháp trợ lý ảo công vụ, trung tâm điều hành thông minh thế hệ mới và công nghệ bản sao số.
Bốn trụ cột tiếp theo hướng trực tiếp đến việc đưa công nghệ vào sâu trong mọi ngóc ngách của nền kinh tế. Phạm vi ứng dụng trải dài từ nghiên cứu khoa học cơ bản, ngành sản xuất, lĩnh vực logistics, giao thông vận tải, nông nghiệp công nghệ cao, tài chính ngân hàng cho đến y tế, giáo dục, năng lượng và viễn thông.
Một điểm nhấn đặc biệt là nhóm các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các hộ kinh doanh cá thể cùng hợp tác xã đã được tách thành một trụ cột độc lập. Mục tiêu đặt ra là hỗ trợ các nhóm đối tượng này dễ dàng tiếp cận các dịch vụ AI cloud, kho dữ liệu, giao diện lập trình ứng dụng API, nguồn lực tính toán, các bộ công cụ hỗ trợ và chương trình đào tạo với mức chi phí hợp lý nhất.
Song song với đó, chiến lược chú trọng vun đắp cho sự lớn mạnh của các doanh nghiệp khởi nghiệp AI, các trung tâm xuất sắc, cụm liên kết ngành và thị trường dịch vụ AI, qua đó khuyến khích mã nguồn mở, đẩy mạnh thương mại hóa và xuất khẩu các sản phẩm, giải pháp AI ra thị trường quốc tế.
Trụ cột cuối cùng đặt trọng tâm vào công tác quản trị an toàn, bảo đảm độ tin cậy của hệ thống AI, bao gồm việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật, chuẩn mực đạo đức, an toàn thông tin, an ninh mạng cũng như các hoạt động kiểm thử, đánh giá và giám sát chặt chẽ các hệ thống trí tuệ nhân tạo.
Các mục tiêu định lượng cụ thể đến năm 2030 và tầm nhìn 2045
Bản dự thảo đã đưa ra các chỉ tiêu đo lường rõ ràng cho thấy đến năm 2030, Việt Nam kỳ vọng vươn lên nhóm 3 quốc gia dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về năng lực nghiên cứu và phát triển AI. Quy mô nền kinh tế số tích hợp AI dự kiến chiếm khoảng 6% GDP, năng suất lao động trong các ngành nghề ứng dụng AI tăng từ 10% đến 15%, trong khi giá trị xuất khẩu các sản phẩm và dịch vụ AI đạt xấp xỉ 5 tỷ USD.
Ước tính có khoảng 60% doanh nghiệp triển khai ứng dụng AI sẽ đạt được hiệu quả cải thiện năng suất, tiết giảm chi phí vận hành hoặc gia tăng doanh thu đáng kể. Trong khối cơ quan nhà nước, mục tiêu đặt ra là 60% các quyết định chỉ đạo và điều hành sẽ có sự tham gia hỗ trợ từ dữ liệu thông minh và hệ thống AI.
Nhìn xa hơn đến tầm nhìn năm 2045, Việt Nam đặt mục tiêu lọt vào top 10 quốc gia hàng đầu châu Á về sức mạnh AI, biến công nghệ này trở thành phương thức vận hành cốt lõi của chính phủ, nền kinh tế và toàn xã hội.
Đối với khu vực công, các mục tiêu chi tiết bao gồm 100% bộ, ngành, địa phương phải ban hành kế hoạch chuyển đổi AI riêng; toàn bộ 100% dịch vụ công trực tuyến và hồ sơ thủ tục hành chính đều có sự trợ giúp từ AI.
Về phương diện nguồn nhân lực chất lượng cao, Việt Nam định hướng sở hữu đội ngũ gồm 10.000 chuyên gia AI chuyên sâu, ít nhất 50.000 nhân lực có trình độ cử nhân và kỹ sư trở lại, thực hiện tái đào tạo cho 500.000 lao động và đặc biệt là phổ cập các kỹ năng sử dụng AI cơ bản cho tối thiểu 10 triệu người lao động.
Để hiện thực hóa những kỳ vọng trên, chiến lược đề xuất 6 nhóm giải pháp đột phá chiến lược: hoàn thiện hành lang pháp lý và chính sách; kiện toàn cơ chế điều phối quốc gia gắn liền với trách nhiệm thực thi; huy động đa dạng nguồn lực tài chính; đẩy mạnh hợp tác quốc tế cùng việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật; nâng cao nhận thức cộng đồng và văn hóa ứng dụng AI; cuối cùng là thiết lập bộ chỉ số đo lường, giám sát và đánh giá hiệu quả.
Nhận định từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam cho thấy, chiến lược này không chỉ dừng lại ở tầm nhìn phát triển công nghệ thuần túy, mà đã tính toán kỹ lưỡng đến tác động thực tế của AI lên các chỉ số kinh tế như năng suất, chi phí, doanh thu và năng lực cạnh tranh của quốc gia. Đây là nền tảng thực tiễn để đánh giá sự chuyển dịch số có thực sự tạo ra thay đổi mang tính cách mạng cho doanh nghiệp và xã hội hay không.
Để được tư vấn và triển khai các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông cùng hạ tầng công nghệ thông tin đáp ứng tiêu chuẩn chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Quý khách hàng hãy liên hệ ngay với TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ chuyên gia hàng đầu.
