Trong xu thế dịch chuyển toàn diện của thương mại toàn cầu sang không gian mạng, nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ đang tích cực kiến tạo hệ thống hạ tầng niềm tin số (Digital Trust Infrastructure). Mục tiêu cốt lõi của sáng kiến này là bảo đảm tính minh bạch, sự toàn vẹn và khả năng liên thông dữ liệu xuyên biên giới.
Mặc dù nhu cầu số hóa rất cao, rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là làm sao để xác thực và liên thông dữ liệu một cách an toàn giữa các nền kinh tế khác nhau, đòi hỏi phải có những giải pháp công nghệ mang tính đột phá.
Hạ tầng niềm tin số thúc đẩy giao dịch xuyên biên giới
Nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trong việc xác thực dữ liệu quốc tế, Công ty cổ phần PILA (Việt Nam) và TOTM Technologies (Singapore) đã chính thức ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược (MOU). Trọng tâm của thỏa thuận này là phát triển hạ tầng niềm tin số mang tính chất xuyên biên giới, kết nối các quốc gia trong khu vực ASEAN.
Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, Thư tín dụng (L/C) giữ vai trò là phương thức thanh toán phổ biến và quan trọng bậc nhất. Tuy nhiên, quy trình kiểm tra và xác thực các chứng từ L/C do những ngân hàng ngoại quốc phát hành vẫn phụ thuộc nặng nề vào mạng lưới SWIFT, các cuộc gọi đối chiếu truyền thống hoặc thao tác kiểm tra thủ công.
Thách thức trong quy trình xuyên biên giới truyền thống
Việc duy trì một quy trình nghiệp vụ dài hơi với nhiều công đoạn trung gian không chỉ kéo dài thời gian xử lý, thường mất từ vài ngày trở lên, mà còn đội chi phí vận hành lên cao. Hơn thế nữa, phương pháp này còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về sai sót hoặc giả mạo chứng từ.
Khó khăn lớn nhất nằm ở điểm giao cắt giữa các hệ thống ngân hàng hai nước: họ thiếu đi một cơ chế kiểm chứng mang tính độc lập và tức thì mà không cần phải mở quyền kết nối trực tiếp vào hệ thống công nghệ thông tin nội bộ của nhau.
Giải pháp chứng chỉ số và khung kỹ thuật TradeTrust
Để giải quyết bài toán hóc búa này, PILA cùng TOTM Technologies đã triển khai chương trình thử nghiệm thực tế (Proof of Concept - PoC). Giải pháp ứng dụng Chứng chỉ số (Verifiable Credentials - VC) vào quy trình xử lý Thư tín dụng (L/C) giữa hệ thống ngân hàng hai nước Việt Nam và Singapore, dựa trên khung kỹ thuật tiêu chuẩn TradeTrust do Cơ quan Phát triển Truyền thông và Thông tin Singapore (IMDA) ban hành.
Điểm sáng của mô hình công nghệ này là nó đóng vai trò như một lớp xác thực số chạy song song, hoàn toàn tôn trọng và không làm gián đoạn hay can thiệp vào hành lang pháp lý hiện hành của nghiệp vụ L/C.
Cơ chế hoạt động của chứng chỉ số (VC)
Theo phương thức mới, ngân hàng phát hành vẫn tiến hành tạo lập và xử lý L/C theo đúng quy trình chuẩn mực như trước đây. Đồng thời, họ sẽ cấp thêm một bản Chứng chỉ số (VC) nhằm khẳng định tính pháp lý và nguồn gốc chính thống của bộ chứng từ L/C đó.
Khi dữ liệu được truyền tải đến ngân hàng đối tác, đơn vị tiếp nhận chỉ cần thực hiện việc đối chiếu VC với hạ tầng tin cậy chung để kiểm tra tức thì các yếu tố sau:
- Nguồn phát hành chính xác: Đúng là do ngân hàng thẩm quyền phát hành, loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mạo danh.
- Tính toàn vẹn dữ liệu: Nội dung thông tin không bị can thiệp hay chỉnh sửa trong quá trình vận chuyển.
- Trạng thái hiệu lực: Xác định VC vẫn còn giá trị pháp lý và chưa bị thu hồi bởi đơn vị phát hành.
Bản chất cốt lõi của công nghệ này là bên xác thực không cần thiết phải thiết lập kết nối trực tiếp đến hệ thống của bên phát hành. Niềm tin được xây dựng dựa trên một nền tảng hạ tầng chung, giúp việc kiểm tra diễn ra một cách độc lập, ngay lập tức và tách biệt hoàn toàn khỏi sự phụ thuộc vào quan hệ song phương giữa hai tổ chức tín dụng.
Mô hình đối xứng hai chiều và tính tuân thủ
Hệ thống vận hành theo nguyên lý đối xứng hai chiều: Các chứng chỉ số do ngân hàng Việt Nam phát hành sẽ được phía ngân hàng Singapore xác thực thông qua hạ tầng đặt tại Việt Nam (sử dụng giải pháp NDAKey của PILA phát triển trên nền tảng blockchain). Ngược lại, những VC phát hành từ Singapore sẽ được xác thực thông qua hệ thống hạ tầng đặt tại đảo quốc này.
Cần nhấn mạnh rằng, Chứng chỉ số (VC) chỉ thực hiện nhiệm vụ xác thực thông tin, tuyệt đối không làm phát sinh nghĩa vụ thanh toán mới, không thay thế cho Thư tín dụng và không làm thay đổi trách nhiệm pháp lý của các bên tham gia theo đúng các quy định và thông lệ thương mại quốc tế hiện hành.
Mục tiêu chiến lược của giải pháp này là cắt giảm tối đa thời gian đối soát chứng từ thủ công, đồng thời hình thành một hệ sinh thái tài chính tin cậy gồm nhiều ngân hàng tại Việt Nam và Singapore cùng liên thông trên một nền tảng chung cho các giao dịch xuyên biên giới.
Góc nhìn chuyên gia từ TTC Việt Nam
Nhận định về xu hướng công nghệ này, các kỹ sư trưởng và chuyên gia giải pháp mạng tại TTC Việt Nam đánh giá rằng: Việc ứng dụng công nghệ blockchain kết hợp với chứng chỉ số trong thương mại điện tử không chỉ giải quyết bài toán tốc độ giao dịch mà còn đặt nền móng vững chắc cho an ninh mạng viễn thông doanh nghiệp. Khi các giao dịch tài chính và thương mại chuyển dịch hoàn toàn lên môi trường số, hạ tầng mạng đòi hỏi phải có độ sẵn sàng cao, khả năng bảo mật tuyệt đối chống lại các cuộc tấn công mạng nhằm vào dữ liệu xác thực. Giải pháp kết nối hạ tầng niềm tin số như mô hình của PILA và TOTM Technologies chính là minh chứng rõ nét cho thấy sự cần thiết của việc tích hợp công nghệ hạ tầng mạng viễn thông tiên tiến vào các hệ thống tài chính quốc tế.
Mở rộng tầm ảnh hưởng ra toàn khu vực ASEAN
Hoạt động xác thực Thư tín dụng điện tử này mới chỉ là bước đi mở màn. Dựa trên hạ tầng niềm tin số đã được thiết lập thành công giữa Việt Nam và Singapore, định hướng tiếp theo là nhân rộng mô hình xác thực xuyên biên giới này ra toàn bộ khối ASEAN.
Cụ thể, các hướng phát triển trọng điểm sắp tới bao gồm:
- Hộ chiếu số cho sản phẩm (Digital Product Passport - DPP): Tích hợp toàn diện thông tin truy xuất nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, phục vụ đắc lực cho cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu giữa Việt Nam, Singapore, Indonesia và vươn ra các thị trường toàn cầu.
- Hạ tầng thanh toán xuyên biên giới: Nghiên cứu và triển khai các kênh chuyển tiền, thanh toán an toàn tuyệt đối dựa trên công nghệ danh tính số tự chủ (Self-Sovereign Identity) kết hợp cùng dữ liệu có thể kiểm chứng.
Về lâu dài, giải pháp xác thực xuyên biên giới này sẽ đóng góp một phần trọng yếu vào năng lực liên thông kỹ thuật số của toàn bộ khu vực, hoàn toàn tương thích với tầm nhìn chiến lược của Hiệp định Khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA). Khi danh tính doanh nghiệp, các loại chứng từ và dữ liệu điện tử có thể được kiểm chứng tức thì giữa các quốc gia, dòng chảy thương mại số trong khu vực ASEAN sẽ đạt được sự minh bạch tối đa, an toàn cao độ và tối ưu hóa chi phí vận hành cho mọi doanh nghiệp.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp mạng, hạ tầng viễn thông và bảo mật dữ liệu doanh nghiệp tiêu chuẩn quốc tế, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ nhanh chóng và chuyên nghiệp nhất.
