Chuyến thăm chính thức tới Kyiv của Thủ tướng Anh Andy Burnham trong vai trò lãnh đạo đã mang đến một bước ngoặt chiến lược đáng chú ý đối với tình hình xung đột Nga-Ukraine. Sự kiện này không chỉ đơn thuần là một hoạt động ngoại giao mà còn đi kèm với quyền tiếp cận dữ liệu mật liên quan đến các linh kiện do Anh sản xuất trong hệ thống tên lửa hành trình Storm Shadow/SCALP.
Thỏa thuận mang tính bước ngoặt này mở ra cơ hội để Ukraine hợp tác cùng Pháp trong việc thiết lập hệ thống dây chuyền lắp ráp và chế tạo phiên bản nội địa. Đây là dòng vũ khí từng tạo ra nhiều thách thức lớn cho quân đội Nga nhờ khả năng đánh trúng các mục tiêu kiên cố nằm sâu trong hậu phương.
Chuyển giao công nghệ và tầm nhìn tự chủ quốc phòng cho Ukraine
Động thái mới nhất diễn ra đúng dịp Ukraine kỷ niệm 35 năm Ngày Độc lập. Sau khi di chuyển bằng tàu hỏa đến nhà ga tại Kyiv, Thủ tướng Burnham đã được Ngoại trưởng Andrii Sybiha cùng các nhà chức trách sở tại đón tiếp trọng thể. Trong các cuộc làm việc trực tiếp với Tổng thống Volodymyr Zelensky cùng đại diện “liên minh sẵn sàng”, nhà lãnh đạo Anh chính thức xác nhận việc cấp phép cho Tập đoàn quốc phòng MBDA giải mật các tài liệu kỹ thuật về linh kiện tên lửa Storm Shadow do Anh thiết kế.
Trước đó, phía Pháp đã đồng ý chia sẻ các thông tin công nghệ liên quan đến dòng tên lửa SCALP-EG, đây cũng chính là biến thể xuất khẩu của cùng một hệ thống vũ khí. Việc Anh chính thức chấp thuận là mảnh ghép cuối cùng hoàn thiện điều kiện để Kyiv tiến tới tự sản xuất tại chỗ, qua đó giảm bớt sự phụ thuộc hoàn toàn vào các nguồn dự trữ viện trợ từ châu Âu vốn đang có xu hướng thu hẹp sau một thời gian dài duy trì.
Thông số kỹ thuật và năng lực chiến đấu vượt trội của tên lửa Storm Shadow/SCALP
Hệ thống tên lửa Storm Shadow (phát triển bởi Anh) và SCALP-EG (phát triển bởi Pháp) là thành quả từ chương trình hợp tác quốc phòng lâu năm của tập đoàn MBDA, được khởi xướng từ thập niên 1990 và chính thức đưa vào vận hành từ khoảng năm 2003. Dòng vũ khí này thuộc nhóm tên lửa hành trình phóng từ trên không, chuyên trách thực hiện các đòn tấn công tầm xa nhằm vào những mục tiêu cố định hoặc ít di chuyển, tiêu biểu như hầm ngầm chỉ huy, kho tàng đạn dược, cảng biển hay các công trình hạ tầng chiến lược.
Xét về các đặc số kỹ thuật cơ bản, tên lửa có chiều dài ước tính khoảng 5,1 mét, trọng lượng tổng thể đạt xấp xỉ 1.300 kg và mang theo phần đầu đạn BROACH với trọng lượng gần 450 kg. Cấu trúc đầu đạn kép BROACH đóng vai trò cốt lõi trong việc xuyên thủng: một phần nổ hình nón chịu trách nhiệm tạo lỗ khoét qua lớp bê tông cốt thép dày hoặc lớp giáp kiên cố, trong khi phần thuốc nổ thứ hai sẽ kích hoạt phía bên trong nhằm tạo ra mức độ phá hủy lớn nhất.
Hiệu suất xuyên phá này giúp vũ khí tỏ ra đặc biệt ưu thế trước các mục tiêu được phòng thủ nghiêm ngặt, năng lực đã được kiểm chứng qua thực tế các đợt không kích do Ukraine thực hiện từ năm 2023 trở lại đây. Về thông số tầm bắn, các thông tin chính thức thường ghi nhận mức trên 250 km, đủ sức uy hiếp các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Nga từ vùng trời Ukraine. Một vài tài liệu kỹ thuật khác còn đề cập đến cự ly tối đa lên tới khoảng 550 km tùy thuộc vào cấu hình phương tiện mang và phương thức phóng, tuy nhiên cự ly vận hành thực tế thường được duy trì ở mức độ thận trọng hơn vì những yếu tố bảo mật an ninh.
Đặc tính kỹ thuật hành trình của tên lửa bao gồm tốc độ bay dưới âm kết hợp cùng thiết diện phản xạ radar được tối ưu hóa thông qua hình dáng thân và cánh, giúp tăng cường khả năng ẩn mình trước hệ thống radar phòng không so với các thế hệ tên lửa hành trình cùng thời. Hệ thống dẫn đường tích hợp đa lớp bao gồm: hệ thống định vị quán tính (INS), định vị toàn cầu GPS, hệ thống TERPROM hỗ trợ bám địa hình ở độ cao thấp nhằm né tránh radar đối phương và đầu dò hồng ngoại hình ảnh (IIR) ở giai đoạn cuối giúp khóa mục tiêu với độ chuẩn xác cực cao, kể cả trong điều kiện tín hiệu vệ tinh bị áp chế điện tử.
Thách thức công nghiệp và sự thích ứng chiến lược
Lực lượng vũ trang Ukraine từng bước tích hợp thành công dòng tên lửa Storm Shadow và SCALP lên các oanh tạc cơ Su-24 thông qua sự trợ giúp kỹ thuật từ các kỹ sư Anh trong việc thiết kế giá treo tương thích. Việc vận dụng các dòng tên lửa này nhằm tập kích kho nhiên liệu, trung tâm hậu cần và các điểm trọng yếu quân sự sâu bên trong lãnh thổ Nga đã buộc đối phương phải phân tán lực lượng phòng không.
Tuy vậy, kho dự trữ sẵn có từ phía Anh, Pháp và Ý vốn chịu giới hạn nhất định. Việc khôi phục các dây chuyền chế tạo tại châu Âu trong năm 2025 mới chỉ giải quyết được phần nào bài toán trước mắt. Thỏa thuận mới trao cho Kyiv quyền tiếp cận dữ liệu linh kiện Anh — thành phần chiếm tỷ trọng lớn trong toàn bộ hệ thống — qua đó mở ra triển vọng từng bước lắp ráp và nội địa hóa một phần quy trình sản xuất.
Nhận định từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam: Việc tiếp nhận chuyển giao công nghệ lõi đối với các hệ thống vũ khí phức tạp như tên lửa hành trình không chỉ đòi hỏi tài liệu thiết kế mà còn là bài toán về chuỗi cung ứng vật liệu đặc thù, hệ thống điện tử hàng không và tiêu chuẩn kiểm định khắt khe. Đối với một quốc gia đang trong tình trạng xung đột, việc xây dựng cơ sở hạ tầng sản xuất đạt chuẩn từ con số không sẽ cần một lộ trình dài hạn, có thể kéo dài từ nhiều tháng cho tới vài năm để đạt độ ổn định về mặt vận hành công nghiệp.
Bên cạnh đó, thỏa thuận hợp tác còn mở rộng sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó Anh được phép tiếp cận dữ liệu trường chiến từ hệ thống Avengers của Ukraine nhằm thu thập thông tin thực tế phục vụ huấn luyện các mô hình AI quốc phòng. Phía Nga đã đưa ra những phản ứng mạnh mẽ, cáo buộc Anh can thiệp trực tiếp vào cuộc xung đột. Đáp lại, Thủ tướng Anh khẳng định London sẽ duy trì sự hỗ trợ lâu dài cho Kyiv.
Nhìn chung, bước tiến trong việc chuyển giao bí mật công nghệ tên lửa hành trình phản ánh xu hướng hỗ trợ chuyển dịch từ việc cung cấp trang thiết bị có sẵn sang việc chuyển giao năng lực tự chủ công nghệ, đáp ứng nhu cầu thực tế của chiến trường hiện đại.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp mạng, hạ tầng viễn thông, thiết bị công nghệ tiên tiến và các dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu phù hợp với doanh nghiệp, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với đơn vị hàng đầu TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ kịp thời từ đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm.
