Ngành công nghiệp quốc phòng Ấn Độ vừa ghi nhận một dấu mốc lịch sử khi cựu Chủ tịch Tổ chức Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng (DRDO) Samir Kamat chính thức xác nhận việc xuất khẩu hệ thống tên lửa phòng không Akash sang hai quốc gia Tajikistan và Turkmenistan.
Đây đánh dấu lần đầu tiên các trang thiết bị quân sự và vũ khí phòng không nội địa của New Delhi thâm nhập thành công vào thị trường khu vực Trung Á. Bước đi này không chỉ mở rộng đáng kể bản đồ xuất khẩu quốc phòng của quốc gia Nam Á mà còn củng cố vững chắc uy tín của họ trên thị trường vũ khí toàn cầu.
Tiến trình xuất khẩu và sự đón nhận từ các quốc gia Trung Á
Thông tin chiến lược này được công bố sau các cuộc đàm phán diễn ra vào tháng 8/2026, khi Tajikistan và Turkmenistan bắt đầu quan tâm đến biến thể tên lửa Akash Mk 1S với các tính năng ưu việt hơn. Mặc dù các điều khoản chi tiết về số lượng, cấu hình kỹ thuật cụ thể cùng giá trị thương mại của hợp đồng chưa được tiết lộ công khai, việc xác nhận giao hàng từ cựu lãnh đạo DRDO cho thấy các thỏa thuận đã được hiện thực hóa.
Trước đó, Armenia là quốc gia nước ngoài đầu tiên đặt mua hệ thống phòng không này với phiên bản nâng cấp Mk 1S, tiến hành nhận bàn giao từ cuối năm 2024. Việc Tajikistan và Turkmenistan tiếp nhận tên lửa Akash phản ánh rõ nét xu hướng đa dạng hóa nguồn cung thiết bị quân sự của các quốc gia từng có truyền thống phụ thuộc sâu vào hệ thống vũ khí của Nga. Đồng thời, điều này cũng minh chứng cho mức độ tin cậy ngày càng cao đối với nền tảng công nghệ quốc phòng nội địa do Ấn Độ nghiên cứu và phát triển.
Đặc điểm kỹ thuật và thông số nổi bật của tên lửa Akash
Hệ thống tên lửa đất đối không tầm trung Akash được thiết kế và phát triển bởi DRDO, trong khi công đoạn chế tạo tên lửa do công ty Bharat Dynamics Limited đảm nhiệm. Chức năng chính của hệ thống là vô hiệu hóa và tiêu diệt nhiều dạng mục tiêu trên không khác nhau, bao gồm máy bay chiến đấu, trực thăng, phương tiện bay không người lái cùng các loại tên lửa hành trình ở cựu ly tầm trung cận kề.
Xét về các thông số kỹ thuật chi tiết, tên lửa Akash sở hữu các đặc tính vật lý và vận hành như sau:
- Chiều dài tổng thể: Khoảng 5,78 mét.
- Đường kính thân: 350 milimét.
- Trọng lượng phóng: Xấp xỉ 720 kilogram.
- Đầu đạn: Nặng 60 kilogram, thuộc dạng nổ mạnh phân mảnh sẵn, kết hợp cơ chế ngòi nổ tiệm cận radio để phá hủy mục tiêu hiệu quả ngay cả khi không xảy ra va chạm trực tiếp.
- Hệ thống động lực: Sử dụng sự kết hợp giữa tầng phóng nhiên liệu rắn và động cơ phản lực dòng thẳng (ramjet) duy trì, giúp tên lửa giữ vững tốc độ siêu thanh trong suốt quá trình bay.
- Tốc độ tối đa: Đạt từ Mach 2,5 đến 3,5, hỗ trợ khả năng bám bắt và tiếp cận nhanh chóng các mục tiêu có tính cơ động linh hoạt cao.
- Tầm bắn hiệu quả: Phiên bản tiêu chuẩn và biến thể Mk 1S đạt khoảng 25 kilomet, có thể mở rộng tới 30 kilomet tùy thuộc vào điều kiện thực tế, với trần bay tối đa từ 18 đến 20 kilomet.
- Hệ thống dẫn đường: Kết hợp phương thức chỉ huy mặt đất trong giai đoạn trung gian, riêng biến thể Mk 1S được trang bị thêm đầu dò radar tần số vô tuyến chủ động nội địa ở giai đoạn cuối nhằm tối ưu độ chính xác và khả năng kháng nhiễu điện tử.
Hệ thống radar điều khiển và khả năng tác chiến chiến trường
Thành phần cốt lõi tạo nên sức mạnh chiến đấu của toàn bộ hệ thống là đài radar Rajendra, một dòng radar mảng pha thụ động quét điện tử ba chiều do DRDO tự nghiên cứu và phát triển. Thiết bị này sở hữu năng lực theo dõi đồng thời lên tới 64 mục tiêu khác nhau trong bán kính khoảng từ 60 đến 80 kilomet, đồng thời đủ sức dẫn đường cho nhiều đạn tên lửa cùng lúc, cho phép một khẩu đội tiêu diệt tới bốn mục tiêu riêng biệt cùng một thời điểm.
Về cấu trúc triển khai, mỗi khẩu đội tên lửa Akash tiêu chuẩn bao gồm bốn xe bệ phóng (với mỗi bệ mang sẵn ba đạn tên lửa sẵn sàng chiến đấu), một đài radar Rajendra và một trung tâm chỉ huy điều khiển chuyên dụng. Toàn bộ các thành phần này đều được tích hợp trên khung gầm di động dạng bánh xích hoặc bánh lốp, giúp tối ưu hóa khả năng cơ động và ẩn mình trên các dạng địa hình chiến trường phức tạp.
Góc nhìn chuyên gia kỹ thuật từ TTC Việt Nam
Nhận định về bước tiến ngoại giao quốc phòng này, các chuyên gia kỹ thuật mạng và hạ tầng viễn thông tại TTC Việt Nam cho rằng việc Ấn Độ thương mại hóa thành công hệ thống phòng không nội địa Akash là minh chứng rõ nét cho năng lực làm chủ công nghệ lõi, từ hệ thống điện tử hàng không, công nghệ radar mảng pha cho đến giao thức điều khiển thời gian thực. Trong bối cảnh các quốc gia Trung Á tìm kiếm giải pháp nâng cấp hạ tầng phòng thủ trước các mối đe dọa hiện đại, sự kết hợp giữa độ tin cậy phần cứng và chi phí vận hành tối ưu chính là chìa khóa then chốt giúp vũ khí Ấn Độ cạnh tranh sòng phẳng với các cường quốc truyền thống.
Những ưu thế cạnh tranh vượt trội của Akash bao gồm tỷ lệ nội địa hóa thiết bị rất cao, chi phí đầu tư và bảo dưỡng vô cùng kinh tế so với các hệ thống tương đương của phương Tây hoặc Nga, cùng khả năng duy trì hiệu suất hoạt động ổn định trong mọi điều kiện thời tiết khắc nghiệt hay môi trường chiến tranh điện tử bị nhiễu loạn nặng nề. Việc vươn ra thị trường Trung Á không chỉ mang lại nguồn lợi nhuận tài chính lớn mà còn giúp Ấn Độ củng cố tầm ảnh hưởng địa chiến lược tại một khu vực có tính nhạy cảm cao, nơi các chính phủ luôn đòi hỏi những giải pháp bảo vệ an ninh hạ tầng trọng yếu một cách kiên cố và toàn diện nhất.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, thiết bị viễn thông và các hệ thống công nghệ tiên tiến, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm.
