Trong lĩnh vực chế tạo xe tự hành và robot thông minh trên phạm vi toàn cầu, ngành công nghiệp Việt Nam khởi đầu chậm hơn nhiều năm so với các quốc gia phát triển mạnh về công nghệ như Mỹ hay Trung Quốc, đặc biệt là sự thua kém về chuỗi cung ứng phần cứng cùng nguồn lực tài chính. Mặc dù vậy, theo đánh giá từ PGS.TS Lê Anh Sơn - Giám đốc Đại học Phenikaa, hệ sinh thái trong nước lại sở hữu một nguồn dữ liệu cực kỳ giá trị và độc đáo. Đó chính là bức tranh giao thông hỗn hợp với lưu lượng xe máy cực lớn, di chuyển không tuân theo các quy tắc thông thường của hạ tầng đô thị.
Chính sự khác biệt này đã tạo ra một rào cản kỹ thuật khiến vô số thuật toán thông minh nhập ngoại phải chịu khuất phục trong các bài kiểm tra thực tế. Tuy nhiên, đây lại là cơ hội chiến lược để các tổ chức và doanh nghiệp công nghệ nội địa tận dụng chính những khó khăn của thị trường để xây dựng lợi thế cạnh tranh vững chắc cho riêng mình.
Ba rào cản lớn cản trở tiến trình thương mại hóa robot
Phát biểu tại phiên thảo luận chuyên đề xoay quanh việc thúc đẩy chuyển giao cùng ứng dụng các công nghệ chiến lược trong khuôn khổ sự kiện kết nối đổi mới sáng tạo, PGS.TS Lê Anh Sơn đã chỉ rõ ba điểm nghẽn cốt lõi đang kìm hãm hành trình đưa các sản phẩm robot từ phòng thí nghiệm ra đến thị trường thương mại.
Rào cản đầu tiên xuất phát từ khoảng cách tư duy khá lớn giữa công tác nghiên cứu mang tính hàn lâm và nhu cầu ứng dụng thực tế. Đa phần các nhà khoa học thường dồn tâm huyết vào việc giải quyết những bài toán hẹp, cấu trúc phức tạp nhưng lại ít khi quan tâm đến tính khả thi khi chuyển sang giai đoạn sản xuất hàng loạt, hay mức độ thuận tiện khi triển khai ngoài đời thực.
Yếu tố thứ hai là sự thiếu thốn về nguồn lực kỹ thuật chuyên sâu dùng cho công đoạn hoàn thiện sản phẩm. Theo đại diện lãnh đạo Đại học Phenikaa, hệ sinh thái trong nước vẫn bị giới hạn đáng kể về các khâu kỹ thuật chế tạo, xây dựng tiêu chuẩn, kiểm định chất lượng, chứng nhận sản phẩm cũng như dịch vụ chăm sóc khách hàng, trong khi đây đều là những trụ cột quyết định thành công thương mại.
Cuối cùng, sự thiếu kết nối đồng bộ giữa các đơn vị tích hợp hệ thống (System Integrator - SI) và lực lượng trực tiếp sản xuất robot cũng là một điểm yếu. Giám đốc Đại học Phenikaa khẳng định rằng công nghệ xuất sắc thôi là chưa đủ, mà robot đòi hỏi một chuỗi liên kết chặt chẽ bao gồm nghiên cứu, kỹ thuật, dây chuyền chế tạo, nguồn vốn đầu tư và thị trường tiêu thụ.
Chuyển hóa bài toán giao thông Việt Nam thành thế mạnh cạnh tranh
Trong giai đoạn đầu phát triển các dòng phương tiện tự hành, Đại học Phenikaa từng thử nghiệm nhập khẩu công nghệ nước ngoài để vận hành tại các tuyến phố ở Hà Nội cũng như Thành phố Hồ Chí Minh nhưng không thể hoạt động hiệu quả. Nguyên nhân cốt lõi, theo PGS.TS Lê Anh Sơn, nằm ở việc các dòng robot taxi buộc phải thấu hiểu tường tận thói quen di chuyển của người tham gia giao thông, trong đó sự phức tạp lớn nhất chính là hành vi lái xe của người đi xe máy tại Việt Nam.
Vì lý do đó, các bộ mã nguồn ngoại được thiết kế riêng cho những tuyến đường có vạch phân làn rõ ràng cùng dòng ô tô lưu thông trật tự đã hoàn toàn bộc lộ điểm yếu, không thể thích ứng được với điều kiện thực tế đầy biến động này.
Từ thực trạng đó, các doanh nghiệp buộc phải tự chủ hoàn toàn phần mềm điều khiển trung tâm và công nghệ thị giác máy tính. Đội ngũ các kỹ sư công nghệ đã dày công phát triển hệ thống xử lý hình ảnh tiên tiến: chỉ với một khung hình duy nhất, hệ thống có khả năng nhận diện chính xác đến 300 đối tượng chuyển động xung quanh phương tiện, đồng thời vận hành mượt mà ngay trên các nền tảng bộ xử lý đồ họa (GPU) thương mại phổ biến.
Song song với đó, đơn vị này cũng nắm giữ các công nghệ lõi trong việc đồng bộ hóa tín hiệu từ toàn bộ hệ thống cảm biến, bao gồm thiết bị quét laser 3D (LiDAR) và hệ thống camera đa hướng. Nhờ vậy, phương tiện không chỉ đơn thuần nhận diện vật cản mà còn có khả năng dự đoán trước quỹ đạo di chuyển để lập kế hoạch điều hướng tối ưu.
Từ những kết quả thực tế ấy, đại diện Đại học Phenikaa tự tin nhận định rằng nếu một hệ thống xe tự hành có thể vận hành ổn định trong môi trường giao thông phức tạp tại Hà Nội, thì hệ thống đó hoàn toàn đủ khả năng thích ứng và hoạt động trơn tru tại bất kỳ đô thị nào trên thế giới.
Góc nhìn chuyên gia từ TTC Việt Nam về hạ tầng dữ liệu và phương tiện tự hành
Dưới góc độ của một đơn vị hàng đầu về giải pháp mạng và viễn thông, các chuyên gia kỹ thuật tại TTC Việt Nam nhận định rằng sự bứt phá của công nghệ xe tự hành không chỉ phụ thuộc vào thuật toán AI hay thị giác máy tính, mà còn đặt ra yêu cầu cực kỳ khắt khe đối với hạ tầng truyền dẫn dữ liệu thời gian thực (Real-time Data). Để phương tiện tự hành có thể xử lý hàng trăm đối tượng chuyển động và đưa ra quyết định trong tích tắc, hệ thống mạng viễn thông tốc độ cao, độ trễ cực thấp (như 5G và mạng cáp quang chuyên dụng) đóng vai trò là mạch máu chủ đạo. Việc kết hợp giữa năng lực phát triển phần mềm nội địa và hạ tầng viễn thông vững chắc sẽ là chìa khóa then chốt đưa ngành công nghệ giao thông thông minh của Việt Nam vươn xa trên bản đồ quốc tế.
Dựa trên những trải nghiệm thực tiễn, việc thương mại hóa các dòng sản phẩm công nghệ cao đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng được một khu vực thử nghiệm thực tế (testbed) cùng nhóm khách hàng đầu tiên sẵn sàng đồng hành chia sẻ rủi ro.
Cụ thể, trước khi chính thức thương mại hóa rộng rãi, các dòng robot vận chuyển đã được đưa vào ứng dụng thực tế tại Bệnh viện Đại học Phenikaa. Trong khi đó, dòng xe quét đường chuyên dụng cùng xe tự lái cấp độ 4 đã được thử nghiệm nghiêm ngặt trong khuôn viên nhà máy đá Vicostone và khu vực nội bộ của trường đại học.
Mô hình khởi nguồn công nghệ từ trường đại học (spin-off) như Phenikaa-X đã tạo động lực lớn khi cho phép các nhà sáng chế nắm giữ cổ phần và trực tiếp đưa ý tưởng thành sản phẩm thương mại.
Đồng thời, quyết định cho phép thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong thời gian 24 tháng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc đối với 4 chủng loại phương tiện gồm xe buýt tự hành, robot taxi, xe quét đường và robot giao hàng do thành phố Hà Nội ban hành đã mang lại cơ hội quý giá để thu thập dữ liệu vận hành thực tế ở quy mô lớn, tạo đà vững chắc trước khi tiến hành thương mại hóa thương mại hoặc xuất khẩu ra thị trường quốc tế.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông và hệ thống công nghệ thông tin tiên tiến nhất phục vụ doanh nghiệp, vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam (ttcvn.net) hôm nay để nhận sự hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm.
