Báo cáo Phổ cập AI Quý 2/2026 vừa được Microsoft công bố ghi nhận tỷ lệ người trong độ tuổi lao động (15-64 tuổi) sử dụng AI tại Việt Nam tăng từ 26,5% trong Quý 1 lên 27,9% trong Quý 2.
Chỉ số này được tổng hợp từ dữ liệu ẩn danh thu thập qua các hệ thống của Microsoft, đồng thời được điều chỉnh để phản ánh sự khác biệt về thị phần hệ điều hành, thiết bị, mức độ phổ cập Internet và quy mô dân số.
Mức phủ sóng 27,9% đưa Việt Nam tiệm cận nhóm các quốc gia phát triển (Global North - 28,8%), đồng thời vượt xa tỷ lệ trung bình toàn cầu (18,8%) và nhóm các nước đang phát triển (Global South - 16,2%).
Tại khu vực Đông Nam Á, Việt Nam vượt qua nhiều quốc gia trong khu vực về độ phổ cập AI, chỉ sau Singapore (64,3%) và xếp trên Malaysia (22,6%), Philippines (20,7%), Indonesia (14,8%), Thái Lan (13,4%).
Báo cáo của Microsoft chỉ ra điểm khác biệt lớn trong mục đích sử dụng công nghệ giữa các khu vực. Tại nhóm nước đang phát triển, tỷ lệ dùng AI cho các hoạt động tự học và phát triển kỹ năng cao hơn 29,2% so với mức bình quân toàn cầu. Riêng các tác vụ bài tập và hỗ trợ học thuật cao hơn 32,3%.
Xu hướng này tương đồng với các số liệu được Google công bố về nền tảng Gemini hồi tháng 7. Việt Nam là thị trường có tỷ lệ câu lệnh liên quan đến giáo dục cao nhất trong 6 quốc gia Đông Nam Á được khảo sát, chiếm 17% tổng lượng tương tác trong ba tháng đầu năm 2026.
Mỗi tháng, hơn 160.000 học sinh, sinh viên Việt Nam sử dụng công cụ Gemini Canvas để ôn thi, trong khi các giáo viên tạo khoảng 55.000 yêu cầu hỗ trợ giảng dạy mỗi ngày.
Đáng chú ý, 89% câu lệnh Gemini tại Việt Nam được nhập trực tiếp bằng tiếng Việt - tỷ lệ bản địa hóa ngôn ngữ cao nhất khu vực. Ngoài ra, 4% câu lệnh phục vụ lập trình và 5% liên quan đến toán học.
Bên cạnh lĩnh vực giáo dục, người dùng trong nước ứng dụng AI tạo sinh cho nhiều nhóm công việc chuyên môn như tạo và chỉnh sửa văn bản, lập trình, thiết kế hình ảnh, tra cứu thông tin và hỗ trợ kỹ thuật.
Dù tốc độ phổ cập công nghệ tại Việt Nam bứt phá, khoảng cách tiếp cận AI giữa các nhóm quốc gia vẫn phụ thuộc lớn vào nền tảng hạ tầng.
Microsoft nhận định điện, kết nối Internet, kỹ năng số và mức độ hỗ trợ ngôn ngữ địa phương là những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến khả năng mở rộng AI.
Sự bùng nổ của các mô hình AI có trọng số mở (open-weight models) - thể hiện qua việc số lượng Spaces trên nền tảng Hugging Face tăng từ 124.000 cuối năm 2023 lên 1,46 triệu vào tháng 9/2026, đang giúp các tổ chức giảm chi phí và dễ dàng tùy biến mô hình theo dữ liệu bản địa.
Tuy nhiên, giới chuyên gia lưu ý các giải pháp phần mềm không thể thay thế việc nâng cấp hạ tầng phần cứng và năng lực số của lực lượng lao động.
