Lịch sử các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây cho thấy Việt Nam thường giữ vai trò người đi sau. Tuy nhiên, với lĩnh vực trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI), quốc gia đang đứng trước cơ hội hiếm có để song hành cùng thế giới ngay từ vạch xuất phát. Dẫu vậy, lợi thế này sẽ không mang lại kết quả nếu thiếu đi những hành động cụ thể. Trong môi trường cạnh tranh khốc liệt của công nghệ AI, việc chậm chân ở thời điểm hiện tại đồng nghĩa với nguy cơ bị tụt hậu lâu dài.
Đây là thông điệp quan trọng được Tiến sĩ Trần Việt Hùng, đồng sáng lập và CEO của AI for Vietnam, nhấn mạnh tại Lễ phát động Chương trình Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam (VIC) 2026 và Cuộc thi Olympic Trí tuệ nhân tạo Quốc tế (IAIO) 2027. Sự kiện này không chỉ là sân chơi trí tuệ mà còn là minh chứng cho thấy tiềm năng to lớn của Việt Nam nếu chúng ta biết cách chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy học tập sang việc tạo ra các giá trị thực tế.
Chuyển dịch từ ứng dụng cơ bản sang giải pháp doanh nghiệp
Theo phân tích của ông Hùng, nhận thức phổ biến tại Việt Nam vẫn đang coi AI là một công cụ hỗ trợ trò chuyện hoặc tìm kiếm thông tin đơn thuần. Trong khi đó, xu hướng toàn cầu đã dịch chuyển sang kỷ nguyên của các AI Agents – các hệ thống thông minh có khả năng tự vận hành và thực hiện chuỗi công việc phức tạp một cách tự động.
Ông Hùng dẫn chứng trường hợp từ Anthropic để làm rõ sự thay đổi này: Tại đây, AI đóng vai trò chủ đạo trong việc xây dựng từ 70% đến 90% mã nguồn. Nhờ đó, một đội ngũ tinh nhuệ chỉ với 9 nhân sự đã có thể phát triển và ra mắt thành công 74 phiên bản phần mềm quy mô lớn chỉ trong vỏn vẹn 57 ngày. Điều này phản ánh rõ nét thực trạng các quy trình vận hành truyền thống đang bị thay thế nhanh chóng bởi công nghệ.
Mặc dù nguồn nhân lực trẻ tại Việt Nam có năng lực công nghệ rất tốt, tuy nhiên, nhiều sản phẩm vẫn chỉ nằm ở giai đoạn thử nghiệm hoặc dừng lại ở mức mô hình trình diễn. Việc thiếu hụt khả năng triển khai thực tế vào các bài toán doanh nghiệp đang là rào cản chính cần phải vượt qua để thu hẹp khoảng cách với thị trường.
Góc nhìn chuyên gia từ TTC Việt Nam
Dưới góc độ chuyên môn từ các kỹ sư tại TTC Việt Nam, việc ứng dụng AI không chỉ nằm ở khả năng lập trình mà còn đòi hỏi hạ tầng mạng và hệ thống viễn thông ổn định. AI cần sự kết nối thông suốt, độ trễ thấp và khả năng bảo mật dữ liệu tuyệt đối khi triển khai cho doanh nghiệp. Chúng tôi nhận thấy rằng, sự kết hợp giữa các giải pháp mạng tiên tiến cùng khả năng tư duy logic của đội ngũ phát triển chính là chìa khóa để hiện thực hóa các ứng dụng AI vào đời sống và kinh tế một cách bền vững.
Để rút ngắn khoảng cách này, sự tham gia của các doanh nghiệp đóng vai trò hạt nhân. Ông Đỗ Quang Vinh, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng giám đốc ngân hàng SHB chia sẻ:
"Chúng tôi mong muốn mang đến những bài toán thật của ngành tài chính - ngân hàng để làm bệ phóng thị trường cho những giải pháp công nghệ tiềm năng. Với SHB, AI không chỉ là câu chuyện đầu tư công nghệ, mà còn là câu chuyện về con người, văn hóa đổi mới và năng lực đưa những ý tưởng mới vào thực tiễn".
Phát triển thế hệ nhà sáng tạo mới thông qua thực chiến
Các chuyên gia đồng tình rằng, để tạo ra những nhân vật kiệt xuất trong lĩnh vực công nghệ, môi trường nuôi dưỡng phải tập trung vào việc giải quyết các thách thức thực tế. Thay vì chỉ tạo ra các sản phẩm để trình diễn, người trẻ cần cơ hội cọ xát với những vấn đề khó của ngành.
Bà Thảo Griffiths, Giám đốc Chính sách công tại các thị trường Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar của Meta, đánh giá cao các sân chơi như VIC 2026 trong việc xóa nhòa khoảng cách giữa đào tạo hàn lâm và nhu cầu thực tiễn. Với sự góp mặt của hơn 2.500 thí sinh đến từ 12 quốc gia, cuộc thi đã tạo ra một môi trường sôi động để xây dựng các giải pháp sáng tạo trong giới hạn thời gian 48 giờ.
Bà nhấn mạnh việc trang bị công cụ, tư duy cũng như tạo dựng môi trường làm việc thực tế cho thế hệ học sinh, sinh viên chính là yếu tố cốt lõi để hình thành một cộng đồng sáng tạo công nghệ mới.
Đồng quan điểm trên, ông Benjamin Embury, Tham tán Kinh tế Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội, khẳng định những quốc gia dẫn đầu trong kỷ nguyên AI là những nơi chú trọng đầu tư mạnh mẽ vào con người. Điều này bao gồm việc xây dựng lực lượng lao động chất lượng cao, có khả năng thiết kế, vận hành và quản lý công nghệ một cách có trách nhiệm.
Ông kỳ vọng những dự án được phát triển trong khuôn khổ hackathon VIC 2026 sẽ sớm trở thành những startup tiềm năng, các công trình nghiên cứu giá trị hoặc giải pháp góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống trong tương lai gần.
Để được tư vấn về các giải pháp mạng và hạ tầng viễn thông chuyên dụng, phục vụ tối ưu cho các dự án phát triển công nghệ và trí tuệ nhân tạo, hãy liên hệ ngay với TTC Việt Nam qua website ttcvn.net. Chúng tôi đồng hành cùng sự thành công của doanh nghiệp bạn.
