Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (CAC) đã chính thức công bố những kết quả mới nhất từ chiến dịch mang tên “Thanh Lãng - chấn chỉnh tình trạng hỗn loạn trong livestream giải trí theo nhóm”. Theo thông tin được cơ quan này đưa ra vào ngày 24/8, đã có hơn 7.200 phiên phát sóng trực tiếp bị xử lý do vi phạm các quy định, đồng thời nhà chức trách cũng tiến hành nghiêm trị hơn 2.200 tài khoản cá nhân cùng nhiều tổ chức trung gian quản lý streamer (MCN).
Thực trạng vi phạm trong các phòng livestream nhóm
Trọng tâm của đợt ra quân này là hình thức phát sóng trực tiếp theo nhóm, nơi mà nhiều người dẫn chương trình cùng quy tụ trong một không gian ảo để giao lưu với khán giả thông qua các trò chơi tương tác, thử thách hoặc cơ chế nhận quà tặng. Phía CAC chỉ ra rằng các vi phạm phổ biến bao gồm nội dung mang tính chất dung tục, các màn đối kháng (PK) làm tổn hại đến nhân phẩm con người, những chiêu trò kích thích người xem nạp tiền tặng thưởng vượt mức hợp lý và các hành vi gây ảnh hưởng xấu đến quyền lợi của trẻ vị thành niên.
Theo số liệu từ truyền thông tại quốc gia này, lĩnh vực livestream nhóm đã tăng trưởng với tốc độ chóng mặt, đạt quy mô ước tính vượt mức 15 tỷ NDT cùng hơn 8.000 phiên hoạt động mỗi ngày. Sự bùng nổ mạnh mẽ này buộc các cơ quan chức năng phải siết chặt vòng kim cô, kiểm soát chặt chẽ không chỉ nội dung truyền tải mà còn cả mô hình kiếm tiền, nghĩa vụ của các công ty quản lý MCN lẫn thuật toán phân phối nội dung của các nền tảng công nghệ.
Mở rộng phạm vi kiểm soát từ livestream nhóm đến toàn hệ sinh thái KOL
Cụm từ “Thanh Lãng” vốn đại diện cho chuỗi các chiến dịch làm sạch không gian mạng được CAC thực thi theo từng giai đoạn và chủ đề cụ thể. Đợt xử lý nhắm vào các phòng phát sóng nhóm trong năm 2026 chính là bước đi tiếp theo trong xu hướng này. CAC yêu cầu các nền tảng mạng xã hội phải đẩy mạnh khâu kiểm duyệt nội dung, hạn chế những cơ chế dụ dỗ người xem vung tiền quá đà và kiên quyết trừng phạt các tài khoản vi phạm nặng nề.
Nhiều nền tảng lớn cũng chủ động áp dụng các giải pháp công nghệ riêng. Đơn cử như Douyin tăng cường công khai danh tính MCN đứng sau các tài khoản nhóm. Kuaishou nâng cấp tiêu chuẩn kiểm tra và tối ưu hóa năng lực kỹ thuật. Trong khi đó, WeChat Video Channels yêu cầu xác minh nhân thân ngặt nghèo đối với những trường hợp có dấu hiệu trẻ vị thành niên tham gia phát sóng nhóm. Riêng Bilibili đã gỡ bỏ các tính năng kích thích tặng quà như nhân hệ số điểm, thưởng cấp độ hay các cuộc đua top nhằm triệt tiêu văn hóa đua tranh quà tặng.
Bộ quy tắc khắt khe với 31 hành vi bị cấm đối với streamer
Vào tháng 6/2022, Tổng cục Phát thanh và Truyền hình Trung Quốc (NRTA) phối hợp cùng Bộ Văn hóa và Du lịch đã ban hành bộ Quy tắc ứng xử dành cho người hoạt động trong lĩnh vực nội dung trực tuyến. Văn bản này bao gồm 18 điều khoản, vạch rõ 31 nhóm hành vi mà người dẫn chương trình tuyệt đối không được phép vi phạm.
Danh sách cấm này bao trùm nhiều dạng vi phạm khác nhau, ví dụ như hành vi xuyên tạc hoặc làm mai mọt các giá trị văn hóa truyền thống, cố tình phô trương lối sống xa hoa lãng phí, khơi mào các mâu thuẫn xã hội hoặc lạm dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo tổng hợp để bóp méo, giả mạo các chủ đề nhạy cảm. Bên cạnh đó, các quy định cũng đặt ra tiêu chuẩn khắt khe đối với những cá nhân hoạt động trong các lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn sâu.
Cụ thể, đối với những nội dung liên quan trực tiếp đến y học, tài chính, luật pháp, giáo dục hoặc các ngành nghề đặc thù khác, streamer bắt buộc phải sở hữu văn bằng, chứng chỉ hành nghề hợp pháp và phải nộp các giấy tờ này lên nền tảng để tiến hành kiểm tra, lưu trữ hồ sơ. Các quy định tương tự cũng áp dụng chặt chẽ đối với streamer ảo và nội dung sản sinh bằng AI.
Góc nhìn chuyên gia kỹ thuật từ TTC Việt Nam
Nhận định về xu hướng quản lý công nghệ này, các kỹ sư hệ thống và chuyên gia nội dung số tại TTC Việt Nam cho rằng: Việc các cơ quan quản lý chuyển dịch trọng tâm từ kiểm duyệt nội dung đơn thuần sang can thiệp sâu vào tầng kiến trúc vận hành, thuật toán phân phối và cơ chế kinh tế của nền tảng là một bước đi tất yếu. Khi trí tuệ nhân tạo và các công cụ dữ liệu lớn ngày càng phát triển, trách nhiệm của các đơn vị cung cấp hạ tầng mạng không chỉ dừng lại ở việc kết nối mà còn phải đảm bảo tính minh bạch, an toàn và tuân thủ pháp lý của dòng chảy thông tin. Đây là bài học quan trọng cho các thị trường số trong khu vực về việc cân bằng giữa tốc độ phát triển kinh tế mạng và sự ổn định của trật tự xã hội.
Trách nhiệm pháp lý đặt nặng lên vai các nền tảng công nghệ
Song song với việc quản lý lực lượng KOL, nhà chức trách Trung Quốc cũng gia tăng trách nhiệm pháp lý của các nền tảng trong mọi khâu từ định danh tài khoản, kiểm duyệt đến phân phối thông tin. Vào tháng 7/2023, CAC tiếp tục ban hành thông báo gồm 13 điểm yêu cầu quản lý các tài khoản truyền thông độc lập. Những tài khoản chia sẻ thông tin về thời sự, chính sách hay sự kiện xã hội buộc phải công khai nguồn tin cậy. Các sản phẩm công nghệ tạo sinh bắt buộc phải có nhãn dán nhận diện rõ ràng.
Các nền tảng có nghĩa vụ ngăn chặn triệt để tình trạng mạo danh cơ quan Đảng, chính quyền, lực lượng vũ trang hay các cơ quan báo chí chính thống. Những tài khoản cố tình tung tin giả, cắt ghép bóp méo sự thật sẽ phải đối mặt với các hình thức kỷ luật nặng nề như hạn chế tương tác, tước quyền kiếm tiền, cấm phát ngôn hoặc xóa vĩnh viễn tùy theo mức độ vi phạm.
Áp lực kiểm soát và bài học cho thị trường số
Toàn bộ chuỗi biện pháp siết chặt này diễn ra trong bối cảnh ngành công nghiệp phát sóng trực tuyến tại Trung Quốc đã vươn lên thành một cấu trúc kinh tế khổng lồ. Nguồn thu nhập của người làm nội dung không chỉ đến từ quảng cáo truyền thống mà còn gắn liền với quà tặng ảo, hoa hồng thương mại điện tử và các bảng xếp hạng tương tác. Chính cấu trúc doanh thu này đã thúc đẩy nhiều phòng livestream thiết kế các cơ chế trò chơi kích thích người xem chi tiêu vượt mức.
Chiến dịch năm 2026 một lần nữa khẳng định nhà nước không chỉ quan tâm đến phát ngôn của cá nhân mà còn giám sát chặt chẽ cách thức thiết kế thuật toán và dòng tiền của nền tảng. Qua đó, môi trường mạng tại Trung Quốc đang dần loại bỏ những mô hình tăng trưởng dựa vào sốc nổi, giật gân hay kích động tiêu dùng bằng mọi giá. Những tài khoản vi phạm nặng không chỉ bị tước quyền kiếm tiền trên một ứng dụng mà hoàn toàn có nguy cơ bị đưa vào danh sách đen hoặc xử lý theo khung hình sự nếu cấu thành tội phạm.
Để được tư vấn các giải pháp hạ tầng mạng an toàn, bảo mật và tối ưu hóa hệ thống công nghệ thông tin doanh nghiệp theo đúng tiêu chuẩn hiện hành, vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam qua website ttcvn.net để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ kỹ thuật giàu kinh nghiệm.
