Những cảnh báo quan trọng về vấn đề bảo mật đã được thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng thuộc Bộ Công an, chia sẻ tại hội thảo mang tên “An ninh năng lượng cho chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số”. Sự kiện này do Tạp chí An ninh mạng Việt Nam phối hợp cùng PV GAS tổ chức vào ngày 23/10 tại thủ đô Hà Nội.
Thách thức về an ninh mạng trong ngành năng lượng hiện đại
Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Huy Hoạch – đại diện thường trực Hội đồng Khoa học và Biên tập thuộc Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, đã chỉ ra rằng các mối đe dọa đối với an ninh năng lượng không chỉ xuất phát từ biến đổi khí hậu, thiên tai hay những biến động của thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu. Chúng còn bao gồm cả những rủi ro liên quan trực tiếp đến an ninh mạng, hệ thống dữ liệu và mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào công nghệ số.
Các hệ thống chuyên trách về điều khiển, giám sát cùng với hệ thống điều độ vận hành nguồn điện đóng vai trò quyết định đến sự ổn định của toàn bộ lưới điện quốc gia. Do đó, bất kỳ sự cố nào xảy ra tại các phân khúc này đều có nguy cơ làm gián đoạn nghiêm trọng khả năng cung cấp điện năng cho xã hội.
Theo quan điểm được Tiến sĩ Nguyễn Huy Hoạch nhấn mạnh, yêu cầu cấp thiết hiện nay là các đơn vị phải nâng cao năng lực chống chịu, chủ động thích ứng linh hoạt trước mọi biến động, đồng thời duy trì vận hành thông suốt và có phương án khôi phục kịp thời khi có sự cố phát sinh.
Dưới góc nhìn chiến lược về tầm quan trọng của hạ tầng năng lượng, thượng tá Triệu Mạnh Tùng cho biết trong các tình huống xung đột hoặc bất ổn, hạ tầng năng lượng luôn là mục tiêu hàng đầu bị các bên nhắm tới để phá hoại. Nếu hệ thống năng lượng bị làm cho tê liệt, hiệu ứng domino sẽ xảy ra khi nhiều hạ tầng thiết yếu khác cũng bị vô hiệu hóa theo, từ hệ thống phòng không, giám sát cho đến công tác tác chiến.
Thượng tá Triệu Mạnh Tùng cũng nhấn mạnh rằng việc đảm bảo an ninh mạng đóng vai trò cốt lõi trong việc duy trì sự vận hành liên tục, xuyên suốt và hiệu quả của nhiều lĩnh vực kinh tế trọng điểm, đặc biệt là ngành năng lượng.
Hệ lụy khôn lường và bài học từ thực tiễn xử lý sự cố
Khác biệt lớn so với lĩnh vực tài chính – ngân hàng, nơi các cuộc tấn công mạng thường gây ra thiệt hại về tiền bạc ngay lập tức, nguy cơ tại ngành năng lượng có đặc thù riêng. Mặc dù không mất tiền ngay, nhưng thượng tá Triệu Mạnh Tùng phân tích rằng nếu hệ thống năng lượng bị đình trệ, hậu quả về lâu dài là vô cùng lớn. Doanh nghiệp không chỉ tốn kém chi phí khổng lồ để khắc phục hậu quả mà đôi khi còn phải chi trả những khoản tiền lớn cho tin tặc nhằm khôi phục lại hoạt động bình thường của hệ thống. Những kịch bản này đã thực sự diễn ra trong thực tế.
Một điểm đáng chú ý được rút ra từ quá trình phối hợp điều tra nguyên nhân và xử lý các vụ tấn công mạng của lực lượng Cục An ninh mạng là nghịch lý tại nhiều tổ chức. Cụ thể, hầu hết các doanh nghiệp khi được kiểm tra đều báo cáo rằng họ đã ban hành đầy đủ quy trình vận hành và bố trí nhân sự túc trực. Thế nhưng, khi thực sự đối mặt với một cuộc tấn công mạng, phần lớn các đơn vị này lại tỏ ra cực kỳ bối rối và lúng túng.
Để giải quyết bài toán này, đại diện Cục An ninh mạng đề nghị các doanh nghiệp trong ngành năng lượng cần chủ động nhận diện rõ ràng các rủi ro, ưu tiên nguồn lực bảo vệ các hệ thống trọng yếu. Đồng thời, các đơn vị cần nâng cao năng lực giám sát, khả năng ứng phó nhanh và phục hồi sau thảm họa, cùng với việc tăng cường sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị chuyên môn.
Bên cạnh đó, các hệ thống công nghệ thông tin (IT), công nghệ vận hành công nghiệp (OT) và dữ liệu vận hành phải được xây dựng phương án bảo vệ phù hợp với đặc thù riêng biệt ngay từ giai đoạn đầu tư, thiết kế cho đến khi đưa vào vận hành thực tế.
Góc nhìn chuyên gia từ TTC Việt Nam về quản trị rủi ro an ninh mạng
Đồng quan điểm với các cơ quan quản lý, ông Vũ Duy Hiền – Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, đã nhấn mạnh mối liên hệ gắn kết chặt chẽ giữa năng lượng, công nghệ số và an ninh mạng. Ông cho rằng khi hạ tầng năng lượng ngày càng phụ thuộc sâu vào dữ liệu và công nghệ điều khiển tự động, việc bảo vệ an ninh mạng phải trở thành một thành tố không thể tách rời của chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Từ góc độ kỹ thuật thực tế, các chuyên gia công nghệ của TTC Việt Nam nhận định rằng việc sở hữu một bộ quy trình trên giấy là chưa đủ nếu thiếu đi các bài diễn tập thực chiến (Red Team / Blue Team) và hệ thống giám sát an ninh tập trung (SIEM/SOC). Doanh nghiệp thường lúng túng vì quy trình được thiết kế theo dạng lý thuyết tĩnh, trong khi các cuộc tấn công mạng hiện đại mang tính tự động hóa cao và biến đổi liên tục. Do đó, việc chuyển đổi từ tư thế phòng thủ bị động sang chủ động săn tìm mối đe dọa (Threat Hunting) và đầu tư hạ tầng mạng đồng bộ là chìa khóa sống còn giúp doanh nghiệp giữ vững sự ổn định trong kỷ nguyên số.
Ông Vũ Duy Hiền cũng đề xuất ba định hướng chiến lược trọng tâm bao gồm: chuyển đổi từ tư duy bảo vệ bị động sang chủ động quản trị rủi ro nhằm tăng cường khả năng chống chịu; tăng cường hợp tác đa chiều giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp năng lượng và các tổ chức bảo mật chuyên nghiệp; và cuối cùng là gắn kết chặt chẽ giữa việc ứng dụng công nghệ mới với các tiêu chuẩn an toàn, an ninh và phát triển bền vững.
Để được tư vấn và xây dựng giải pháp an ninh mạng, bảo mật hạ tầng công nghệ thông tin toàn diện cho doanh nghiệp, Quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của TTC Việt Nam qua website ttcvn.net để nhận được hỗ trợ nhanh chóng và chuyên nghiệp nhất.
