Trong một khung giờ nghỉ trưa gần đây, một tình huống oái oăm đã xảy ra khi Jill Sennett tình cờ nhìn thấy những hình ảnh thực đơn kỳ lạ do trí tuệ nhân tạo tạo ra từ một quán nướng phong cách Jamaica. Cảm giác mất cảm giác thèm ăn lớn đến mức cô ngay lập tức phải chia sẻ chúng lên mạng xã hội X. Trong các bức ảnh đó, miếng thịt trông dị h dạng giống như những chiếc thắt lưng da cũ kỹ bám đầy các loại bọ nhỏ. Bài đăng này nhanh chóng thu hút hàng trăm lượt chia sẻ cùng chung một làn sóng bày tỏ sự ngao ngán từ cộng đồng mạng.
Chia sẻ về trải nghiệm này, nữ y tá 37 tuổi sinh sống tại Denver, bang Colorado, Mỹ cho biết: "Ẩm thực và ăn uống vốn là một trải nghiệm bản năng cốt lõi rất tự nhiên của con người. Thật tồi tệ khi các nhà hàng lại đang có xu hướng chuyển sang sử dụng những hình ảnh đồ ăn kỳ quặc, vô hồn và làm triệt tiêu hoàn toàn hứng thú thưởng thức của thực khách".
Sự bùng nổ của ảnh thực đơn AI và áp lực tài chính
Hiện tượng người tiêu dùng liên tục bắt gặp các hình ảnh do hệ thống trí tuệ nhân tạo tạo ra xuất hiện tràn lan trên thực đơn hay các ấn phẩm quảng cáo nhà hàng đang trở nên vô cùng phổ biến. Trong khi đại đa số thực khách đánh giá các hình thức hình ảnh này thiếu tính chân thực và dễ dẫn đến sự hiểu lầm lớn, thì ở chiều ngược lại, các chủ cơ sở kinh doanh lại đưa ra lời giải thích rằng họ buộc phải tìm cách cắt giảm chi phí tối đa giữa bối cảnh giá cả nguyên vật liệu cùng chi phí nhân công ngày một leo thang, làm cho biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể.
Số liệu từ báo cáo năm 2026 do Hiệp hội Nhà hàng Quốc gia Mỹ công bố chỉ ra rằng, hiện có khoảng 26% chủ nhà hàng đang áp dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo vào các hoạt động tiếp thị, quản lý kho bãi, sắp xếp lịch làm việc, tối ưu hóa thực đơn cũng như tiếp nhận các đơn hàng từ khách.
Làn sóng phản ứng gay gắt từ phía người tiêu dùng
Dù vậy, làn sóng phản ứng dữ dội từ khách hàng đang bùng nổ với tốc độ rất nhanh, tiêu biểu nhất là tại khu vực vùng Vịnh San Francisco - nơi được coi là trung tâm phát triển cốt lõi của các công nghệ AI tiên tiến. Ngay khi một quán cà phê mang tên Grind & Unwind treo tấm biển thực đơn có các hình ảnh bị người dân nhanh chóng phát hiện là sản phẩm của AI, phần cửa sổ của quán ngay lập tức đã bị vẽ bậy bằng sơn kèm theo dòng chữ mang đầy tính châm biếm: "Nghiêm túc đấy à".
Trên các diễn đàn thảo luận trực tuyến như Reddit, những bức ảnh chụp các sản phẩm bánh mì của quán này bị ví von một cách cay đắng với da bò sát hoặc các miếng xơ mướp. Hậu quả là quán ăn này đã phải gỡ bỏ hoàn toàn biển hiệu và tốn kém tới 700 USD chỉ để sơn lại toàn bộ bức tường bị bôi bẩn.
Một người quản lý tại một quán nướng nằm ở khu vực Denver cũng thừa nhận rằng họ đã sử dụng công cụ ChatGPT để tự tạo ra hình ảnh thực đơn thay vì chi tiền thuê các chuyên gia thiết kế đồ họa chuyên nghiệp. Người này giải thích: "Mục tiêu của chúng tôi là muốn thiết kế ra thứ gì đó trông thật bắt mắt, đồng thời cố gắng tối ưu hóa triệt để chi phí vận hành hoạt động".
Tình trạng này không chỉ giới hạn trong phạm vi thị trường Mỹ mà còn lan rộng ra rất nhiều đô thị lớn trên khắp thế giới. Tại thủ đô Tokyo của Nhật Bản, các món bánh mì kẹp được quảng cáo bằng hình ảnh chiếc bánh mì vòng có tạo hình như được bện từ những sợi mạng nhện, phần nhân kẹp bên trong là món salad cá ngừ trông giống như được bơm thẳng ra bằng một chiếc túi bắt kem công nghiệp.
Di chuyển đến Kuala Lumpur thuộc Malaysia, một đĩa mì Ý sốt cà chua marinara lại hiện lên không khác gì những sợi len rối rắm hoặc các cuộn đất nặn đồ chơi Play-Doh được xếp đặt một cách vô cùng gượng gạo, thẳng tắp đến mức vô lý. Trong khi đó, tại Berlin của Đức, thực đơn bữa trưa ở một vài quán ăn lại trưng ra chiếc bánh tart mặn quiche bóng loáng với chi chít các lỗ thủng kỳ lạ như được đúc từ nhựa tổng hợp, hay đĩa mì ống penne nhìn hệt như làm từ cao su nguyên chất.
Julia Damphouse, một nữ hướng dẫn viên du lịch 30 tuổi đang sinh sống tại Berlin, đã chia sẻ cảm nhận về bức ảnh chụp tấm biển quảng cáo nhà hàng từng gây sốt trên mạng xã hội vào tháng trước: "Tôi thấy xuất hiện rất nhiều hình ảnh đồ ăn được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo; chúng luôn sở hữu độ bóng bẩy cùng vẻ ngoài kỳ lạ, nhưng bức ảnh cụ thể này lại đặc biệt dị thường và sai lệch hoàn toàn. Mọi thứ đều trông vô cùng bất bình thường, các đường nét và chi tiết mang tính hình học quá nặng nề. Cảm giác giống như lúc bạn đang gặp trạng thái ảo giác và các món ăn hoàn toàn đánh mất đi dáng dấp của thực phẩm thật".
Ông Hunter Lewis, Tổng biên tập của tạp chí danh tiếng Food and Wine, đưa ra quan điểm rằng việc tự động hóa các công đoạn vận hành hậu cần là một xu hướng tích cực, tuy nhiên công nghệ này tốt nhất nên được giữ ẩn khỏi tầm mắt của thực khách, bởi vì các hình ảnh do AI sinh ra rất dễ "gây phản cảm thực sự": "Công chúng hiện nay rất thông minh. Họ hiểu rõ bản thân thực sự muốn gì và đâu mới là sự thật".
Trái ngược hoàn toàn với trào lưu sử dụng máy móc đó, nhiều nhà hàng khác lại tạo nên hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ và tích cực khi công khai đưa ra cam kết tuyệt đối không dùng AI. Điển hình như việc quán Chugwater Soda Fountain tại bang Wyoming đăng tải một bức ảnh cam kết được vẽ hoàn toàn bằng tay trên một tấm bìa các-tông đơn sơ, bài đăng này ngay lập tức thu hút hơn 200.000 lượt thích trên nền tảng Instagram nhờ sự mộc mạc và chân thực vốn có.
Nguyên nhân khiến thực đơn AI mất điểm trầm trọng
Chuyên gia nhiếp ảnh thương mại Jamie Soja chỉ ra rằng, điểm yếu chí mạng nhất của các loại ảnh đồ ăn tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo nằm ở phần kết cấu bề mặt. Cụ thể là: "Màu sắc, chất liệu bề mặt cùng cách bố trí, sắp xếp các nguyên liệu thực phẩm thường bị lệch lạc nghiêm trọng, đi kèm với hệ thống ánh sáng thiếu tự nhiên".
Hiện nay, nhiều nền tảng công nghệ lớn, bao gồm cả ứng dụng giao đồ ăn trực tuyến nổi tiếng DoorDash, đã tích hợp các công cụ AI nhằm hỗ trợ các chủ nhà hàng dễ dàng điều chỉnh ánh sáng, cân chỉnh màu sắc hoặc thay đổi phông nền cho món ăn. Mặc dù DoorDash đã áp dụng nhãn dán định danh "AI-enhanced" (Đã được cải thiện bằng AI) và nghiêm cấm việc tạo ra các hình ảnh gây ra sự hiểu lầm, nhưng ranh giới giữa một bức ảnh chụp thực tế nhưng bị chỉnh sửa quá mức với một bức ảnh hoàn toàn do máy tính dựng lên lại ngày càng trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng bắt đầu tiến hành nhiều nghiên cứu chuyên sâu về mức độ ảnh hưởng của hình ảnh đồ ăn do AI tạo ra đối với xu hướng hành vi của người tiêu dùng. Một công trình nghiên cứu thực hiện bởi giáo sư tâm lý học thực nghiệm Charles Spence tại Đại học Oxford đã chỉ ra một điểm thú vị: thực khách ban đầu thường có xu hướng cảm thấy thích thú với các bức ảnh đồ ăn do AI tạo ra nếu họ hoàn toàn không biết rõ nguồn gốc của chúng, nhưng sẽ ngay lập tức có thái độ mất cảm tình khi được thông báo đó chỉ là sản phẩm vô tri của máy móc.
Một điểm đáng chú ý nữa là các mô hình AI thường có thói quen tự động bổ sung thêm hàm lượng chất béo vào món ăn - ví dụ như tự ý cho thêm bơ vào đĩa khoai tây nghiền - nhằm mục đích giúp món ăn trông bắt mắt hơn trên hình ảnh. Ông Spence đưa ra lời cảnh báo rằng hành vi này có thể vô thức thúc đẩy cả các đầu bếp lẫn người tiêu dùng lựa chọn những khẩu phần ăn có kích thước lớn hơn đi kèm với hàm lượng chất béo vượt mức cần thiết cho cơ thể.
Góc nhìn chuyên gia kỹ thuật từ TTC Việt Nam
Nhìn nhận từ góc độ công nghệ thông tin và giải pháp doanh nghiệp tại TTC Việt Nam, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động kinh doanh và vận hành là một bước tiến tất yếu trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, AI chỉ là công cụ hỗ trợ đắc lực về mặt tối ưu hóa quy trình, tự động hóa tác vụ hoặc phân tích dữ liệu, chứ không thể thay thế hoàn toàn trải nghiệm cảm xúc và sự chân thực mang tính con người. Trong lĩnh vực F&B hay bất kỳ ngành nghề dịch vụ nào khác, việc lạm dụng công nghệ một cách máy móc, thiếu kiểm soát có thể gây ra hiệu ứng ngược, làm sụt giảm uy tín thương hiệu và phá vỡ lòng tin của khách hàng. Do đó, các doanh nghiệp cần có chiến lược tích hợp công nghệ thông minh, minh bạch và đặt trải nghiệm thực tế của người dùng lên hàng đầu.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông tối ưu và ứng dụng công nghệ thông minh cho doanh nghiệp, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm.
