Bức tranh toàn cảnh về tác động của công nghệ đối với thị trường lao động đã được ông Nguyễn Việt Long, Phó Tổng Giám đốc EY Việt Nam, trình bày chi tiết tại sự kiện AI360 - Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo Việt Nam 2026. Sự kiện này do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) tổ chức vào ngày 18/11, dựa trên cơ sở dữ liệu từ các chuỗi khảo sát quy mô lớn do EY tiến hành trong suốt năm 2025 và giai đoạn tháng 8 đến tháng 9 năm 2026.
Các dữ liệu phân tích được tổng hợp từ phản hồi của 1.200 CEO trên toàn cầu, 500 nhà lãnh đạo cấp cao (C-level) tại thị trường Mỹ, cùng với 15.000 người lao động và 1.500 nhà tuyển dụng hoạt động tại 29 quốc gia khác nhau. Những số liệu này phản ánh rõ nét những biến động sâu sắc trong môi trường công sở hiện đại.
Năng suất tăng vọt và bài toán nhân sự hóc búa
Theo kết quả từ các cuộc khảo sát, có đến 99% các nhà lãnh đạo doanh nghiệp thừa nhận rằng năng suất làm việc của đội ngũ đã gia tăng đáng kể trong vòng 12 tháng qua nhờ vào việc tích hợp các công cụ trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, sự cải thiện về hiệu suất này lại đồng thời mở ra một bài toán quản trị nhân sự vô cùng nan giải cho ban lãnh đạo: doanh nghiệp nên tiến hành cắt giảm lượng nhân sự dư thừa, tổ chức đào tạo lại kỹ năng cho đội ngũ hiện tại, hay phải tiến hành tái cấu trúc toàn diện mô hình quản trị để hấp thụ toàn bộ lực lượng lao động này.

Ông Nguyễn Việt Long, Phó Tổng Giám đốc EY Việt Nam, đang chia sẻ những số liệu thống kê cụ thể từ kết quả khảo sát năm 2025 và giai đoạn tháng 8-9/2026. Ảnh: Du Lam
Sự bất cập giữa công cụ mới và mô hình quản trị cũ
Báo cáo khảo sát của EY cũng chỉ ra rằng có tới 88% nhân viên đã chủ động đưa các giải pháp trí tuệ nhân tạo vào công việc hằng ngày của mình. Cụ thể, tỷ lệ này đạt mức 94% ở nhóm lao động trí thức, 96% ở tầng lớp quản lý và lên đến 97% đối với cấp lãnh đạo cao nhất. Mặc dù mức độ phổ cập rất cao, phần lớn nhân sự hiện nay mới chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ này cho các tác vụ mang tính cơ bản như tìm kiếm thông tin (chiếm 54%), tóm tắt các tài liệu (chiếm 38%) hoặc soạn thảo email (chiếm 35%).
Khi các công cụ lao động tiên tiến được đưa vào vận hành trong khi mô hình tổ chức cùng bản mô tả công việc (JD) vẫn dậm chân tại chỗ theo phong cách truyền thống, các doanh nghiệp nhanh chóng rơi vào trạng thái bối rối. Thống kê cho thấy có tới 64% người lao động phản ánh rằng khối lượng công việc cá nhân của họ thực tế lại gia tăng trong suốt một năm qua. Nguyên nhân là do sau khi hoàn thành nhanh chóng một nhiệm vụ nhờ sự hỗ trợ của công nghệ, họ lại tiếp tục được giao thêm các đầu việc mới.
Dựa trên kinh nghiệm thực tế từ công tác tư vấn doanh nghiệp, ông Long nhận định rằng giới lãnh đạo hiện đang phải đối mặt với hàng loạt câu hỏi hóc búa liên quan đến quyền lợi và định mức nhân sự. Khi tổ chức đã chi trả nguồn vốn đầu tư cho trí tuệ nhân tạo nhằm giúp nhân viên nâng cao năng suất, liệu tiền lương và thưởng có được giữ nguyên hay cần chia sẻ thêm lợi ích cho người lao động, đồng thời bản mô tả công việc cũ liệu còn tính phù hợp hay không. Đây chính là lý do giải thích vì sao chỉ có khoảng 48% doanh nghiệp thành công trong việc tái đầu tư phần lợi ích tiết kiệm được từ công nghệ này quay trở lại phục vụ tổ chức.
Thực trạng sử dụng AI cá nhân và rào cản năng lực
Bên cạnh bài toán biên chế tổ chức, năng lực thích ứng của lực lượng lao động hiện hữu cũng đóng vai trò là một rào cản lớn khiến các doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa quyết định giữ lại hay thay thế nhân sự. Có khoảng 80% các CEO dự báo rằng công nghệ thông minh này sẽ tạo ra tác động trực tiếp đến kỹ năng cũng như phương thức làm việc trong giai đoạn 3 năm sắp tới. Dù vậy, có tới 47% đánh giá rằng đội ngũ nhân sự hiện tại của họ vẫn chưa trang bị đủ năng lực để khai thác hiệu quả công nghệ này.

Ông Nguyễn Việt Long, Phó Tổng Giám đốc EY Việt Nam, phân tích các thách thức chiến lược mà doanh nghiệp phải đối mặt trong quá trình ứng dụng công nghệ. Ảnh: BTC
Theo quan điểm từ đại diện EY, bộ kỹ năng làm việc cùng hệ thống thông minh bao gồm ba tầng rõ rệt: nắm vững tính năng của công cụ, kỹ năng tích hợp công cụ vào các nghiệp vụ chuyên môn như tài chính, nhân sự, mua hàng, và quan trọng bậc nhất là tư duy phản biện, khả năng xây dựng câu hỏi cũng như câu lệnh (prompt) chính xác. Trong khi đó, các dữ liệu khảo sát từ 15.000 người lao động minh chứng rằng nếu một nhân sự được tham gia đào tạo khoảng 34 giờ mỗi năm về lĩnh vực này, họ có thể tiết kiệm được mức trung vị lên đến 8 giờ làm việc mỗi tuần.
Một vấn đề đáng chú ý khác được ông Long đặc biệt lưu tâm là hiện tượng có từ 23% đến 58% nhân viên tự ý sử dụng các tài khoản cá nhân để xử lý công việc của cơ quan. Nếu tình trạng này diễn ra mà thiếu đi sự kiểm soát chặt chẽ, các nhà quản lý sẽ rất khó khăn trong việc phân định rạch ròi đâu là sản phẩm do con người làm ra và đâu là sản phẩm do hệ thống tự động tạo ra. Hơn thế nữa, điều này còn tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng về việc rò rỉ dữ liệu nội bộ, tương tự như tình huống một số cơ quan chính phủ quốc tế từng phải ban hành lệnh cấm tuyệt đối việc sử dụng tài khoản cá nhân.
Nhận định từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam
Dưới góc độ chuyên gia về hạ tầng mạng và giải pháp công nghệ tại TTC Việt Nam, chúng tôi nhận thấy rằng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo không chỉ đơn thuần là mua sắm phần mềm hay trang bị công cụ mới, mà đòi hỏi một chiến lược đồng bộ về hạ tầng dữ liệu và bảo mật an ninh mạng. Khi doanh nghiệp số hóa toàn diện quy trình làm việc, hệ thống mạng nội bộ và các giải pháp đám mây phải đủ mạnh mẽ để chịu tải, đồng thời chính sách kiểm soát truy cập phải được thiết lập nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn các nguy cơ thất thoát thông tin doanh nghiệp. Việc đầu tư bài bản vào băng thông, thiết bị mạng chuyên dụng và các giải pháp tường lửa thế hệ mới chính là nền tảng cốt lõi giúp doanh nghiệp yên tâm khai thác tối đa hiệu quả từ công nghệ mà không lo ngại về các rủi ro vận hành.
Định hướng chiến lược "Slow AI" và nguyên tắc con người trung tâm
Đứng trước ngã rẽ đầy thách thức về nhân sự, ông Nguyễn Việt Long chia sẻ thêm rằng giới quản trị toàn cầu hiện đang dịch chuyển tư duy sang nguyên tắc "Slow AI" – nghĩa là chậm lại một nhịp ở khâu triển khai ứng dụng nhằm kiểm soát triệt để các rủi ro và tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc "human-in-the-loop" (con người luôn giám sát nằm trong vòng lặp vận hành).
Theo phân tích của chuyên gia này, các doanh nghiệp ở thời điểm hiện tại chưa thể tiến hành thay thế hoàn toàn con người bởi các hệ thống thông minh vẫn mang bản chất của một "hộp đen" chứa đựng nhiều nguy cơ sai lệch nếu dữ liệu đầu vào thiếu sự định lượng chuẩn xác. Điều này thể hiện rõ rệt nhất tại những khâu đòi hỏi nghiên cứu chuyên sâu, công tác cố vấn chiến lược hay quá trình ra quyết định kinh doanh cốt lõi. Do đó, các tổ chức chỉ nên khoanh vùng lựa chọn từ 3 đến 5 trường hợp ứng dụng thực tế có quy trình vận hành minh bạch để tiến hành triển khai thử nghiệm và đo lường chính xác hiệu quả đầu tư (ROI).
Liên quan đến phương án sắp xếp tổ chức nhân sự, đại diện EY khẳng định rằng các giải pháp công nghệ tiên tiến này chỉ đảm nhiệm vai trò của một người trợ lý (agent), trong khi con người mới chính là chủ thể chịu hoàn toàn trách nhiệm cuối cùng. Kết luận cho vấn đề này, ông Long nhấn mạnh rằng các chỉ số đánh giá hiệu quả công việc (KPI) phải luôn được giao phó cho con người chứ tuyệt đối không giao cho máy móc. Chỉ dựa trên nền tảng mối quan hệ rạch ròi giữa người và máy này, các doanh nghiệp mới có đủ cơ sở thực tiễn để thiết kế lại bảng mô tả công việc, xây dựng cơ chế lương thưởng phù hợp và giải quyết bài toán nhân sự một cách minh bạch nhất.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, hệ thống viễn thông và công nghệ bảo mật tối ưu cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên số, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ kỹ thuật hàng đầu.






