Sự bùng nổ mạnh mẽ của công nghệ bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra sức ép lớn lên hệ thống hạ tầng lưới điện, kéo theo nhu cầu cấp thiết về nguồn năng lượng khổng lồ. Để duy trì sức mạnh cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa, Việt Nam đang định hướng chuyển dịch sang các giải pháp năng lượng thế hệ mới, trong đó bao gồm cả năng lượng hạt nhân. Việc hiện thực hóa mục tiêu này không chỉ dừng lại ở vấn đề kỹ thuật mà còn đòi hỏi sự đồng bộ trong việc xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, hoàn thiện khung pháp lý và tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Nhằm thúc đẩy lộ trình này, vào ngày 8/5, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã chủ trì tổ chức Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Hoa Kỳ. Với chủ đề tập trung vào việc phát triển các ngành năng lượng tiên tiến cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược, diễn đàn đã tạo ra một nền tảng đối thoại quan trọng giữa các nhà quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và các chuyên gia đầu ngành để chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, đồng thời định hướng cho việc triển khai các dự án năng lượng tương lai tại Việt Nam.
Bài toán giữ chân đội ngũ kỹ thuật trong ngành hạt nhân
Theo phân tích của ông James Voss, Phó Chủ tịch Tập đoàn Excel, thách thức then chốt đối với chuỗi cung ứng năng lượng hạt nhân tại khu vực ASEAN không hẳn nằm ở công nghệ hay nhiên liệu, mà chính là sự thiếu hụt nhân lực trình độ cao. Dựa trên các báo cáo kế hoạch từ phía Việt Nam, ông Voss đưa ra dự báo rằng quốc gia sẽ cần từ 10.000 đến 15.000 lao động chuyên môn cao trong ngành này vào thời điểm năm 2035.
Đáng chú ý, nhu cầu này không chỉ giới hạn ở tầng lớp kỹ sư hay các nhà khoa học, mà còn lan rộng đến đội ngũ kỹ thuật lành nghề như thợ hàn hạt nhân, chuyên viên lắp đặt hệ thống ống dẫn và thợ điện. Tuy nhiên, một vấn đề nhức nhối nảy sinh đó là tính cạnh tranh của thị trường lao động toàn cầu. Ông Voss nhấn mạnh: Nếu một thợ hàn Việt Nam được cấp chứng chỉ hạt nhân quốc tế, họ có thể tìm kiếm cơ hội làm việc tại Saudi Arabia với mức thu nhập cao gấp từ 20 đến 40 lần. Do đó, việc xây dựng các chính sách đãi ngộ để giữ chân nhân tài là một thách thức không hề nhỏ.
Định hướng đổi mới giáo dục và đào tạo kỹ thuật
Trước thực trạng này, các chuyên gia đã đưa ra nhiều phương án giải quyết. Ông Nguyễn Đăng Toản từ Đại học Điện lực cho rằng, việc phụ thuộc vào các trường nghề truyền thống là chưa đủ. Ông đề xuất xây dựng các chương trình đào tạo thực hành chuyên sâu theo chuẩn mực quốc tế, dành riêng cho những kỹ sư cơ khí, hàn đã có nền tảng kiến thức hàn lâm vững chắc. Đồng quan điểm, ông Mai Thanh Phong, Hiệu trưởng Đại học Bách Khoa TPHCM, khẳng định hệ thống giáo dục đại học cần dịch chuyển mạnh mẽ từ tư duy hàn lâm sang mô hình đại học ứng dụng giống như các nước châu Âu, nhằm cung cấp lực lượng chuyên gia thực chiến cho ngành năng lượng.
Góc nhìn chuyên gia từ TTC Việt Nam: Trong bối cảnh hạ tầng năng lượng số và các hệ thống viễn thông thông minh ngày càng phát triển, việc quản lý và vận hành lưới điện an toàn là ưu tiên số một. Đối với các dự án năng lượng hạt nhân, sự ổn định của hệ thống truyền dẫn dữ liệu và các giao thức điều khiển là cực kỳ quan trọng. Đội ngũ kỹ sư tại TTC Việt Nam nhận định rằng, việc đào tạo nhân sự không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn cần kỹ năng tích hợp hệ thống, hiểu biết sâu sắc về an ninh mạng và điều khiển tự động hóa để đảm bảo tính an toàn tuyệt đối cho các hệ thống hạ tầng năng lượng trọng yếu quốc gia.
Đầu tư hạ tầng lò phản ứng nghiên cứu
Ông Phan Việt Cương, Phó Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam khẳng định vai trò mang tính lịch sử của lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt trong việc duy trì ngành năng lượng nguyên tử nước nhà suốt 50 năm qua. Để phát triển trong tương lai, ông gợi ý các trường đại học nên xây dựng hệ thống mô phỏng lò nghiên cứu để phục vụ công tác đào tạo thực tế.
Thông tin từ ông Nguyễn Hoàng Linh, Cục trưởng Cục An toàn Bức xạ Hạt nhân, cho biết Chính phủ đang chuẩn bị ban hành Đề án phát triển nhân lực hạt nhân đến năm 2035. Đề án này tập trung vào 3 khối chính bao gồm: cơ quan pháp quy, khối nghiên cứu R&D và khối tổ chức hỗ trợ kỹ thuật (TSO). Đặc biệt, Việt Nam đang lên kế hoạch xây dựng mới một lò phản ứng nghiên cứu có công suất 10MW tại Đồng Nai, đóng vai trò là không gian thực hành trọng điểm cho các trường và viện nghiên cứu trên cả nước.
Cuối cùng, Việt Nam cũng chú trọng mở rộng hợp tác quốc tế. Theo ông Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, nhà nước sẽ hỗ trợ toàn bộ kinh phí cho các chuyên gia, nhà quản lý sang tu nghiệp tại Mỹ. Đây là chiến lược giúp tiếp cận công nghệ tiên tiến nhất, làm tiền đề để xây dựng các startup hoặc phòng thí nghiệm hiện đại khi họ quay trở về phục vụ đất nước.
Để được tư vấn và hỗ trợ các giải pháp về hạ tầng mạng, viễn thông và các hệ thống điều khiển công nghệ cao chuyên dụng, quý khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp với TTC Việt Nam qua website ttcvn.net. Chúng tôi cam kết mang đến những giải pháp tối ưu nhất cho doanh nghiệp của bạn.
