Trong kỷ nguyên số hóa hiện nay, việc sử dụng các thiết bị thông minh đã trở thành một phần không thể tách rời trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, một nghiên cứu chuyên sâu được đăng tải trên tạp chí Frontiers in Psychology đã chỉ ra những hệ lụy đáng lo ngại liên quan đến thói quen sử dụng điện thoại của các bậc phụ huynh và tác động trực tiếp đến thế hệ trẻ. Khảo sát được thực hiện trên 600 thanh thiếu niên tại Mỹ từ 12 đến 17 tuổi cho thấy rằng, những trẻ có cha mẹ thường xuyên dán mắt vào màn hình điện thoại có xu hướng cảm thấy bị phớt lờ và ít nhận được sự quan tâm chú ý hơn hẳn so với bạn bè đồng trang lứa.
Ảnh hưởng của việc phụ huynh xao nhãng vì smartphone
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng, cảm giác bị bỏ rơi hoặc không được ưu tiên có khả năng tác động tiêu cực và kéo dài lên sự phát triển tâm lý của trẻ nhỏ. Những hệ lụy này có thể kể đến như việc trẻ tự đánh giá thấp bản thân, thiếu tự tin, đồng thời gặp nhiều rào cản trong việc thiết lập các mối quan hệ xã hội hoặc xây dựng sự gắn kết sâu sắc với người khác khi bước vào giai đoạn trưởng thành.
Sự gắn kết bị đứt gãy do thói quen dùng điện thoại
Ông Don Grant, một nhà tâm lý học truyền thông đồng thời là chuyên gia về các chứng nghiện và thành viên của Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA), nhận định rằng sự phụ thuộc quá mức vào smartphone của cha mẹ làm suy yếu cảm giác an toàn trong mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình. Ông khẳng định, chính sự thiếu hụt trong cảm giác gắn bó an toàn này sẽ để lại những vết sẹo tâm lý kéo dài suốt cuộc đời của trẻ.
Theo phân tích của chuyên gia này, các nền tảng mạng xã hội hiện đại được lập trình dựa trên các cơ chế tâm lý tinh vi, nhằm mục đích tối đa hóa thời gian người dùng tương tác và khiến họ không ngừng quay lại ứng dụng. Trước đây, các lo ngại chủ yếu tập trung vào đối tượng trẻ em, nhưng hiện nay, chính người trưởng thành cũng đang dần trở thành nạn nhân của những "cạm bẫy" tâm lý này. Nhiều người lớn không nhận ra rằng họ đã bị các thuật toán thu hút và giữ chân, dẫn đến tình trạng xao nhãng trong chính không gian gia đình.
Góc nhìn từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam
Từ góc độ của các kỹ sư mạng và chuyên gia tại TTC Việt Nam, chúng tôi hiểu rõ về cách thức các hạ tầng mạng và ứng dụng công nghệ vận hành để duy trì lưu lượng truy cập liên tục. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng công nghệ là công cụ phục vụ con người chứ không phải chủ thể điều khiển thời gian của chúng ta. Việc thiết lập "vùng an toàn" về công nghệ trong gia đình – bằng cách tắt thông báo, hạn chế sử dụng thiết bị trong các khoảng thời gian kết nối gia đình – là bước đi quan trọng để bảo vệ chất lượng cuộc sống thực tại, thay vì để thuật toán của mạng xã hội chiếm quyền kiểm soát sự chú ý của chúng ta.
Sự khác biệt giữa hiện diện vật lý và sự kết nối tinh thần
Dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Pew năm 2024 cho thấy thực trạng đáng suy ngẫm: gần một nửa thanh thiếu niên Mỹ thừa nhận cha mẹ họ thường xuyên bị phân tâm bởi điện thoại khi ở bên con. Điều này đối lập hoàn toàn với nhận thức của phụ huynh, khi một khảo sát khác của Pew vào năm 2020 cho thấy chỉ một bộ phận nhỏ phụ huynh tin rằng việc dùng smartphone ảnh hưởng xấu đến con mình, mặc dù 68% trong số họ thừa nhận bản thân hay mất tập trung khi chăm sóc con.
Ông Grant chia sẻ về một nghịch lý phổ biến: nhiều bậc cha mẹ khẳng định họ luôn có mặt tại mọi sự kiện quan trọng của con từ thể thao, văn nghệ đến học tập. Tuy nhiên, khi nhìn từ góc độ của những đứa trẻ, nhiều em chia sẻ rằng: "Bố mẹ có mặt, nhưng khi con ngước nhìn lên, lúc nào họ cũng đang cúi xuống nhìn vào điện thoại". Theo chuyên gia, sự hiện diện vật lý không đồng nghĩa với việc trẻ thực sự nhận được sự chú ý, và điều này khiến trẻ cảm thấy bản thân không phải là ưu tiên hàng đầu.
Trách nhiệm của các nền tảng công nghệ
Bên cạnh trách nhiệm cá nhân, các tập đoàn công nghệ lớn cũng đang đối mặt với hơn 3.000 vụ kiện tại Mỹ. Các đơn vị như Meta (chủ sở hữu Instagram và Facebook), TikTok hay YouTube (Google) bị cáo buộc rằng sản phẩm của họ góp phần gây ra các hệ lụy tâm lý nghiêm trọng và tổn hại sức khỏe của người dùng trẻ tuổi, với sự đồng hành của nhiều phụ huynh trong vai trò nguyên đơn.
Để cải thiện tình trạng này, các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh nên chủ động rèn luyện thói quen sử dụng thiết bị số có kiểm soát. Những thông báo từ mạng xã hội hoàn toàn có thể được giải quyết sau, nhưng sự tương tác và kết nối trực tiếp với con cái lại là nền tảng không thể thay thế cho quá trình hình thành nhân cách và phát triển tâm lý lành mạnh của trẻ.
Để được tư vấn về các giải pháp mạng gia đình an toàn hoặc cách quản lý thiết bị công nghệ hiệu quả trong gia đình, hãy liên hệ ngay với TTC Việt Nam qua website ttcvn.net để nhận được sự hỗ trợ chuyên nghiệp nhất.
