Những mặt hàng điện tử như máy tính xách tay mang nhãn mác Mỹ, robot hút bụi tại thị trường châu Âu hay các thiết bị gia dụng trên các sàn thương mại điện tử lớn hoàn toàn có thể được gia công tại Trung Quốc. Tuy nhiên, thay vì chỉ đóng vai trò đứng sau các nhãn hiệu quốc tế như trước kia, ngày càng có nhiều tập đoàn đại lục tự chủ hoàn toàn trong khâu nghiên cứu, phát triển sản phẩm, tự thiết lập thương hiệu riêng, phân phối qua các kênh xuyên biên giới và tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng trên phạm vi toàn cầu. Sự thay đổi này đánh dấu bước dịch chuyển chiến lược từ mô hình sản xuất truyền thống sang thương mại hóa trực tiếp, được ghi nhận rõ nét qua các phân tích từ quỹ đầu tư 01VC.
Từ hình thức gia công B2B sang mô hình bán hàng trực tiếp
Theo báo cáo đánh giá từ 01VC, quá trình lột xác của các doanh nghiệp sản xuất tại đại lục diễn ra qua ba giai đoạn lịch sử rõ rệt. Giai đoạn từ năm 2001 đến 2010 ghi nhận việc các công ty chủ yếu hoạt động ở hậu phương của các nhãn hàng quốc tế, tập trung tối đa vào năng lực chế tạo và giao dịch theo hình thức doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B). Bước sang giai đoạn từ năm 2010 đến 2020, các nhà bán hàng bắt đầu khai thác sức mạnh của các hệ thống thương mại điện tử quốc tế như Amazon nhằm kết nối trực tiếp với người mua hàng nước ngoài. Dù lúc này vẫn phụ thuộc vào nền tảng hạ tầng phương Tây, họ đã bắt đầu nắm giữ dữ liệu và xây dựng quan hệ tương tác trực tiếp với khách hàng.
Từ năm 2020 đến nay, kỷ nguyên thương mại hóa toàn cầu bùng nổ mạnh mẽ khi các tập đoàn và nền tảng gốc Trung Quốc chủ động kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị từ khâu sáng tạo sản phẩm, truyền thông tiếp thị đến dịch vụ chăm sóc trải nghiệm khách hàng. Những cái tên tiêu biểu định hình giai đoạn này bao gồm Temu, SHEIN hay TikTok Shop. Số liệu thống kê năm 2024 chỉ ra rằng gần một nửa trong tổng số 10.000 nhà bán hàng lớn nhất trên nền tảng Amazon tại Mỹ có xuất xứ từ Trung Quốc, cho thấy họ không còn cần mượn danh nghĩa các nhãn hiệu phương Tây để đưa sản phẩm đến tay người dùng.
Sự hình thành thế hệ thương hiệu cạnh tranh trực diện
Anker là một minh chứng điển hình cho bước chuyển mình đầy ấn tượng này. Bắt đầu từ mảng điện tử tiêu dùng, doanh nghiệp này đã tự phát triển thương hiệu riêng và tận dụng tối đa kênh thương mại điện tử để vươn tầm quốc tế, đạt doanh thu khoảng 3 tỷ USD với phần lớn đến từ các giải pháp năng lượng di động. Một trường hợp điển hình khác là Roborock trong lĩnh vực robot hút bụi thông minh. Các dữ liệu năm 2023 cho thấy trong khi một thương hiệu lâu đời của Mỹ là iRobot đạt doanh thu xấp xỉ 900 triệu USD nhưng gánh khoản lỗ ròng lên tới 300 triệu USD, thì Roborock lại đạt doanh thu 1,2 tỷ USD cùng mức lợi nhuận ròng 280 triệu USD.
Những con số này chứng minh các doanh nghiệp xuất thân từ hệ sinh thái công nghiệp Trung Quốc đã đủ tiềm lực để cạnh tranh trực diện với các tên tuổi lớn của phương Tây ở phân khúc cao cấp. Bên cạnh đó, các thương hiệu như Insta360 với dòng camera hành trình, Reolink với thiết bị giám sát an ninh hay Carote trong ngành đồ gia dụng cũng đang khẳng định vị thế tương tự. Khác biệt cốt lõi của mô hình mới so với truyền thống là doanh nghiệp có thể làm chủ đồng thời bốn trụ cột quan trọng gồm sản phẩm, nhà máy, thương hiệu và kênh phân phối.
Tốc độ đáp ứng thị trường nhờ các mô hình nhà máy thông minh
Khi nắm quyền kiểm soát cả chuỗi cung ứng lẫn đầu ra, khả năng phản ứng linh hoạt trước biến động thị trường trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Theo ghi nhận từ báo chí quốc tế, các cơ sở sản xuất tại đây đã chuyển dịch từ tư duy tiếp nhận đơn hàng thụ động sang chủ động giải quyết bài toán thực tế cho khách hàng. Điển hình như một nhà máy tại khu vực An Huy phải phối hợp nhịp nhàng hơn một nghìn linh kiện khác nhau, tự động tinh chỉnh toàn bộ dây chuyền vận hành và hệ thống vận chuyển để hoàn thành đơn hàng điều hòa di động giao gấp cho thị trường châu Âu trong mùa hè. Điều này cho thấy nhà sản xuất không chỉ bán phần cứng mà còn cung cấp giải pháp đáp ứng nhu cầu thực tiễn.
Động lực này thúc đẩy mạnh mẽ làn sóng đầu tư vào các nhà máy thông minh và tự động hóa. Theo số liệu từ Liên đoàn Robot Quốc tế, vào năm 2025, các cơ sở sản xuất tại Trung Quốc đã triển khai lắp đặt khoảng 354.000 robot công nghiệp, tăng trưởng 20% so với kỳ trước và chiếm tới 59% tổng lượng robot lắp mới trên toàn cầu, đưa tổng số lượng robot hoạt động trên thế giới chạm mốc 5 triệu đơn vị. Cùng thời điểm, cơ quan thống kê ghi nhận sản lượng robot chế tạo nội địa đạt 773.000 thiết bị, tăng 28%. Quá trình tự động hóa này không làm mất đi vai trò của con người mà thay đổi chất lượng lao động, điển hình như nhà máy Eaton tại Thường Châu được vinh danh trong mạng lưới nhà máy hải đăng toàn cầu nhờ ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ mô phỏng số và bản sao số để nâng cao hiệu suất vận hành.
Nhận định từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam
Dưới góc độ chuyên môn của TTC Việt Nam, sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu hiện nay không chỉ là câu chuyện về quy mô sản xuất hay tự động hóa, mà là sự tối ưu hóa toàn diện chu trình dữ liệu vòng đời sản phẩm. Việc kết nối liền mạch từ nhà máy thông minh đến các nền tảng thương mại điện tử giúp các doanh nghiệp nắm bắt chính xác hành vi người dùng, từ đó rút ngắn chu kỳ nghiên cứu phát triển và đưa ra thị trường các giải pháp công nghệ đáp ứng đúng nhu cầu thực tế với chi phí tối ưu nhất.
Chu trình dữ liệu khép kín và sự đảo chiều vị thế công nghệ
Sự tích hợp toàn diện giữa hạ tầng số và hệ thống robot cho phép dòng dữ liệu vận hành từ xưởng sản xuất phản hồi ngược lại quá trình nghiên cứu và phát triển sản phẩm. Tiến trình này trải qua các mốc quan trọng: từ việc tiếp nhận bản thiết kế gia công thuê cho đối tác nước ngoài, đến giai đoạn tự tham gia cải tiến kết cấu sản phẩm, và cuối cùng là tự chủ hoàn toàn từ khâu sáng tạo đến thương hiệu riêng. Nhà máy hiện đại không còn là điểm kết thúc của chuỗi giá trị mà trở thành một mắt xích trong chu trình khép kín: thị trường, sản phẩm, nhà máy, dữ liệu và sản phẩm thế hệ mới.
Nhìn lại chặng đường phát triển từ khi thu hút vốn đầu tư nước ngoài cho đến nay, ngành chế tạo nước này đã đạt được những bước tiến vượt bậc về giá trị gia tăng, chi phí đầu tư nghiên cứu và mật độ sử dụng robot tự động hóa. Mô hình sản xuất gia công đơn thuần đã nhường chỗ cho năng lực tự chủ toàn diện về thiết kế, xây dựng thương hiệu và trực tiếp phân phối sản phẩm đến tay người dùng cuối cùng trên phạm vi toàn cầu.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông tiên tiến và tối ưu hóa hệ thống vận hành doanh nghiệp phù hợp với xu hướng công nghệ số hiện đại, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ nhanh chóng và chuyên nghiệp nhất.
