Quá trình giao tiếp với các trợ lý ảo thông minh như ChatGPT thường mang lại cảm giác thân thiện và cởi mở giống như đang trò chuyện cùng một người thật. Đa số người dùng khi đặt câu hỏi, thổ lộ những câu chuyện cá nhân hoặc giãi bày các khúc mắc khó nói thường đinh ninh rằng nội dung đó được bảo mật tuyệt đối giữa họ và hệ thống.
Tuy nhiên, mức độ an toàn và tính riêng tư của những dữ liệu này thực tế phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn suy nghĩ thông thường của phần lớn người sử dụng.
Thực trạng người dùng vô tư chia sẻ bí mật nhạy cảm với AI
Dựa trên kết quả từ cuộc khảo sát mang tên "The AI Privacy Problem" do DuckDuckGo thực hiện, có khoảng 1/3 số người sử dụng trí tuệ nhân tạo thừa nhận từng bộc bạch những bí mật thầm kín cho chatbot - những điều mà họ thậm chí chưa từng kể với những người đáng tin cậy nhất trong cuộc sống thực tế. Thống kê này chứng minh rằng các công cụ AI đang dần chuyển dịch vai trò, từ một công cụ tra cứu thông tin thuần túy thành nơi để con người trút bầu tâm sự.
Mặc dù vậy, việc mặc định xem các nội dung nhập vào hệ thống AI là một cuộc trao đổi hoàn toàn riêng tư là một sai lầm lớn. Theo ghi nhận từ tờ Washington Post, trong vòng hai năm qua đã có khoảng một chục vụ việc tại các phiên tòa mà dữ liệu trích xuất từ các cuộc trò chuyện với chatbot được đưa vào làm tài liệu trong hồ sơ công khai. Điều này minh chứng rằng thông tin hội thoại hoàn toàn có khả năng bị trưng dụng trong các tiến trình pháp lý tùy theo yêu cầu từ cơ quan chức năng.
Những yếu tố pháp lý và môi trường làm việc ảnh hưởng đến dữ liệu AI
Đối với những cá nhân sử dụng các dịch vụ AI được cấp phép bởi tổ chức hoặc doanh nghiệp, nguy cơ lộ lọt dữ liệu còn xuất phát từ chính môi trường công sở. Toàn bộ các phiên trao đổi thực hiện qua tài khoản doanh nghiệp đều có thể nằm dưới sự kiểm soát và giám sát chặt chẽ của đơn vị đó.
Bên cạnh đó, các công ty phát triển AI đôi khi bắt buộc phải lưu trữ thông tin người dùng nhằm tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành. Vì thế, hành động bấm nút xóa một đoạn hội thoại trên giao diện hiển thị không đồng nghĩa với việc mọi bản sao lưu dữ liệu đã biến mất hoàn toàn trên hệ thống máy chủ.
Bà Jen King, một chuyên gia nghiên cứu về quyền riêng tư thuộc Viện Trí tuệ nhân tạo lấy con người làm trung tâm tại Đại học Stanford, đưa ra nhận định rằng người dùng không thể đảm bảo tính riêng tư tuyệt đối nếu không kích hoạt các tính năng chuyên biệt được thiết kế để giới hạn việc lưu trữ dữ liệu.
Nhận thức hạn chế của người dùng trước nguy cơ lộ dữ liệu LLM
Điều đáng quan ngại nằm ở chỗ mức độ hiểu biết của cộng đồng về vấn đề bảo mật thông tin này đang thấp hơn rất nhiều so với tần suất họ sử dụng công nghệ AI mỗi ngày.
Cụ thể, kết quả khảo sát từ DuckDuckGo đã chỉ ra các con số đáng chú ý sau đây:
- Có tới 53% người dùng thường xuyên hoàn toàn không hay biết việc các chatbot AI có thể tận dụng dữ liệu từ lịch sử trò chuyện để làm tài liệu huấn luyện các mô hình tiếp theo.
- Khoảng 75% người tham gia khảo sát không hề biết rằng nội dung trao đổi với các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) có nguy cơ bị các cơ quan thực thi pháp luật yêu cầu cung cấp khi cần thiết.
Sự bùng nổ của các tiện ích chatbot đang cải tiến cách thức con người tương tác cùng phần mềm. Thay vì chỉ đưa ra những câu lệnh ngắn gọn, xu hướng hiện nay là cung cấp những đoạn bối cảnh dài, miêu tả chi tiết về các mối quan hệ xã hội, tình trạng công việc, tài chính cá nhân hay các vấn đề nhạy cảm nhằm nhận về các câu trả lời thấu đáo hơn.
Chính hành vi này đã làm gia tăng đáng kể khối lượng thông tin mang tính cá nhân cao xuất hiện bên trong các đoạn hội thoại.
Bản chất công nghệ và những sự cố rò rỉ dữ liệu thực tế
Dù nhiều người xem chatbot như một "người lắng nghe" không biết phán xét, xét về bản chất kỹ thuật, đây vẫn là một giải pháp công nghệ chạy trên hệ thống hạ tầng máy chủ phức tạp. Do đó, mọi hoạt động đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các chính sách lưu trữ và xử lý dữ liệu từ phía nhà cung cấp dịch vụ.
Rủi ro bảo mật không chỉ giới hạn ở việc doanh nghiệp sử dụng dữ liệu theo điều khoản của họ. Vào tháng 7 vừa qua, một lượng lớn dữ liệu hội thoại trên chatbot Claude của công ty Anthropic đã bị phát hiện có thể truy cập công khai trên Internet. Đây cũng không phải lần đầu tiên nội dung các đoạn chat riêng tư bị rò rỉ ra bên ngoài hệ thống.
Những sự cố tương tự là lời cảnh báo rằng dữ liệu trò chuyện với AI đang trở thành một loại thông tin nhạy cảm mới với mức độ nguy hiểm cao hơn lịch sử tìm kiếm thông thường. Lý do là vì các đoạn chat này chứa đựng nhiều ngữ cảnh chi tiết, đôi khi tổng hợp vô số thông tin cá nhân chỉ trong một phiên làm việc duy nhất.
Góc nhìn chuyên gia kỹ thuật từ TTC Việt Nam
Chia sẻ về vấn đề này, các kỹ sư hệ thống tại TTC Việt Nam nhận định: "Trong kỷ nguyên số hóa, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo mang lại hiệu suất làm việc vượt trội, nhưng đi kèm với đó là bài toán bảo mật thông tin doanh nghiệp và cá nhân. Người dùng tuyệt đối không nên chủ quan khi đưa các dữ liệu tài chính, mã nguồn, hay chiến lược kinh doanh vào các nền tảng AI công cộng nếu chưa tìm hiểu kỹ về chính sách bảo mật và cam kết lưu trữ dữ liệu của nhà phát hành. Việc xây dựng một khung bảo mật thông tin nội bộ vững chắc là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp khai thác hiệu quả công nghệ mà không đối mặt với rủi ro rò rỉ dữ liệu."
Khuyến cáo an toàn khi tương tác với các hệ thống AI
Từ những phân tích trên, các chuyên gia công nghệ đưa ra khuyến cáo mạnh mẽ rằng người dùng không nên lạm dụng chatbot như một cuốn nhật ký điện tử cá nhân. Các thông tin quan trọng có thể gây hệ lụy lớn nếu bị rò rỉ như dữ liệu tài chính, thông tin xác thực danh tính, bí mật kinh doanh nghề nghiệp hay các vấn đề riêng tư sâu sắc cần được hạn chế đưa vào hệ thống nếu không thật sự cần thiết.
Thêm vào đó, người dùng nên chủ động kiểm tra kỹ các thiết lập về chế độ lưu trữ cũng như cách thức sử dụng dữ liệu của từng nền tảng AI trước khi bắt đầu chia sẻ thông tin. Đối với những nội dung yêu cầu mức độ bảo mật cao, giải pháp tối ưu là sử dụng các chế độ trò chuyện tạm thời hoặc lựa chọn các nhà cung cấp dịch vụ có cam kết minh bạch về việc không lưu trữ và không dùng nội dung hội thoại vào các mục đích khác.
Để được tư vấn các giải pháp mạng, viễn thông và bảo mật dữ liệu an toàn, tối ưu nhất cho doanh nghiệp của bạn, hãy liên hệ ngay với TTC Việt Nam hôm nay để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ chuyên gia kỹ thuật hàng đầu.
