Bộ Quốc phòng Anh vừa đưa ra thông báo chính thức về việc phát hiện một bộ phận cấu thành nằm trong hệ thống quang học của phương tiện bay không người lái (drone) hải quân Kraken K3 Scout có hành vi phát tín hiệu kết nối đến một địa chỉ Internet đặt tại Trung Quốc.
Dù sự việc gây ra nhiều tranh cãi về mặt bảo mật, các cơ quan chức năng của xứ sở sương mù vẫn đưa ra lời khẳng định rằng chưa tìm thấy bất kỳ dấu hiệu hay bằng chứng cụ thể nào cho thấy các dữ liệu mang tính chất nhạy cảm hoặc tài liệu mật của Bộ Quốc phòng đã bị xâm nhập, đánh cắp hay truyền tải ra không gian mạng bên ngoài.
Đánh giá định kỳ và những lỗ hổng trong chuỗi cung ứng quốc phòng
Sự cố này lộ diện thông qua một đợt kiểm tra và rà soát định kỳ nhằm đánh giá các nguy cơ tiềm ẩn về lỗ hổng an ninh mạng. Theo tường thuật từ tờ Thời báo Phố Wall, đại diện cơ quan quân sự Anh cho biết quá trình điều tra chuyên sâu sau đó không ghi nhận bất kỳ sự cố thâm nhập hệ thống nào.
Tuy nhiên, sự việc trên đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về những rủi ro an ninh phát sinh từ các chi tiết phần cứng tưởng chừng như rất nhỏ bên trong các trang thiết bị quân sự hiện đại. Thực trạng này càng trở nên nan giải hơn trong bối cảnh toàn bộ ngành công nghiệp sản xuất drone trên toàn cầu vẫn duy trì mức độ lệ thuộc rất cao vào thị trường gia công và linh kiện tại Trung Quốc.
Nguồn gốc thiết bị và phản ứng từ nhà sản xuất Kraken Technology
Thành phần phần cứng gây tranh cãi nằm bên trong dòng drone K3 Scout do Công ty Kraken Technology trực tiếp nghiên cứu và chế tạo, có trụ sở đặt tại Fareham, Anh Quốc. Ngay sau khi phát hiện sự việc, ban lãnh đạo của Kraken đã lên tiếng xác nhận rằng các điểm yếu tiềm tàng trong hệ thống đã được nhận diện và xử lý triệt để.
Cần nhấn mạnh rằng Kraken mới đây đã ký kết thành công gói thầu thương mại trị giá lên tới 49 triệu USD cùng Bộ Tư lệnh Các chiến dịch đặc biệt Mỹ (SOCOM). Mặc dù vậy, phía Lầu Năm Góc vẫn giữ thái độ im lặng và chưa đưa ra bất kỳ lời bình luận chính thức nào liên quan đến sự cố kỹ thuật này.
Thách thức trong việc truy xuất nguồn gốc linh kiện công nghệ cao
Theo quan điểm từ giới chuyên gia phân tích công nghệ, việc dò tìm và xác thực nguồn gốc chính xác của từng linh kiện vi mô cấu thành nên một chiếc drone là một bài toán cực kỳ phức tạp. Một tổ hợp phương tiện tự hành hoàn chỉnh có thể được lắp ráp và hoàn thiện tại các nhà xưởng ở châu Âu hoặc Bắc Mỹ, nhưng bên trong vẫn chứa đựng hệ thống động cơ, camera giám sát, nguồn pin hay hệ thống ăng-ten có xuất xứ từ Trung Quốc.
Nhận định về vấn đề này, chuyên gia tư vấn công nghệ sản xuất drone Steve Wright chia sẻ rằng việc truy vết nguồn gốc khi đi sâu xuống các tầng của chuỗi cung ứng là vô cùng khó khăn, đồng thời công tác giám sát liên tục từng khâu lại càng thách thức hơn gấp bội.
Góc nhìn chuyên gia kỹ thuật từ TTC Việt Nam
Từ góc độ của các kỹ sư giải pháp mạng và viễn thông tại TTC Việt Nam, sự cố của Bộ Quốc phòng Anh phản ánh một thực tế rằng các hệ thống nhúng và thiết bị IoT (Internet vạn vật) hiện nay tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thông tin rất cao nếu khâu kiểm định phần cứng (Hardware Security) không được siết chặt. Trong lĩnh vực hạ tầng mạng doanh nghiệp hay các giải pháp viễn thông chuyên dụng, việc kiểm soát chặt chẽ từng linh kiện nhỏ nhất, từ chipset cho đến module truyền dẫn, là điều kiện tiên quyết để phòng ngừa các cuộc tấn công tinh vi hoặc rò rỉ dữ liệu qua các kênh ngầm.
Xu thế phát triển của phương tiện tự hành và bài toán chi phí
Trong nhiều năm qua, các quốc gia phương Tây đã nỗ lực tìm kiếm giải pháp nhằm cắt giảm sự lệ thuộc vào các nguồn cung linh kiện đến từ Trung Quốc trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng. Điển hình là việc chính phủ Mỹ vào năm ngoái đã ban hành lệnh cấm đối với các dòng thiết bị drone mới cùng toàn bộ các thành phần phần cứng liên quan có nguồn gốc từ quốc gia này.
Mặc dù vậy, việc định danh xuất xứ của từng chi tiết máy vẫn là một thách thức lớn. Trong bối cảnh chiến tranh hiện đại, các phương tiện không người lái trên mặt nước và dưới mặt nước ngày càng thể hiện vai trò chiến lược quan trọng. Điển hình như Ukraine đã và đang ứng dụng thành công xuồng không người lái trong các chiến dịch đối phó với tàu chiến và thương thuyền của Nga, trong khi quân đội Mỹ cũng bắt đầu đưa các dòng phương tiện tự hành này vào thực chiến.
Mặc dù Mỹ và châu Âu từng giữ vị thế độc tôn trong việc phát triển phương tiện tự hành, Trung Quốc đã nhanh chóng vươn lên nhờ lợi thế về năng lực chế tạo hàng loạt các dòng drone với mức giá thành cực kỳ cạnh tranh. Hiện tại, các nhà tích hợp hệ thống trên thế giới vẫn phụ thuộc phần lớn vào các thành phần chủ chốt từ thị trường Trung Quốc, bao gồm:
- Động cơ không chổi than cung cấp lực đẩy hiệu suất cao.
- Hệ thống camera và thiết bị quang học giám sát.
- Các loại ăng-ten thu phát tín hiệu chuyên dụng.
- Hệ thống pin lưu trữ năng lượng dung lượng lớn.
Sự phụ thuộc toàn diện này cũng đồng thời làm phát sinh những rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng nghiêm trọng. Thực tế cho thấy Bắc Kinh từng áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu đối với một số loại khoáng sản chiến lược, buộc ngành công nghiệp quốc phòng phương Tây phải chật vật tìm kiếm nguồn vật liệu thay thế.
Trường hợp của Ukraine là minh chứng rõ nét nhất cho áp lực về mặt kinh tế. Với cường độ tiêu thụ lên tới khoảng 10.000 chiếc drone mỗi tháng trong suốt hơn một năm qua, yếu tố giá thành đóng vai trò quyết định sự sống còn của chiến dịch. Các linh kiện sản xuất tại Trung Quốc thường sở hữu mức giá rẻ hơn rất nhiều so với các sản phẩm tương đương đến từ các nhà chế tạo phương Tây.
Lấy ví dụ thực tế được chia sẻ bởi Marc Wietfeld, Tổng giám đốc điều hành hãng Arx Robotics chuyên sản xuất drone mặt đất tại Đức: một động cơ điện tiêu chuẩn do Đức chế tạo có thể có giá bán cao gấp từ 5 đến 10 lần so với một linh kiện có cùng thông số kỹ thuật xuất xứ từ Trung Quốc. Do đó, Arx Robotics buộc phải tiến hành tái cấu trúc chuỗi cung ứng, chuyển dời các nhà máy vệ tinh về khu vực châu Âu và Bắc Mỹ, đồng thời chấp nhận mức chi phí đầu vào cao hơn nhằm đổi lấy quyền kiểm soát tuyệt đối và hạn chế tối đa sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp mạng, viễn thông và bảo mật hạ tầng công nghệ thông tin tiêu chuẩn cao, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ tốt nhất.
