Vào giai đoạn cuối tháng 7, Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức công bố gói trừng phạt thứ 21, hướng trực tiếp vào nhiều cá nhân và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng của Nga. Trọng tâm của đợt chế tài lần này đặt lên dự án chế tạo máy bay không người lái (UAV) tầm xa mang tên Garpiya, đồng thời siết chặt hệ thống mạng vệ tinh quỹ đạo thấp Rassvet – một dự án được định hướng phát triển nhằm cạnh tranh trực tiếp với công nghệ Starlink.
Theo chia sẻ từ Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU, bà Kaja Kallas, danh sách trừng phạt bao gồm hơn 50 tổ chức thuộc tổ hợp công nghiệp quân sự Nga cùng nhiều nhân vật chủ chốt chịu trách nhiệm sản xuất dòng UAV tầm xa nói trên. Không dừng lại ở các doanh nghiệp nội địa của Nga, khối liên minh này còn tiếp tục thắt chặt kiểm soát đối với các bên cung cấp thiết bị, hàng hóa cùng công nghệ lưỡng dụng tại các quốc gia thứ ba như Trung Quốc và Ấn Độ. Đây là những nguồn cung cấp linh kiện thường xuất hiện trong các cấu phần của xe tăng, tên lửa và thiết bị bay không người lái.
Sự siết chặt đối với chương trình chế tạo UAV Garpiya
Đại diện cấp cơ quan chức năng thuộc EU nhận định, các chiến dịch tập kích sử dụng UAV tầm xa từ phía Nga đã tạo ra áp lực vô cùng lớn đối với hệ thống hạ tầng dân sự tại Ukraine xuyên suốt thời gian diễn ra xung đột. Đặc biệt, khi lệnh tạm ngưng giao tranh kéo dài ba ngày do phía Mỹ thúc đẩy chính thức khép lại vào tháng 5, Nga đã triển khai phóng hơn 200 thiết bị bay không người lái tầm xa nhằm vào lãnh thổ Ukraine, gây thiệt hại nghiêm trọng cho các khu dân cư, hệ thống năng lượng và thậm chí cả cơ sở giáo dục mầm non.
Thay vì chỉ áp dụng biện pháp chế tài đơn lẻ đối với từng công ty riêng biệt, trong đợt này, EU chọn cách tiếp cận tổng thể và toàn diện hơn đối với toàn bộ chuỗi cung ứng của chương trình Garpiya. Chia sẻ về chiến lược này, một quan chức cấp cao của EU cho hay: đơn vị quản lý đã tiến hành lập bản đồ chi tiết toàn bộ mạng lưới sản xuất cũng như hệ thống cung ứng liên quan đến dòng UAV tầm xa này, khiến hơn 30 đối tượng bị đưa vào danh sách trừng phạt chỉ trong một đợt duy nhất.
Cụ thể, gói trừng phạt bổ sung thêm 37 thực thể bao gồm cả cá nhân lẫn tổ chức có liên quan trực tiếp đến chuỗi chế tạo dòng UAV chiến đấu Garpiya và Garpiya-A1. Các mục tiêu bị nhắm tới chủ yếu là các cơ sở chuyên sản xuất đầu đạn, hệ thống động cơ đẩy tên lửa, các bệ phóng cùng nhiều linh kiện thiết yếu khác phục vụ cho việc vận hành loại vũ khí tầm xa này. Nhận định về động thái trên, chuyên gia cao cấp Jacob Funk Kirkegaard thuộc Viện nghiên cứu Bruegel đánh giá cao nỗ lực gia tăng sức ép của EU đối với quốc phòng Nga, tuy nhiên ông cũng lưu ý rằng tầm ảnh hưởng trực tiếp của chúng trên chiến trường có thể sẽ gặp những giới hạn nhất định.
Mục tiêu kiểm soát mạng lưới vệ tinh quỹ đạo thấp Rassvet
Bên cạnh các thiết bị bay không người lái, gói biện pháp mới còn hướng thẳng tới những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực điện tử, công nghệ quân sự và hạ tầng thông tin liên lạc, nổi bật nhất là dự án phát triển mạng lưới vệ tinh Rassvet. Theo đánh giá từ giới chức trách EU, hệ thống được ví von là "Starlink của Nga" này đóng vai trò là một trong những mục tiêu trọng điểm cần phải kiểm soát.
Được biết, mạng lưới Rassvet do công ty hàng không vũ trụ Bureau 1440 nghiên cứu và phát triển, đóng vai trò là hệ thống thông tin vệ tinh quỹ đạo thấp nhằm cung cấp dịch vụ Internet băng rộng tốc độ cao. Dựa theo các thông tin từ truyền thông Nga, nhóm 16 vệ tinh đầu tiên thuộc dự án Rassvet đã được đưa lên quỹ đạo vào tháng 3/2026. Kế hoạch đề ra là sẽ phóng tổng cộng 250 vệ tinh tính đến năm 2027 và tiếp tục mở rộng quy mô lên tới 900 thiết bị vào năm 2035.
Chuyên gia Jacob Funk Kirkegaard phân tích thêm rằng, việc Nga bị tước quyền tiếp cận hệ thống Starlink vào tháng 2/2026 đã gây ra những tổn thất đáng kể về mặt năng lực tác chiến. Nếu Moskva không thể tự xây dựng thành công một giải pháp công nghệ thay thế tương đương Starlink, năng lực chỉ huy, kết nối thông tin và hiệp đồng tác chiến trên chiến trường chắc chắn sẽ bị suy yếu nghiêm trọng trong dài hạn. Vị chuyên gia này nhấn mạnh rằng việc ngăn chặn Nga làm chủ năng lực thay thế Starlink chính là ưu tiên cốt lõi, không chỉ tác động đến tình hình chiến sự tại Ukraine mà còn hạn chế tiềm lực quân sự của họ trong nhiều năm tới.
Nhận định từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam
Từ góc độ hạ tầng mạng và viễn thông toàn cầu, các giải pháp kết nối vệ tinh quỹ đạo quỹ đạo thấp (LEO) đóng vai trò xương sống trong việc duy trì liên lạc tốc độ cao tại những khu vực địa hình hiểm trở hoặc vùng có xung đột. Sự can thiệp của các liên minh quốc tế vào hệ thống như Rassvet hay việc kiểm soát nguồn cung ứng công nghệ lưỡng dụng cho thấy tầm quan trọng chiến lược của hạ tầng viễn thông trong kỷ nguyên số. Việc phát triển các hệ thống mạng độc lập đòi hỏi nguồn lực công nghệ khổng lồ và chuỗi cung ứng linh kiện điện tử cực kỳ bền vững, điều mà bất kỳ quốc gia nào khi xây dựng hạ tầng viễn thông cốt lõi cũng cần cân nhắc kỹ lưỡng về tính ổn định và khả năng dự phòng.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp mạng, hạ tầng viễn thông tiên tiến và các chiến lược bảo mật hệ thống doanh nghiệp hiện đại, hãy liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận được sự hỗ trợ chuyên sâu nhất.
