Bối cảnh an ninh mạng toàn cầu và tại Việt Nam đang chứng kiến những biến động phức tạp với sự gia tăng mạnh mẽ của các hình thức tấn công tinh vi. Những thách thức này đòi hỏi các cơ quan, doanh nghiệp phải liên tục cập nhật xu hướng công nghệ để xây dựng hệ thống phòng thủ vững chắc hơn.
Bức tranh toàn cảnh về an ninh mạng và các mối đe dọa tại Việt Nam
Vào ngày 23/10, Microsoft Việt Nam đã tổ chức buổi họp báo chính thức công bố những điểm nhấn quan trọng từ tài liệu “Báo cáo thường niên phòng thủ kỹ thuật số 2026”. Đây là công trình nghiên cứu quy mô toàn cầu, ghi nhận và phân tích các hoạt động xâm nhập, đe dọa mạng diễn ra từ tháng 7/2025 đến hết tháng 6/2026.
Theo số liệu từ báo cáo, trong nửa đầu năm 2026, Việt Nam xếp ở vị trí thứ 7 trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương và đứng thứ 20 trên phạm vi toàn cầu về mức độ thường xuyên phải đối mặt với các chiến dịch tấn công mạng nhắm vào người dùng và tổ chức.
Nghiên cứu của Microsoft cũng chỉ ra ba xu hướng cốt lõi đang định hình lại lĩnh vực an ninh mạng hiện nay:
- Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ đắc lực giúp cả hai phía tăng tốc: hacker đẩy mạnh tấn công tự động hóa còn nhà quản trị nâng cao năng lực phòng thủ.
- Danh tính số tiếp tục đóng vai trò là con đường thâm nhập chính yếu và trọng yếu nhất của các nhóm hacker.
- Mức độ ảnh hưởng của các sự cố an ninh mạng ngày càng lan rộng, vượt xa khỏi ranh giới của nạn nhân ban đầu do độ liên kết chặt chẽ giữa các hệ thống, doanh nghiệp và chuỗi cung ứng số hiện đại.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Phan Hồng Sơn - Giám đốc Công nghệ của Microsoft Việt Nam, nhận định rằng lĩnh vực an ninh mạng đã bước sang một chương hoàn toàn mới dưới sự chi phối của AI. Các cuộc tấn công giờ đây diễn ra với tốc độ máy móc, đồng thời phạm vi ảnh hưởng có thể bao trùm toàn bộ hệ sinh thái số. Do đó, mục tiêu cốt lõi không chỉ dừng lại ở việc ngăn chặn tuyệt đối mọi hành vi xâm nhập, mà quan trọng hơn là khả năng phát hiện sớm, phản ứng linh hoạt và duy trì sự liên tục của hệ thống khi có sự cố phát sinh.
Ông Phan Hồng Sơn nhấn mạnh: "Với việc Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia chịu tác động đáng kể từ các hoạt động đe dọa mạng, các tổ chức cần hành động ngay từ bây giờ: vừa bảo vệ AI như một phần của hệ sinh thái số, vừa tận dụng chính sức mạnh của Al để nâng cao năng lực phòng thủ".
Danh tính số và tốc độ khai thác lỗ hổng đáng báo động
Phân tích sâu hơn về phương thức hoạt động của tội phạm mạng, các chuyên gia công nghệ cho biết danh tính số đang bị lợi dụng triệt để. Cụ thể, có hơn 73% các nỗ lực xâm nhập ban đầu xuất phát từ việc khai thác hành vi chủ quan của người dùng, lạm dụng tài khoản hợp lệ, áp dụng kỹ thuật lừa đảo phi kỹ thuật hoặc các chiến dịch phishing tinh vi.
Số liệu thống kê thực tế ghi nhận hình thức tấn công lừa đảo phishing chiếm tới 23% tổng số vụ việc trong năm qua, đánh dấu mức tăng trưởng mạnh mẽ so với con số 7% của giai đoạn trước đó. Thêm vào đó, thời gian lưu trú của kẻ gian - tức khoảng thời gian từ lúc đột nhập thành công cho đến khi bị phát hiện - có xu hướng kéo dài ở nhiều lĩnh vực. Nguyên nhân là do hacker thường xuyên sử dụng các thủ thuật mô phỏng hệt như hoạt động hợp pháp nhằm qua mắt các hệ thống giám sát.
Các dữ liệu từ Microsoft cũng phản ánh rằng hành động của người dùng theo đúng kịch bản của kẻ tấn công chiếm đến 30% nguyên nhân xâm nhập ban đầu. Việc lạm dụng các tài khoản hợp lệ chiếm 20%. Đáng ngại hơn, có đến 52,2% các vụ xâm nhập thông qua tài khoản hợp lệ đã bị lợi dụng để đánh cắp thêm thông tin xác thực, tạo bàn đạp mở rộng phạm vi tấn công sang toàn bộ hạ tầng mạng xung quanh.
Một điểm nhấn khác biệt trong báo cáo năm nay là tốc độ khai thác lỗ hổng đã được rút ngắn đáng kể nhờ sự can thiệp của công nghệ AI. Thời gian trung bình từ thời điểm một lỗ hổng thực tế lộ diện cho đến khi bị biến thành công cụ tấn công độc hại nay đã giảm xuống dưới mốc 24 giờ, nhanh hơn nhiều so với chu kỳ vài ngày trước đây. Trớ trêu thay, quy trình vá lỗi của nhiều doanh nghiệp vẫn kéo dài từ 30 đến 60 ngày đối với các lỗ hổng cấp độ nghiêm trọng. Chỉ tính riêng nửa đầu năm 2026, thế giới đã ghi nhận gần 40.000 lỗ hổng bảo mật dạng CVE được công bố chính thức.
Ba ưu tiên chiến lược trong công tác bảo mật thời đại số
Trước những biến động không ngừng của các mối đe dọa trên không gian mạng, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần nhanh chóng triển khai ba ưu tiên chiến lược trọng tâm:
- Bảo vệ danh tính số và áp dụng mô hình Zero Trust: Lấy nguyên tắc "không tin tưởng bất kỳ ai" làm gốc rễ, kết hợp xác thực đa yếu tố nhằm vô hiệu hóa các chiêu trò lừa đảo, thiết lập quyền truy cập tối thiểu, quản lý chặt chẽ tài khoản đặc quyền và thu hồi ngay lập tức những đặc quyền không còn nhu cầu sử dụng.
- Nâng cao năng lực ứng phó và khả năng chống chịu: Xây dựng các kịch bản phản ứng nhanh, giảm thiểu tối đa thời gian phát hiện và xử lý sự cố để hạn chế thiệt hại lan rộng.
- Kiểm soát an ninh toàn diện đối với AI: Coi bảo mật trí tuệ nhân tạo là một hợp phần không thể tách rời của hệ sinh thái doanh nghiệp. Các yếu tố cần được kiểm soát chặt chẽ bao gồm dữ liệu, ứng dụng, API, công cụ hạ tầng, chuỗi cung ứng, quyền quản trị danh tính cũng như khả năng tự chủ của các AI Agent nhằm phòng ngừa các rủi ro đặc thù như tấn công chèn lệnh.
Nhận định từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam: Trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng tinh vi và tự động hóa nhờ trí tuệ nhân tạo, việc đầu tư nửa vời vào hạ tầng bảo mật không còn mang lại hiệu quả. Các tổ chức tại Việt Nam cần chuyển đổi tư duy từ phòng thủ bị động sang chủ động kiểm soát danh tính số, kết hợp đồng bộ các giải pháp quản trị truy cập nghiêm ngặt và ứng dụng công nghệ giám sát theo thời gian thực để bảo vệ toàn diện tài sản số của doanh nghiệp.
Để được tư vấn chuyên sâu về các giải pháp mạng, viễn thông và bảo mật hệ thống tối ưu nhất cho doanh nghiệp của bạn, hãy liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của TTC Việt Nam (ttcvn.net) hôm nay.
