Thị trường an ninh mạng toàn cầu đang đối mặt với những thách thức chưa từng có khi các loại mã độc nhắm vào thiết bị di động gia tăng với tốc độ chóng mặt. Riêng trong quý I/2026, hãng bảo mật Kaspersky đã ghi nhận tới 162.275 gói cài đặt mã độc Trojan ngân hàng trên di động. Con số này cao gấp đôi tổng lượng phát hiện trong cả năm 2024 và tương đương với khoảng 2/3 tổng số lượng của cả năm 2025, cho thấy mức độ nguy hiểm ngày càng leo thang.
Sự gia tăng đột biến của mã độc Trojan ngân hàng trên smartphone
Sự bùng nổ này đưa Trojan ngân hàng chiếm đến 52,96% tổng số ứng dụng độc hại trên thiết bị di động bị hệ thống phát hiện trong những tháng đầu năm, ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc so với tỷ lệ bình quân khoảng 31% được ghi nhận vào năm 2025.
Tính tổng thể trong quý đầu năm, hệ thống bảo vệ của Kaspersky đã ngăn chặn thành công hơn 2,67 triệu cuộc tấn công nhằm vào thiết bị di động, đồng thời ghi nhận 306.070 mẫu cài đặt độc hại khác nhau. Trong số này, có đến 439 mẫu thuộc về mã độc tống tiền (ransomware). Đáng chú ý hơn, nhiều sự cố ghi nhận mã độc cửa hậu (backdoor) đã bị cài cắm sẵn vào phần mềm cơ sở (firmware) ngay từ các khâu sản xuất thiết bị, tiêu biểu như các dòng Triada và Keenadu.
Điện thoại thông minh trở thành mục tiêu trọng điểm của tội phạm mạng
Theo đánh giá từ các chuyên gia kỹ thuật, điện thoại thông minh hiện nay không còn đóng vai trò là đích nhắm thứ yếu. Thiết bị di động đã hoàn toàn biến thành mục tiêu trọng điểm do thói quen lưu trữ ngày càng nhiều thông tin quan trọng của người dùng, bao gồm mật khẩu tài khoản, tin nhắn cá nhân, dữ liệu công việc và thông tin đăng nhập ngân hàng trực tuyến.
Xu hướng tấn công dồn dập này là sự tiếp nối từ chu kỳ năm 2025, giai đoạn từng ghi nhận hơn 14 triệu cuộc tấn công di động trên quy mô toàn cầu, tương đương mức bình quân 1,17 triệu vụ tấn công mỗi tháng.
Chia sẻ về vấn đề này, ông Choon Hong Chee, Giám đốc Kênh Người tiêu dùng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Kaspersky, cho biết tội phạm mạng đang ngày càng gia tăng cường độ sử dụng các kỹ thuật tinh vi để phát tán ứng dụng độc hại trên thiết bị di động. Các phương thức phổ biến bao gồm việc thông qua kho ứng dụng không chính thức, liên kết lừa đảo, chương trình tặng quà giả mạo, các ứng dụng hợp pháp nhưng đã bị can thiệp chỉnh sửa, các chiến dịch quảng cáo độc hại và những hình thức lừa đảo trên thiết bị di động nhằm dụ dỗ người dùng tự nguyện cung cấp thông tin nhạy cảm.
Thông thường, kẻ tấn công sẽ triển khai chiến dịch theo nhiều lớp khác nhau: khởi đầu bằng việc gửi đi các liên kết hoặc ứng dụng có vẻ ngoài hoàn toàn vô hại, sau đó mới kích hoạt các lệnh tải mã độc từ xa xuống thiết bị của nạn nhân.
Thực trạng lừa đảo qua ứng dụng nhắn tin và sự can thiệp của trí tuệ nhân tạo
Bên cạnh các dòng mã độc chuyên dụng, nghiên cứu mang tên The Great Messaging Heist của Kaspersky chuyên về mảng lừa đảo qua ứng dụng nhắn tin đã chỉ ra rằng mỗi vụ lừa đảo thành công gây ra thiệt hại trung bình lên tới 733 USD cho mỗi nạn nhân.
Điều đáng lo ngại nhất là có đến 52% số vụ việc chỉ diễn ra trong khoảng thời gian chưa đầy 30 phút, tính từ khoảnh khắc kẻ gian tiếp cận nạn nhân cho đến khi hoàn tất việc chiếm đoạt tài sản hoặc dữ liệu cá nhân.
Bên cạnh đó, khảo sát cho thấy 66% số nạn nhân tin rằng kẻ lừa đảo đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để thực hiện hành vi thao túng tâm lý. Các thủ đoạn sử dụng AI phổ biến nhất bao gồm: tin nhắn lừa đảo do AI soạn thảo chiếm 42%, giả mạo giọng nói thông qua công nghệ sao chép âm thanh (Voice Clone) bằng AI chiếm 31%, và việc sử dụng video hay hình ảnh giả mạo danh tính bằng công nghệ hoán đổi khuôn mặt (Deepfake) chiếm 25%.
Nhận định từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam
Trước bối cảnh các hình thức tấn công mạng và lừa đảo qua thiết bị di động ngày càng tinh vi, đội ngũ chuyên gia công nghệ tại TTC Việt Nam khuyến nghị các doanh nghiệp và người dùng cá nhân cần đặc biệt nâng cao cảnh giác. Thiết bị di động hiện nay nắm giữ lượng dữ liệu doanh nghiệp và tài chính khổng lồ, trở thành miếng mồi ngon cho tin tặc. Việc chỉ phụ thuộc vào các giải pháp bảo mật mặc định là chưa đủ; người dùng cần chủ động trang bị các giải pháp bảo vệ toàn diện, kiểm soát chặt chẽ quyền truy cập ứng dụng và tuyệt đối không nhấp vào các liên kết lạ không rõ nguồn gốc trên không gian mạng.
Để ngăn chặn hiệu quả các nguy cơ bùng nổ từ mã độc và lừa đảo trực tuyến, các chuyên gia bảo mật đưa ra lời khuyên: người dùng tuyệt đối không tải ứng dụng từ các nguồn ngoài kho ứng dụng chính thức, luôn giữ cảnh giác cao độ trước các tin nhắn thông báo khuyến mãi hay yêu cầu chuyển khoản bất thường, thực hiện cập nhật phần mềm định kỳ và trang bị các công cụ bảo mật chuyên dụng riêng cho điện thoại di động.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp bảo mật mạng tiên tiến, phòng chống mã độc và tối ưu hóa an toàn thông tin cho doanh nghiệp, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ nhanh chóng từ đội ngũ chuyên gia hàng đầu.
