Đại tá Yurii Cherevashenko, Phó Tư lệnh Không quân Ukraine phụ trách phòng không, đã đưa ra những cảnh báo quan trọng về việc Nga tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo cùng hệ thống thị giác máy (machine vision) lên các dòng UAV phản lực Geran-4. Sự cải tiến này biến những phương tiện bay không người lái trở thành các thiết bị tấn công tốc độ cao, có khả năng tự động nhận diện và bám bắt mục tiêu chuẩn xác trong giai đoạn cuối của hành trình bay.
Theo phân tích từ phía quân đội Ukraine, công nghệ tiên tiến này không chỉ nâng cao độ chính xác cho từng phương tiện mà còn đóng vai trò cốt lõi giúp Moscow lập kế hoạch, phối hợp các đợt tập kích quy mô lớn theo từng đợt sóng nhắm vào các đô thị chiến lược, đặc biệt là khu vực Odesa.
Đặc điểm kỹ thuật và tốc độ vượt trội của dòng UAV Geran cải tiến
Dòng UAV Geran-4 là thế hệ phi cơ không người lái sử dụng động cơ phản lực được Nga phát triển dựa trên nguyên mẫu Shahed, trong đó động cơ piston truyền thống đã được thay thế bằng động cơ turbojet có nguồn gốc từ Trung Quốc. Nhờ sự thay đổi này, tốc độ hành trình thông thường của dòng thiết bị này đạt mức từ 300 đến 350 km/h, thậm chí có thể chạm mốc gần 500 km/h ở một số cấu hình đặc biệt, vượt trội gấp hơn hai lần so với phiên bản Geran-2 truyền thống.
Bên cạnh đó, phiên bản kế nhiệm là Geran-5 được giới chuyên gia đánh giá có khả năng đạt vận tốc xấp xỉ 600 km/h, tiệm cận với tốc độ của các dòng tên lửa hành trình hạng nhẹ hiện nay. Tầm hoạt động ước tính của các dòng thiết bị này dao động từ vài trăm cho đến gần 1.000 km tùy thuộc vào từng biến thể, mang lại khả năng thâm nhập sâu vào không phận đối phương từ nhiều hướng xuất kích khác nhau.
Bước ngoặt công nghệ lớn nhất nằm ở hệ thống camera quang học tích hợp thuật toán thị giác máy (machine vision) chạy trên nền tảng máy tính nhúng tối ưu chi phí. Giải pháp này trao cho UAV khả năng tự động nhận diện các mục tiêu cố định hoặc di động ở giai đoạn cuối, thực hiện khóa bám và lao thẳng vào mục tiêu ngay cả trong trường hợp tín hiệu điều khiển từ xa bị cắt đứt hoàn toàn do các biện pháp tác chiến điện tử và nhiễu sóng.
Thực tế chiến trường vào cuối tháng 9 đã ghi nhận một trường hợp khi một chiếc UAV Geran phản lực đơn độc đã đánh trúng chính xác phần đầu máy xe lửa tại tỉnh Odesa, minh chứng cho năng lực chọn lọc mục tiêu cụ thể thay vì chỉ tấn công vùng rộng lớn.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong việc tối ưu hóa chiến thuật tập kích
Xét trên bình diện công nghệ, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo không chỉ giới hạn ở khâu dẫn đường đầu đạn. Dựa trên đánh giá của các cơ quan chức năng Ukraine, Nga đang tận dụng AI để thiết lập các tuyến đường bay có độ phức tạp cao, tính toán chính xác thời điểm xuất hiện của từng đợt tấn công và điều phối nhiều phương tiện bay theo từng lớp với khoảng thời gian nghỉ ngắn.
Phương thức tổ chức này tạo ra áp lực đè nặng liên tục lên hệ thống phòng không của đối phương, buộc họ phải tiêu tốn một lượng lớn đạn dược và nguồn lực nhân sự. Đặc biệt, tại các khu vực không phận trên biển và cảng biển như Southern tại Odesa, công tác phòng thủ càng trở nên thách thức hơn do hệ thống radar và nhiều trang thiết bị gặp hạn chế khi hoạt động trên mặt nước, kết hợp cùng các yếu tố thời tiết bất lợi như sương mù hay bão làm suy giảm đáng kể khả năng phát hiện sớm.
Những ưu thế cốt lõi của dòng phương tiện này bao gồm sự kết hợp giữa tốc độ cao, chi phí sản xuất thấp hơn đáng kể so với tên lửa hành trình thông thường cùng năng lực tự chủ trong giai đoạn tiếp cận mục tiêu. Công nghệ machine vision đóng vai trò then chốt giúp chúng kháng nhiễu hiệu quả, giảm thiểu sự phụ thuộc vào kết nối liên tục với trạm điều khiển mặt đất và gia tăng tỷ lệ tiêu hủy các mục tiêu có giá trị cao như kho hàng, cơ sở hạ tầng cảng hoặc phương tiện giao thông trọng điểm.
Dữ liệu từ phía Ukraine cho thấy số lượng sản xuất các dòng UAV phản lực này đã gia tăng mạnh mẽ từ vài trăm chiếc vào tháng 6 lên tới gần 3.000 chiếc vào tháng 8, cho phép duy trì sức ép thường trực mà không cần huy động số lượng lớn tên lửa đắt tiền.
Mặc dù vậy, hệ thống này vẫn tồn tại những hạn chế nhất định. Vận tốc lớn khiến các UAV phản lực kém linh hoạt hơn trong các thao tác cơ động so với dòng drone cánh quạt chậm, đồng thời dễ bị phát hiện bởi các hệ thống radar tầm xa, đòi hỏi cấu trúc khung thân và động cơ vô cùng bền chắc làm tăng chi phí chế tạo. Thêm vào đó, công nghệ thị giác máy tính vẫn chịu sự chi phối bởi các điều kiện ngoại cảnh như ánh sáng, thời tiết và chất lượng ống kính camera; hiệu quả hoạt động sẽ bị sụt giảm trong điều kiện sương mù dày đặc hoặc ban đêm thiếu sự hỗ trợ của các phổ hồng ngoại.
Các thuật toán hoạch định đường bay bằng AI dù mang lại sự tối ưu nhưng vẫn đòi hỏi nguồn dữ liệu tình báo chuẩn xác; trong trường hợp đối phương thay đổi vị trí mục tiêu hoặc triển khai mồi nhử, độ tin cậy của thuật toán sẽ chịu ảnh hưởng tiêu cực.
Nhận định chuyên sâu từ TTC Việt Nam về xu hướng công nghệ tự hành
Nhận định từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam: "Sự chuyển dịch từ các loại vũ khí tự sát truyền thống sang nền tảng bán tự chủ tích hợp thị giác máy và AI đánh dấu một bước ngoặt lớn trong kỹ thuật quân sự hiện đại. Điều này cho thấy tầm quan trọng sống còn của việc phát triển các giải pháp hạ tầng mạng ổn định, hệ thống truyền dẫn dữ liệu thời gian thực và các thuật toán xử lý biên (Edge Computing). Trong bối cảnh công nghệ tự động hóa và AI phát triển vũ bão, việc làm chủ các công nghệ cốt lõi về xử lý hình ảnh và kháng nhiễu tín hiệu sẽ là chìa khóa để bảo vệ an ninh hạ tầng trọng yếu trong mọi lĩnh vực."
Sự xuất hiện của UAV Geran-4 và Geran-5 trang bị công nghệ machine vision đang tạo ra bài toán lớn cho các lực lượng phòng thủ, buộc họ phải liên tục nghiên cứu và phát triển các biện pháp đối phó phù hợp như tháp súng tự động tích hợp thị giác máy hay hệ thống phân tích dữ liệu chiến trường SPECTR. Cuộc đua công nghệ giữa khả năng tấn công và phòng thủ thông minh hiện vẫn đang trong giai đoạn tiền đề và chưa có bên nào nắm giữ ưu thế tuyệt đối.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp mạng, hạ tầng viễn thông tiên tiến và các ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, doanh nghiệp vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm.
