Sự bùng nổ của các công nghệ không người lái trong các cuộc giao tranh hiện đại đã đặt ra những thách thức chưa từng có đối với các hệ thống phòng không truyền thống. Trước áp lực từ các loại drone siêu nhỏ và thiết bị bay cảm tử, việc tối ưu hóa khí tài chiến đấu là nhiệm vụ sống còn của các lực lượng vũ trang.
Thách thức từ UAV và giới hạn của hệ thống radar truyền thống
Trong các chiến dịch quân sự đương đại, chẳng hạn như xung đột Nga-Ukraine, các dòng phi cơ không người lái cỡ nhỏ hay UAV cảm tử FPV đã làm thay đổi hoàn toàn phương thức tác chiến phân đoạn tầm gần.
Những tổ hợp phòng không cơ động như Tunguska-M1 từ lâu đã được định hình để tiêu diệt các mục tiêu bay nhanh như máy bay phản lực hay trực thăng hoạt động ở độ cao thấp. Tuy nhiên, khi phải đối phó với những đàn drone kích thước nhỏ, chúng lại bộc lộ nhiều điểm yếu chí mạng.
Ở giai đoạn trước, để định vị và khóa chặt mục tiêu, kíp chiến đấu buộc phải kích hoạt hệ thống radar tìm kiếm chủ động. Hành động phát sóng điện từ này vô tình tố cáo vị trí của xe chiến đấu trong màn đêm.
Các phương tiện trinh sát tần số vô tuyến và hệ thống radar tác chiến điện tử đối phương có thể nhanh chóng xác định tọa độ của Tunguska-M1 từ khoảng cách hàng chục kilomet. Ngay lập tức, cỗ xe phòng không sẽ trở thành mục tiêu hàng đầu cho các cuộc tập kích pháo binh hoặc drone tự sát.
Thêm vào đó, môi trường tác chiến điện tử phức tạp làm suy giảm nghiêm trọng độ chuẩn xác của sóng radar thông thường khi theo dõi những mục tiêu có diện tích phản xạ cực nhỏ.
Giải pháp trinh sát thụ động mang tên mô-đun quang điện tử OES
Nhằm khắc phục triệt để điểm yếu mang tính tử huyệt này, các kỹ sư quân sự thuộc Tập đoàn NTC ELINS đã tích hợp cho Tunguska-M1 một trạm mô-đun quang điện tử (OES) ba kênh hoàn toàn thụ động, được lắp đặt chắc chắn ở phần đỉnh của tháp pháo.
Hệ thống này bao gồm một cảm biến ảnh nhiệt dải sóng dài hoạt động trong dải từ 8 đến 12 micromét, song hành cùng hai kênh truyền hình quang học kỹ thuật số hỗ trợ quan sát linh hoạt ở cả hai chế độ góc rộng và góc hẹp.
Thông qua việc thu nhận bức xạ nhiệt và tín hiệu hình ảnh tự nhiên từ mục tiêu mà hoàn toàn không phát ra bất kỳ dải sóng vô tuyến nào, trạm quang điện tử giúp Tunguska-M1 đạt được trạng thái “trinh sát tàng hình”.
Kíp lái hoàn toàn có khả năng phát hiện, phân loại và bám sát các loại UAV mini, drone FPV hay tên lửa hành trình từ xa mà vẫn đảm bảo giữ kín hoàn toàn vị trí trận địa.
Để duy trì hiệu suất hoạt động ổn định trong mọi điều kiện cơ động, mô-đun OES được đặt trên một nền tảng cơ khí ổn định hai trục.
Công nghệ tiên tiến này hỗ trợ hệ thống tự động triệt tiêu độ rung lắc của khung gầm khi vượt qua các dạng địa hình gồ ghề hoặc trong lúc tháp pháo quay chuyển hướng gấp, qua đó giữ cho đường ngắm luôn bám sát mục tiêu với độ chính xác tối ưu.
Tối ưu hóa hỏa lực và gia tăng khả năng sinh tồn trên chiến trường
Sự dung hòa hoàn hảo giữa trạm quang điện tử thụ động và hệ thống vũ khí hỗn hợp sẵn có đã biến Tunguska-M1 thành một pháo đài phòng không tầm ngắn vô cùng cơ động và uy lực.
Khi hệ thống phát hiện drone đối phương, máy tính điều khiển hỏa lực sẽ tự động tính toán đường bay và đề xuất phương án tiêu diệt hiệu quả nhất bằng pháo tự động hai nòng 30mm 2A38M hoặc tên lửa 9M311M1.
Trong cự ly gần dưới 4 kilomet, cặp pháo 30mm với nhịp bắn đạt tới 5.000 phát/phút sẽ thiết lập một lưới đạn dày đặc để xé nát các đàn drone FPV. Ở tầm xa hơn vươn tới 10 kilomet, hệ thống tên lửa phòng không sẽ chịu trách nhiệm tiêu diệt mục tiêu.
Vì toàn bộ quá trình khóa mục tiêu diễn ra thông qua kênh quang điện tử thụ động, phía đối phương không hề nhận được bất kỳ tín hiệu cảnh báo bị ra-đa chiếu xạ nào cho đến khi đầu đạn phát nổ.
Đặc biệt, giải pháp này mang lại khả năng miễn nhiễm tuyệt đối trước các thủ thuật gây nhiễu điện tử của đối phương.
Ngay cả trong kịch bản các dải sóng vô tuyến bị vô hiệu hóa hoàn toàn, kíp chiến đấu Tunguska-M1 vẫn tự tin quan sát và ngắm bắn chuẩn xác dựa trên luồng dữ liệu hình ảnh trực tuyến từ cảm biến ảnh nhiệt.
Bước cải tiến đột phá này không chỉ kéo dài vòng đời chiến đấu cho một dòng vũ khí huyền thoại mà còn định hình lại tiêu chuẩn thiết kế cho các hệ thống phòng không tầm ngắn (SHORAD) trong kỷ nguyên tác chiến không người lái.
Nhận định chuyên sâu từ chuyên gia kỹ thuật TTC Việt Nam
Dưới góc độ kỹ thuật hạ tầng và giải pháp hệ thống, việc chuyển đổi từ cơ chế chủ động sang thụ động (như trường hợp tích hợp mô-đun OES trên Tunguska-M1) là bài học điển hình về việc tối ưu hóa hiệu suất trong môi trường bị nhiễu loạn nặng nề. Trong lĩnh vực mạng và viễn thông hiện đại do TTC Việt Nam triển khai, bài toán bảo mật đường truyền, giảm thiểu chữ ký điện tử (signature) và duy trì kết nối ổn định khi đối mặt với các hình thức tấn công mạng cũng tuân theo những nguyên lý tương tự. Việc giảm thiểu tối đa các điểm phát sóng vô tuyến không cần thiết giúp hệ thống tăng cường độ an toàn, bảo vệ dữ liệu cốt lõi và đảm bảo tính liên tục cho toàn bộ hạ tầng.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp mạng, viễn thông tiên tiến và các tiêu chuẩn bảo mật hạ tầng tối ưu cho doanh nghiệp của bạn, hãy liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận được sự hỗ trợ chuyên sâu và nhanh chóng nhất.
