Trong bối cảnh ngành công nghiệp quốc phòng toàn cầu liên tục biến động, các quyết định mua sắm trang thiết bị quân sự luôn đòi hỏi sự linh hoạt cao độ từ các quốc gia. Sự việc mới đây liên quan đến chương trình trang bị vũ khí cho hải quân Malaysia là một minh chứng rõ nét cho thấy tầm quan trọng của việc chủ động nguồn cung và thích ứng kịp thời với các rủi ro chính trị quốc tế.
Động thái thay đổi chiến lược quốc phòng của Malaysia
Vào ngày 12 tháng 11 năm 2026, Bộ Quốc phòng Malaysia đã đưa ra thông báo chính thức về việc ưu tiên lựa chọn hệ thống tên lửa ATMACA do tập đoàn Roketsan của Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất. Quyết định này nhằm khỏa lấp vị trí để trống mà dòng tên lửa Naval Strike Missile hay còn gọi là tên lửa NSM do công ty Kongsberg của Na Uy phát triển để lại trên các chiến hạm thuộc lớp Maharaja Lela. Sự thay đổi này diễn ra sau khi chính quyền Na Uy bất ngờ quyết định thu hồi giấy phép xuất khẩu mặc dù phía Malaysia đã hoàn tất phần lớn các điều khoản thanh toán trong hợp đồng.
Sự cố ngoại giao và thương mại này xuất phát từ thỏa thuận ký kết từ năm 2018 giữa Kuala Lumpur và nhà sản xuất Kongsberg nhằm cung cấp tên lửa NSM cho các tàu chiến đấu ven bờ (Littoral Combat Ship - LCS). Tuy nhiên, với lý do liên quan đến an ninh quốc gia, phía Na Uy đã chặn đứng thương vụ này, buộc Malaysia phải nhanh chóng tìm kiếm một phương án thay thế khả dĩ nhằm đảm bảo tiến độ bàn giao và năng lực chiến đấu cho hạm đội.
Bộ trưởng Quốc phòng Mohamed Khaled Nordin cho biết, sau quá trình thẩm định kỹ lưỡng các đề xuất đến từ nhiều quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp và Ý, tên lửa ATMACA đã vươn lên dẫn đầu nhờ mức chi phí đầu tư hợp lý. Bên cạnh đó, thời gian giao hàng của dòng tên lửa này cũng sớm hơn đáng kể do đã có sẵn các đơn hàng dành cho lớp tàu LMS Batch 2, cùng với đó là khả năng tích hợp thuận lợi vào hệ thống quản lý chiến đấu SETIS hiện đang được trang bị trên tàu. Các bước đàm phán chính thức với đại diện Thổ Nhĩ Kỳ sẽ sớm được triển khai, với cột mốc tiếp nhận lô tên lửa đầu tiên dự kiến rơi vào khoảng năm 2029.
Đặc tính kỹ thuật và khả năng tác chiến của tên lửa ATMACA
Để đánh giá chính xác giá trị của giải pháp thay thế này, giới chuyên gia quân sự đã tiến hành mổ xẻ các thông số kỹ thuật của tên lửa ATMACA. Đây là dòng tên lửa hành trình chống hạm do chính nội địa Thổ Nhĩ Kỳ nghiên cứu và phát triển bởi Roketsan, với mục tiêu ban đầu là thay thế các thế hệ tên lửa Harpoon cũ trong biên chế hải quân nước này.
Đối với phiên bản chuyên dụng dành cho hải quân, vũ khí này sở hữu tầm bắn hiệu quả xấp xỉ 250 km, tổng trọng lượng đạt khoảng 750 kg, chiều dài dao động trong khoảng từ 4,8 đến 5,2 mét cùng đường kính thân tương đối nhỏ gọn từ 350 đến 370 mm.
Phần đầu đạn của tên lửa có trọng lượng khoảng 220 kg, sử dụng thiết kế xuyên phá kết hợp nổ mạnh (semi-armour-piercing high explosive), đủ sức tạo ra sức công phá tàn khốc đối với các loại tàu chiến từ cỡ trung bình cho đến cỡ lớn.
Về tốc độ bay, dòng tên lửa này duy trì vận tốc ở ngưỡng cận âm, dao động từ Mach 0.85 cho đến Mach 0.90. Hệ thống định vị và dẫn đường của tên lửa là sự kết hợp đồng bộ giữa hệ thống quán tính INS và định vị toàn cầu GPS trong giai đoạn bay giữa hành trình. Thêm vào đó, thiết bị cao độ kế radar và khí áp giúp tên lửa duy trì quỹ đạo bay sát mặt biển với độ cao cực kỳ thấp (sea-skimming), kết hợp cùng liên kết dữ liệu hai chiều hỗ trợ cập nhật mục tiêu mới, hủy bỏ nhiệm vụ hoặc điều hướng tấn công lại khi cần thiết.
Trong giai đoạn tiếp cận mục tiêu cuối cùng, hệ thống sử dụng đầu dò radar chủ động (active RF), cho phép bám sát và khóa chặt mục tiêu trong mọi điều kiện thời tiết khắc nghiệt nhất. Ngoài ra, cấu trúc khí động học của tên lửa ATMACA được tối ưu hóa để sở hữu tiết diện phản xạ radar thấp, kết hợp cùng hệ thống chống nhiễu điện tử tiên tiến và động cơ phản lực turbojet nội địa ngày càng được tinh chỉnh hoàn thiện.
So sánh chi tiết giữa tên lửa NSM của Na Uy và tên lửa ATMACA của Thổ Nhĩ Kỳ
Ở chiều hướng ngược lại, dòng tên lửa NSM do Kongsberg chế tạo từ lâu đã nổi tiếng nhờ phong cách thiết kế tàng hình tối tân cùng độ linh hoạt vận hành cực kỳ cao. Về mặt kích thước, tên lửa NSM tỏ ra nhẹ nhàng và gọn gàng hơn hẳn khi chỉ nặng khoảng 407 kg và có chiều dài khoảng 3,96 mét.
Tầm bắn công bố của tên lửa NSM thường nằm trong khoảng từ 185 km vươn đến hơn 300 km tùy thuộc vào từng biến thể cũng như cấu hình đường bay được thiết lập.
Đầu đạn của tên lửa NSM có trọng lượng khoảng 120 kg với lớp vỏ bọc bằng titan, thuộc dạng nổ mảnh xuyên phá tích hợp ngòi nổ có khả năng lập trình linh hoạt, giúp tối ưu hóa khả năng đâm sâu vào thân tàu địch trước khi kích nổ nội bộ.
Vận tốc của tên lửa NSM cũng thuộc nhóm cận âm, đạt khoảng Mach 0.93. Điểm cộng lớn nhất của dòng tên lửa Na Uy này nằm ở công nghệ dẫn đường phức tạp: chặng giữa hành trình ứng dụng hệ thống INS hỗ trợ bởi GPS, kết hợp cùng công nghệ định vị theo địa hình TERCOM và cao độ kế laser, cho phép vũ khí bay sạt theo đường bờ biển hoặc tự động né tránh các chướng ngại vật địa hình phức tạp.
Đến giai đoạn cuối, vũ khí chuyển sang sử dụng đầu dò hồng ngoại hình ảnh (IIR) hoạt động hoàn toàn ở chế độ thụ động, phối hợp cùng tính năng nhận diện mục tiêu tự động (Autonomous Target Recognition). Nhờ vậy, tên lửa có thể phân biệt chính xác loại chiến hạm mà không cần phải phát ra sóng radar, từ đó triệt tiêu hoàn toàn nguy cơ bị hệ thống cảnh báo sớm của đối phương phát hiện.
Độ cơ động của tên lửa NSM cũng được đánh giá rất cao nhờ tỷ lệ lực đẩy vượt trội, cho phép quả đạn thực hiện những cú ngoặt né tránh cực đoan với lực G lớn ở giai đoạn cuối, kết hợp cùng thiết kế tàng hình giúp giảm thiểu tối đa tiết diện hiển thị trên màn hình radar đối phương.
Khi đặt lên bàn cân so sánh, mỗi dòng tên lửa đều nắm giữ những thế mạnh riêng biệt:
- Tên lửa NSM vượt trội về khả năng tàng hình, tỷ lệ sống sót cao trong không gian phòng không dày đặc nhờ sử dụng đầu dò thụ động, đồng thời có trọng lượng nhẹ giúp dễ dàng tương thích với nhiều nền tảng chiến đấu khác nhau.
- Tên lửa ATMACA lại ghi điểm tuyệt đối nhờ sức công phá từ đầu đạn lớn gấp đôi, duy trì tầm hoạt động ổn định ở mức 250 km và sự bền bỉ trong mọi điều kiện thời tiết nhờ vào radar chủ động.
- Cả hai đều chia sẻ chung chiến thuật bay sát mặt biển để lợi dụng độ cong Trái Đất, nhưng tên lửa NSM có phần linh hoạt hơn ở vùng nước nông ven bờ, trong khi tên lửa ATMACA tập trung tối đa vào hỏa lực tấn công trực diện và hệ thống liên kết dữ liệu thời gian thực.
Xét về khía cạnh kinh tế và chuỗi cung ứng, tên lửa ATMACA mang lại sự an tâm tuyệt đối về quyền tự chủ công nghệ từ phía Thổ Nhĩ Kỳ, triệt tiêu những rủi ro địa chính trị từng xảy ra với Na Uy, đồng thời tiết kiệm đáng kể thời gian lẫn chi phí triển khai nhờ những đơn hàng đã sẵn sàng cho lớp tàu LMS.
Góc nhìn chuyên gia kỹ thuật từ TTC Việt Nam
Nhận định về thương vụ chuyển giao công nghệ quân sự này, các kỹ sư hệ thống mạng và tích hợp thiết bị tại TTC Việt Nam cho rằng việc thay đổi cấu hình vũ khí chủ lực trên tàu chiến chưa bao giờ là một bài toán đơn giản đối với các kỹ sư quân khí. Khi một quốc gia buộc phải thay thế hệ thống chiến đấu từ một nhà cung cấp phương Tây sang một đối tác mới như Thổ Nhĩ Kỳ, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở thông số vật lý của quả đạn mà là bài toán tích hợp phần mềm. Hệ thống quản lý chiến đấu SETIS của Pháp vốn có tiêu chuẩn giao tiếp cực kỳ khắt khe, đòi hỏi đội ngũ kỹ thuật phải thực hiện hàng loạt các bài kiểm tra mô phỏng tương thích dữ liệu vô cùng nghiêm ngặt. Do đó, thành công của Malaysia trong tương lai gần sẽ phụ thuộc rất lớn vào năng lực đồng bộ hóa hệ thống điện tử hàng hải và sự hỗ trợ chuyển giao mã nguồn từ phía nhà sản xuất Roketsan.
Ý nghĩa thực tiễn đối với lực lượng hải quân khu vực
Quyết định chuyển hướng của Malaysia phản ánh một nhu cầu thực tế và cấp bách nhằm hoàn thiện năng lực tác chiến phòng thủ tại các vùng biển ven bờ cũng như các khu vực hàng hải đang tranh chấp. Dòng tàu Maharaja Lela cần một giải pháp vũ khí chống hạm để nhanh chóng lấp đầy khoảng trống trong biên chế.
Mặc dù tên lửa ATMACA đáp ứng hoàn hảo các tiêu chí về thời gian bàn giao cũng như sự đồng bộ hóa với dòng tàu LMS Batch 2, nhưng quá trình kết hợp với hệ thống điện tử SETIS vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng hiệu suất hoạt động thực tế trên chiến trường.
Nhìn rộng ra bức tranh toàn cảnh, sự việc này phản ánh một xu thế đang diễn ra mạnh mẽ tại khu vực Đông Nam Á, nơi các quốc gia ngày càng chú trọng đến việc đa dạng hóa nguồn cung thiết bị quân sự nhằm giảm bớt sự phụ thuộc quá mức vào một vài nhà cung cấp truyền thống phương Tây.
Sự kiện này không chỉ đơn thuần là việc hoán đổi một chủng loại vũ khí, mà còn là một bài học đắt giá về rủi ro xuất khẩu công nghệ quốc phòng trong bối cảnh chính trị toàn cầu nhiều biến động. Cả tên lửa ATMACA lẫn tên lửa NSM đều là những kiệt tác công nghệ chống hạm đáng tin cậy với các thế mạnh riêng biệt. Việc lựa chọn dòng tên lửa ATMACA sẽ giúp hải quân Malaysia nhanh chóng sở hữu năng lực răn đe tầm xa, dù vậy hiệu quả chiến đấu lâu dài vẫn phải chờ đợi kết quả từ quá trình huấn luyện, vận hành và bảo dưỡng trong những năm tới.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông tiên tiến và các hệ thống kết nối chuyên dụng doanh nghiệp, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của TTC Việt Nam thông qua website ttcvn.net hoặc hotline chính thức để nhận được sự hỗ trợ nhanh chóng và chuyên nghiệp nhất.
