Theo những số liệu mới được công bố vào ngày 4/9 từ hãng bảo mật danh tiếng Kaspersky khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC), có đến 71% người dùng tại Việt Nam lựa chọn điện thoại thông minh làm công cụ chính yếu để truy cập mạng Internet hàng ngày.
Thực trạng lưu trữ thông tin nhạy cảm trên thiết bị di động
Điểm đáng chú ý trong báo cáo lần này là tỷ lệ cất giữ các tài liệu mang tính bảo mật cao trên điện thoại của người dân Việt Nam vượt trội hơn hẳn so với mức trung bình chung của toàn khu vực. Cụ thể, có khoảng 57% người dùng nước ta lưu trữ các bản chụp giấy tờ quan trọng như căn cước công dân, hộ chiếu hoặc các loại giấy tờ bảo hiểm ngay trong máy, trong khi con số trung bình của khu vực chỉ dừng lại ở mức 49%.
Bên cạnh các nội dung quen thuộc như hình ảnh và video cá nhân chiếm tới 65%, chiếc điện thoại thông minh còn được người Việt biến thành trung tâm điều hành công việc và tài chính cá nhân. Theo ghi nhận, có tới 40% người dùng lưu giữ mật khẩu cùng các thông tin đăng nhập tài khoản (mức bình quân khu vực là 34%), 36% lưu thông tin tài khoản ngân hàng và có đến 52% sử dụng để lưu trữ email cũng như các đoạn tin nhắn công việc. Ngoài ra, xu hướng công nghệ mới cũng xuất hiện khi có khoảng 20% người dùng bắt đầu lưu lại nhật ký tương tác với các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Thách thức về an ninh mạng và nguy cơ từ thói quen số
Dù các thiết bị di động đã và đang đóng vai trò là kho lưu trữ toàn bộ đời sống số của mỗi cá nhân, thói quen phòng thủ và bảo vệ thông tin của người dùng vẫn chưa theo kịp tốc độ gia tăng chóng mặt của các dữ liệu nhạy cảm. Dữ liệu từ các nhà nghiên cứu bảo mật chỉ ra rằng, chỉ tính riêng trong năm 2025, hệ thống phòng thủ đã phải can thiệp và ngăn chặn gần 8,5 triệu chiến dịch tấn công mạng qua đường web nhắm thẳng vào người dùng tại Việt Nam, đánh dấu mức cao nhất trong khu vực Đông Nam Á.
Chia sẻ về vấn đề này, ông Ngô Tấn Vũ Khanh, Giám đốc Quốc gia của Kaspersky tại Việt Nam, đưa ra nhận định rằng chiếc smartphone ngày nay đã vượt qua chức năng liên lạc cơ bản để trở thành một chiếc "két sắt số" thực thụ, nơi cất giữ toàn bộ thông tin tài chính, các bản hợp đồng quan trọng và dữ liệu định danh cá nhân của mỗi người.
Đại diện Kaspersky khuyến cáo rằng người dùng cần thay đổi tư duy, chuyển từ việc chỉ biết lưu trữ sang hành động chủ động bảo vệ. Những biện pháp thiết thực có thể kể đến như cất tài liệu trong các thư mục có mã hóa thay vì để lộ trong thư viện ảnh thông thường, ưu tiên sử dụng các ứng dụng định danh chính thống như VNeID thay vì chụp ảnh giấy tờ lưu trong máy, đồng thời luôn bật mạng riêng ảo (VPN) khi kết nối vào các mạng Wi-Fi công cộng.
Đồng tình với quan điểm trên, chuyên gia an ninh mạng Anton Kivva phân tích thêm rằng đa số người dùng thường rất cẩn trọng cài đặt phần mềm bảo vệ cho máy tính xách tay nhưng lại vô tình lơ là chiếc điện thoại thông minh, biến thiết bị này thành điểm yếu dễ bị tổn thương nhất trước các cuộc tấn công mạng tinh vi.
Góc nhìn chuyên gia từ TTC Việt Nam về bảo mật di động
Dưới góc độ chuyên môn của các kỹ sư hạ tầng mạng và an ninh thông tin tại TTC Việt Nam, việc người dùng quá phụ thuộc vào smartphone để lưu trữ giấy tờ tùy thân mà thiếu đi các lớp rào chắn kỹ thuật là một canh bạc rủi ro lớn. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các cuộc tấn công mã độc di động (mobile malware) hay lừa đảo trực tuyến (phishing) ngày càng tinh vi, việc chỉ dựa vào mật khẩu mở khóa màn hình là chưa đủ. Người dùng cần áp dụng mô hình bảo mật toàn diện từ cấp độ thiết bị, mạng truy cập cho đến không gian lưu trữ đám mây để triệt tiêu các điểm mù bảo mật.
Ba nguyên tắc vàng trong việc bảo vệ dữ liệu trên smartphone
Nhằm hạn chế tối đa rủi ro thất thoát thông tin trong tình huống thiết bị bị thất lạc hoặc trở thành nạn nhân của mã độc, các chuyên gia công nghệ đã đúc kết ba nguyên tắc cốt lõi sau đây:
- Hạn chế lưu trữ tập trung trên một thiết bị duy nhất: Tuyệt đối không biến chiếc điện thoại thành nơi độc quyền chứa đựng mọi tài liệu quan trọng. Người dùng nên thực hiện sao lưu định kỳ lên các nền tảng đám mây uy tín hoặc sử dụng các kho lưu trữ mã hóa độc lập (Secret Vault) dành riêng cho các bản quét giấy tờ và hệ thống quản lý mật khẩu.
- Thiết lập hệ thống phòng thủ đa tầng: Chủ động cài đặt các phần mềm bảo mật chuyên dụng cho thiết bị di động có khả năng rà soát ứng dụng trước khi cấp phép cài đặt, đồng thời tự động nhận diện và ngăn chặn kịp thời các đường liên kết độc hại hoặc các trang web lừa đảo theo thời gian thực.
- Kích hoạt sẵn sàng các cơ chế ứng phó sự cố: Luôn bật tính năng định vị và xóa dữ liệu từ xa (như Find My Device trên Android hoặc tính năng tương đương trên iOS) để phòng hờ trường hợp bị rơi rớt hoặc mất cắp; thiết lập chế độ sao lưu tự động; cài đặt tính năng tự động khóa màn hình ngay khi ngưng sử dụng; đồng thời tránh đặt điện thoại ở những vị trí dễ bị kẻ gian lợi dụng tại các khu vực công cộng.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp bảo mật mạng toàn diện, phòng chống tấn công mạng và tối ưu hóa hệ thống viễn thông doanh nghiệp, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ nhanh chóng và chuyên nghiệp nhất.
