Vào ngày 20/10, tỷ phú Elon Musk đã chính thức xác nhận rằng cả Tesla lẫn SpaceX đều đã thành lập các ủy ban độc lập, bao gồm nhiều thành viên hội đồng quản trị nhằm tiến hành đánh giá toàn diện về mức độ khả thi của một thương vụ sáp nhập quy mô lớn.
Do sở hữu lợi ích kinh tế cũng như quyền lực to lớn tại cả hai đơn vị, ông Musk thẳng thắn nhìn nhận bản thân nằm trong diện "bên có xung đột lợi ích" và sẽ đứng ngoài các cuộc đàm phán trực tiếp. Phán quyết cuối cùng hoàn toàn đặt lên vai các ủy ban chuyên trách cùng toàn thể cổ đông của hai tập đoàn.
Quy mô vốn hóa khổng lồ và tầm nhìn trí tuệ nhân tạo
Nếu thương vụ lịch sử này diễn ra suôn sẻ, thực thể hợp nhất sẽ đạt mức vốn hóa thị trường ước tính khoảng 3.600 tỷ USD. Con số này sẽ đưa tập đoàn mới gia nhập câu lạc bộ top 5 công ty có giá trị lớn nhất hành tinh, đứng chung hàng ngũ với các gã khổng lồ như Nvidia, Apple, Alphabet và Microsoft.
Dưới góc nhìn chiến lược của Elon Musk, việc đưa SpaceX và Tesla về chung một mái nhà nhằm mục đích đón đầu giai đoạn "điểm kỳ dị AI" (AI singularity) – thời điểm năng lực của trí tuệ nhân tạo vượt qua giới hạn của con người.
Hệ sinh thái của siêu doanh nghiệp này sẽ là sự tích hợp hoàn chỉnh từ hệ thống tên lửa không gian, mạng lưới Internet vệ tinh Starlink, ô tô điện thông minh, phần mềm lái tự động cho tới dòng robot hình người Optimus cùng hạ tầng siêu máy tính phục vụ tính toán hiệu năng cao.
Theo những con số dự báo từ hãng nghiên cứu uy tín Visible Alpha, tập đoàn hợp nhất sẽ quy tụ hơn 155.000 nhân sự và đem lại nguồn doanh thu lên tới 153 tỷ USD ngay trong năm nay.
Mặc dù vậy, tổ chức này cũng phải đối mặt với áp lực tài chính không nhỏ khi dòng tiền tự do dự kiến sẽ âm ít nhất 54 tỷ USD. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ nhu cầu rót vốn cực kỳ lớn cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo, các nhà máy chế tạo chất bán dẫn tiên tiến và chương trình phát triển tên lửa đẩy thế hệ mới.
Trên thực tế, sự gắn kết giữa hai doanh nghiệp này đã được hiện thực hóa qua nhiều dự án hợp tác chuyên sâu. Điển hình là vào tháng 3 vừa qua, đôi bên đã công bố kế hoạch triển khai Terafab – một siêu nhà máy bán dẫn với tổng mức đầu tư 119 tỷ USD đặt tại bang Texas nhằm cung ứng chip chuyên dụng cho xe tự lái, robot thông minh và các trung tâm dữ liệu AI.
Chỉ trong tuần trước, mẫu xe thể thao Roadster trang bị hệ thống động cơ đẩy khí lạnh do SpaceX phát triển cũng đã chính thức lộ diện trước công chúng.
Xét trên phương diện thương mại thuần túy, SpaceX từng chi gần 1 tỷ USD để mua sắm pin Megapack và các dòng xe tải điện Cybertruck từ Tesla. Ngược lại, Tesla cũng nắm giữ một phần cổ phần gián tiếp tại SpaceX thông qua các giao dịch liên quan đến công ty khởi nghiệp xAI.
Đáng chú ý, thương vụ này sẽ củng cố vững chắc quyền lực độc tôn của Elon Musk. Hiện tại, ông nắm giữ tới khoảng 84% quyền biểu quyết tại SpaceX nhờ vào cơ cấu cổ phiếu siêu biểu quyết, trong khi tỷ lệ này tại Tesla chỉ dừng lại ở mức khiêm tốn khoảng 20%.
Nhận định từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam
Dưới góc nhìn của các chuyên gia công nghệ và hạ tầng mạng tại TTC Việt Nam, việc sáp nhập hai hệ sinh thái phần cứng phần mềm quy mô lớn như SpaceX và Tesla không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là một bước ngoặt về hạ tầng viễn thông và điện toán toàn cầu. Việc tích hợp liền mạch giữa hạ tầng mạng vệ tinh Starlink quỹ đạo tầm thấp với hệ thống phương tiện tự hành và trung tâm dữ liệu AI sẽ tạo ra một chuẩn mực mới về độ trễ thấp và băng thông rộng. Tuy nhiên, thách thức về việc hợp nhất các giao thức bảo mật mạng, quản trị dữ liệu khổng lồ và khả năng tương thích của hệ thống lõi sẽ đòi hỏi những giải pháp kỹ thuật cực kỳ phức tạp mà đội ngũ kỹ sư của cả hai bên phải giải quyết triệt để.
Rào cản nội bộ và khung pháp lý tại bang Texas
Trở ngại đầu tiên xuất phát từ chính nội bộ cấu trúc cổ đông của Tesla. Doanh nghiệp này đòi hỏi phải giành được sự chấp thuận từ đa số tổng số lượng cổ phiếu đã phát hành thay vì chỉ tính trên số lượng phiếu bầu tham gia thực tế – một điều kiện mà chính Elon Musk cũng phải thừa nhận là "rào cản cực kỳ cao".
Bên cạnh đó, giới đầu tư từ lâu vẫn luôn bày tỏ sự hoài nghi về khả năng phân bổ thời gian và năng lực điều hành của vị tỷ phú khi ông phải gánh vác quá nhiều dự án cùng lúc.
Bài học từ thương vụ thâu tóm SolarCity vào Tesla cách đây một thập kỷ vẫn để lại vết xe đổ khi kéo vị CEO vào những vụ kiện tụng kéo dài từ phía các cổ đông với cáo buộc sử dụng nguồn lực doanh nghiệp đại chúng nhằm cứu vớt một mảng kinh doanh đang thua lỗ.
Mặc dù vậy, bước đi chiến lược chuyển dời trụ sở chính thức của cả Tesla lẫn SpaceX từ bang Delaware sang bang Texas đã đem lại cho Elon Musk những lợi thế pháp lý đáng kể.
Hệ thống luật pháp doanh nghiệp tại Texas nổi tiếng với việc bảo vệ chặt chẽ các quyền hạn của hội đồng quản trị, đồng thời áp dụng những tiêu chuẩn pháp lý rất khắt khe đối với các vụ kiện phái cử từ nhóm cổ đông thiểu số.
Thách thức về địa chính trị và an ninh quốc gia tại Trung Quốc
Song song với sự soi xét gắt gao từ các cơ quan quản lý chống độc quyền tại Anh, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), bài toán khó giải nhất đối với thương vụ này lại xuất hiện tại thị trường Trung Quốc đại lục.
Trong năm ngoái, thị trường Trung Quốc đã đóng góp tới 21 tỷ USD vào tổng doanh thu của Tesla, chiếm khoảng 22% tỷ trọng doanh thu toàn cầu và là nơi đặt đại bản doanh của nhà máy tỷ đô Shanghai Gigafactory.
Tuy nhiên, chính quyền Bắc Kinh vẫn luôn duy trì sự cảnh giác cao độ đối với SpaceX, bởi đơn vị này vốn đóng vai trò là một nhà thầu quốc phòng chiến lược trọng yếu của chính phủ Hoa Kỳ.
Chỉ tính riêng trong quý vừa qua, SpaceX đã thực hiện tổng cộng 18 lần phóng tên lửa phục vụ trực tiếp cho các nhiệm vụ an ninh quốc gia của Mỹ, đồng thời đang đẩy mạnh phát triển hệ thống vệ tinh do thám quân sự mang tên Starshield.
Các nhà phân tích tài chính thuộc ngân hàng JPMorgan đánh giá rằng nguy cơ xung đột về lợi ích an ninh quốc gia chính là điểm nghẽn nghiêm trọng nhất của toàn bộ tiến trình.
Để vượt qua cửa ải phê duyệt này, Tesla có thể buộc phải tính đến phương án tách bạch hoàn toàn mảng kinh doanh tại Trung Quốc hoặc chuyển giao quyền kiểm soát thực tế cho một liên minh doanh nghiệp bản địa (gợi nhắc lại kịch bản từng được đặt ra đối với ứng dụng TikTok tại thị trường Mỹ). Trong trường hợp đó, tập đoàn của Musk sẽ chỉ duy trì vai trò thu phí bản quyền thương hiệu cùng các gói giải pháp công nghệ tự lái.
Mặc dù vậy, các nguồn tin mật thân cận với ban lãnh đạo Tesla nhận định rằng thương vụ tỷ đô này vẫn hoàn toàn có cơ hội cán đích trước khi nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump khép lại, dẫu cho lộ trình đàm phán chắc chắn sẽ trải qua nhiều bước chuyển phức tạp và không thể diễn ra trong một sớm một chiều.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông và công nghệ thông tin tiên tiến nhất cho doanh nghiệp, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam qua website ttcvn.net để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ chuyên gia kỹ thuật hàng đầu.
