Trong khuôn khổ cuộc họp báo thường kỳ tháng 7/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ diễn ra vào ngày 31/7, ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số đã công bố thông tin quan trọng. Theo đó, tỉnh Điện Biên sẽ là địa bàn triển khai khoảng 6.000 chuyến bay thử nghiệm áp dụng phương tiện bay không người lái (UAV).
Sáng kiến này là hành động cụ thể hóa Đề án thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) nhằm phát triển kinh tế không gian tầm thấp tại Điện Biên. Đáng chú ý, địa phương này đóng vai trò là tỉnh thành đầu tiên trên phạm vi toàn quốc phê duyệt cơ chế sandbox theo đúng các định hướng của Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo cùng với Nghị định 33/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành.
Ý nghĩa chiến lược của mô hình sandbox kinh tế tầm thấp tại Điện Biên
Bàn về mức độ quan trọng của chương trình, vị đại diện từ Vụ Kinh tế số và Xã hội số đã đưa ra nhận định sâu sắc: Việc một địa phương phê duyệt đề án thử nghiệm chỉ là bước khởi đầu, quan trọng hơn là Việt Nam chính thức đưa cơ chế sandbox vào thực tiễn đối với một lĩnh vực kinh tế hoàn toàn mới mẻ. Nếu đề án này đạt được kết quả khả quan, đây sẽ không chỉ là thành tựu riêng của Điện Biên mà còn đóng vai trò là bộ khung tham chiếu chuẩn mực để hoàn thiện hành lang pháp lý quốc gia, tạo đà vững chắc cho kinh tế không gian tầm thấp cất cánh tại Việt Nam trong giai đoạn tới.
Lý giải về nguyên nhân chọn Điện Biên làm địa điểm khai mở thay vì các đô thị lớn, ông Nguyễn Văn Thuật khẳng định đây là sự tính toán kỹ lưỡng. Điện Biên sở hữu đặc thù địa hình miền núi hiểm trở, sự phân cắt phức tạp đẩy chi phí logistics lên cao, khiến nhiều bản làng vùng sâu vùng xa đối mặt với rào cản tiếp cận y tế và vận tải hàng hóa thiết yếu.
Thêm vào đó, vị trí địa lý giáp ranh với Lào và Trung Quốc cùng diện tích rừng tự nhiên rộng lớn đặt ra nhu cầu cấp thiết về công tác giám sát tài nguyên, thực hiện phòng cháy chữa cháy rừng, tiến hành cứu hộ cứu nạn cũng như chủ động ứng phó thiên tai. Những bài toán thực tế này chính là mảnh đất màu mỡ để công nghệ bay tầm thấp thể hiện ưu thế vượt trội so với các phương pháp quản lý lỗi thời.
Kế hoạch triển khai và các lĩnh vực ứng dụng trọng điểm
Lộ trình thử nghiệm kéo dài đến hết tháng 5/2027 với quy mô tổng cộng 6.000 chuyến bay, tập trung giải quyết các nhiệm vụ thiết thực thông qua 3 trụ cột ứng dụng chính bao gồm:
- Nông nghiệp thông minh: Triển khai các hoạt động gieo hạt tự động, phun thuốc trừ sâu, theo dõi sức khỏe cây trồng, vận chuyển vật tư nông nghiệp và hỗ trợ thu hoạch nông sản tại các vùng chuyên canh chè, cà phê, mắc ca và lúa nước.
- Logistics tầm thấp: Đảm nhận việc vận chuyển khẩn cấp các trang thiết bị y tế, dược phẩm, mẫu bệnh phẩm cùng các mặt hàng thiết yếu đến những khu vực địa hình cách trở.
- Dịch vụ công và quản lý tài nguyên: Thực hiện công tác lập bản đồ không gian số, khảo sát địa hình chi tiết, quản lý và bảo vệ diện tích rừng, giám sát tài nguyên thiên nhiên cùng hệ thống cảnh báo sớm thảm họa thiên tai.
Mục tiêu cốt lõi của đề án là duy trì hiệu suất bay an toàn đạt ngưỡng trên 99%. Toàn bộ quá trình vận hành phải đảm bảo 100% chuyến bay được lên kế hoạch chi tiết, giám sát liên tục và lưu trữ dữ liệu trên nền tảng kiến trúc số đồng bộ. Chương trình kỳ vọng sẽ kiểm chứng thành công từ 3 đến 5 mô hình ứng dụng tiêu biểu, qua đó giúp tiết kiệm từ 20% đến 30% về mặt thời gian lẫn chi phí tài chính so với cách thức triển khai truyền thống.
Bên cạnh đó, nhằm tạo động lực mạnh mẽ cho cộng đồng doanh nghiệp công nghệ nội địa, cơ chế sandbox tại Điện Biên cho phép áp dụng chính sách miễn trừ có kiểm soát. Các doanh nghiệp tham gia được phép miễn giảm hoặc linh hoạt hóa 2 điều kiện bay tối thiểu, đồng thời cắt giảm khoảng 60 yêu cầu khắt khe liên quan đến thử nghiệm, đánh giá kỹ thuật, tần số vô tuyến điện, tính tương thích, khả năng chống nhiễu điện tử cùng các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng, chứng minh lịch sử vận hành.
Mọi hoạt động bay trong khuôn khổ đề án đều nằm dưới sự kiểm soát và giám sát chặt chẽ từ phía Bộ Quốc phòng cùng các cơ quan chức năng hữu quan nhằm bảo vệ tuyệt đối an ninh quốc gia, quốc phòng và an toàn không phận.
Góc nhìn chuyên gia từ TTC Việt Nam về hạ tầng số và công nghệ UAV
Nhận định từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam cho biết: "Sự bùng nổ của các ứng dụng công nghệ không gian tầm thấp như UAV không chỉ đòi hỏi sự đổi mới về mặt chính sách mà còn đặt ra yêu cầu cực kỳ khắt khe về hạ tầng mạng viễn thông, độ trễ truyền dẫn dữ liệu (Low Latency) và các giải pháp bảo mật thông tin. Để vận hành hàng nghìn chuyến bay tự động một cách an toàn, hệ thống truyền dẫn cáp quang tốc độ cao, phủ sóng 5G liền mạch và các giải pháp quản lý hạ tầng mạng trung tâm đóng vai trò là xương sống không thể thiếu. Việc Điện Biên đi đầu trong việc thử nghiệm sandbox mở ra hướng đi chiến lược, đồng thời khẳng định tầm nhìn dài hạn trong việc chuyển đổi số toàn diện hạ tầng quốc gia".
Tầm nhìn dài hạn và sự đồng hành từ cơ quan quản lý nhà nước
Nhấn mạnh tính chất tiên phong của kinh tế không gian tầm thấp, đại diện Vụ Kinh tế số và Xã hội số đưa ra cảnh báo: Nếu chần chừ, Việt Nam sẽ mãi chỉ là thị trường tiêu thụ công nghệ ngoại nhập; ngược lại, nếu có bước đi chính xác ngay từ bây giờ, chúng ta hoàn toàn nắm giữ cơ hội kiến tạo một ngành kinh tế hoàn toàn mới do chính trí tuệ và doanh nghiệp Việt làm chủ. Bộ Khoa học và Công nghệ xác định lĩnh vực này vượt ra khỏi khuôn khổ của một thiết bị bay đơn thuần, mà đó là câu chuyện cải cách thể chế, khơi nguồn sáng tạo và tạo động lực tăng trưởng mới.
Bổ sung về phương thức hỗ trợ địa phương, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương khẳng định sự chuyển dịch tư duy từ quản lý hành chính sang đồng hành thực chất. Thay vì chỉ ban hành văn bản hướng dẫn chung, Bộ đã cử trực tiếp các đơn vị chuyên trách như Vụ Kinh tế số và Xã hội số trực tiếp bám sát Sở Khoa học và Công nghệ Điện Biên theo phương châm "cầm tay chỉ việc" để hoàn thiện đề án. Nhờ cách tiếp cận đổi mới này, đến nay đã có gần 10 tỉnh thành trên cả nước bày tỏ nguyện vọng học hỏi và áp dụng mô hình thành công từ Điện Biên.
Tổng kết lại vai trò của các bên tham gia, ông Nguyễn Văn Thuật chia sẻ rằng Bộ Khoa học và Công nghệ đóng vai trò kiến tạo hành lang pháp lý và kết nối hệ sinh thái; UBND tỉnh Điện Biên trực tiếp điều hành thực tế; trong khi các doanh nghiệp gánh vác trách nhiệm phát triển công nghệ và khai thác vận hành. Toàn bộ dữ liệu thực tế thu nhận sẽ là căn cứ thực tiễn để cơ quan quản lý tiến hành ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật chuẩn hóa, hoàn thiện hệ thống chính sách phát triển kinh tế tầm thấp trên quy mô toàn quốc, hướng tới mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh bao trùm cả công nghệ, hạ tầng tần số và năng lực thể chế.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông tiên tiến và các công nghệ tích hợp hiện đại phục vụ doanh nghiệp, vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam qua website ttcvn.net hoặc hotline chính thức để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ kỹ thuật hàng đầu.
