Sự kiện Hội thảo khoa học quốc tế lần thứ III về Mật mã và An toàn thông tin (VCRIS 2026) được tổ chức vào sáng ngày 29/10 tại Học viện Kỹ thuật Mật mã, Hà Nội, đã thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng công nghệ.
Tại phiên thảo luận, Tiến sĩ Sergey Dmitrievich Erokhin, Hiệu trưởng Trường Đại học Kỹ thuật Viễn thông và Tin học Moscow (MTUCI), đã có bài tham luận quan trọng. Ông chia sẻ về tiến trình nghiên cứu công nghệ lượng tử tại Nga cũng như chiến lược đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực đầy tiềm năng này.
Hệ thống mạng lượng tử liên trường đại học đầu tiên tại Nga
Trong bản báo cáo của mình, vị Hiệu trưởng MTUCI đã giới thiệu về hệ thống truyền dẫn lượng tử thiết lập kết nối trực tiếp giữa MTUCI và Đại học MISiS tại Moscow. Tuyến cáp chính của đường truyền này kéo dài hơn 17 km, đạt tốc độ tạo khóa 13 Kb/s. Cần lưu ý rằng đây là thông số tốc độ tạo ra khóa mật mã nhằm mục đích tối ưu hóa an ninh thông tin, hoàn toàn khác biệt với tốc độ truyền tải dữ liệu thông thường.
Quá trình triển khai dự án này khởi nguồn từ năm 2021, quy tụ sự tham gia trực tiếp của các nhà khoa học thuộc Trung tâm Lượng tử MTUCI cùng đội ngũ chuyên gia công nghệ từ doanh nghiệp QRate.
Theo chia sẻ từ Tiến sĩ Erokhin, đây chính là mô hình mạng lượng tử liên kết giữa các trường đại học đầu tiên tại Nga áp dụng cơ chế truy cập mở. Mục đích cốt lõi của công trình là phục vụ công tác nghiên cứu chuyên sâu, thử nghiệm các phần cứng thiết bị tiên tiến và đào tạo đội ngũ chuyên gia kế cận.
Đưa sinh viên tiếp cận hạ tầng công nghệ lượng tử thực tế
Nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc thực hành, ông Erokhin cho biết: “Điều này cho phép chúng tôi vượt ra ngoài việc nghiên cứu lý thuyết về truyền thông lượng tử và bắt đầu làm việc với hạ tầng thực tế phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm thiết bị và đào tạo chuyên gia”.
Hệ thống cơ sở hạ tầng này đóng vai trò là nền tảng để đánh giá hiệu năng thiết bị cũng như phân tích cách thức vận hành của các kênh truyền thông bảo mật tuyệt đối. Đồng thời, đây cũng là môi trường thực tế giúp người học trực tiếp nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật, nắm bắt nguyên lý hoạt động của đường truyền và làm quen với các trang thiết bị tối tân.
Ngay từ giai đoạn khởi đầu, nhà trường đã định hướng dự án vừa đáp ứng nhu cầu nghiên cứu khoa học, vừa phục vụ đắc lực cho công tác giáo dục. Sau khi hoàn thành giai đoạn xây dựng nền móng, hệ thống vẫn liên tục được mở rộng và nâng cấp.
Đặc biệt, sự đồng hành của doanh nghiệp QRate đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Các chuyên gia từ công ty này đã phối hợp chặt chẽ cùng nhóm nghiên cứu MTUCI để xây dựng thành công trục đường truyền lượng tử xuyên suốt giữa hai cơ sở giáo dục đại học.
Song song với việc xây dựng không gian nghiên cứu chung, MTUCI còn chủ động thiết kế các chương trình đào tạo chuyên môn bám sát nhu cầu thực tế của đối tác và thị trường.
Theo quan điểm của lãnh đạo MTUCI, định hướng đào tạo của nhà trường là cung cấp cho xã hội những nhân sự không chỉ am hiểu sâu sắc về kỹ thuật mà còn có năng lực chủ động tham gia vào quá trình phát triển, kiểm thử và ứng dụng các công nghệ mới.
Ông cũng chỉ ra rằng, để làm chủ công nghệ lượng tử, sinh viên bên cạnh chuyên môn cốt lõi còn cần trang bị thêm kiến thức toàn diện về mạng lưới viễn thông, hệ thống phần mềm, phần cứng và các tiêu chuẩn an toàn thông tin hiện hành.
Gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực
Không dừng lại ở việc vận hành tuyến cáp lượng tử dài hơn 17 km, MTUCI còn triển khai hệ thống các chương trình đào tạo chuyên sâu về mạng và công nghệ lượng tử, bao gồm bậc thạc sĩ, chương trình nghiên cứu sinh cùng các khóa học bổ trợ ngắn hạn.
Tiêu biểu trong số đó là chương trình thạc sĩ chuyên ngành Kỹ thuật Mạng và các hướng nghiên cứu sinh tập trung vào hệ thống viễn thông cũng như công nghệ truyền thông lượng tử.
“Chỉ nghiên cứu thôi là chưa đủ. Chúng ta còn phải xây dựng lộ trình đào tạo để sinh viên có thể tốt nghiệp trình độ thạc sĩ trong lĩnh vực công nghệ mới này”, ông Erokhin khẳng định.
Năm trụ cột nghiên cứu chiến lược tại Trung tâm Lượng tử MTUCI
Trong bài phát biểu, đại diện MTUCI đã phác thảo chi tiết năm định hướng nghiên cứu trọng tâm của Trung tâm Lượng tử, bao gồm: mật mã hậu lượng tử, phát triển hệ thống phân phối khóa lượng tử (QKD), truyền thông lượng tử qua không gian khí quyển, tính toán lượng tử và công nghệ quang học thích ứng.
Mật mã hậu lượng tử và hệ thống phân phối khóa lượng tử QKD
Trong lĩnh vực mật mã hậu lượng tử, các nhà khoa học đang tập trung nghiên cứu và kiến tạo các thuật toán mã hóa tối tân, có khả năng kháng cự trước mọi nguy cơ giải mã từ các dòng máy tính lượng tử tương lai. Đối với công nghệ QKD, MTUCI đẩy mạnh việc hoàn thiện phần cứng và các hệ thống phân phối khóa mật mã dựa trên nền tảng cơ học lượng tử.
Truyền thông khí quyển, tính toán lượng tử và quang học thích ứng
Các nghiên cứu về truyền thông lượng tử qua khí quyển tập trung đánh giá mức độ tác động của các yếu tố môi trường ngoại cảnh đến độ ổn định của đường truyền. Trong khi đó, mảng tính toán lượng tử khai thác các thuật toán, cơ chế tự động sửa lỗi và tích hợp trí tuệ nhân tạo nhằm tối ưu hóa hiệu suất xử lý. Cuối cùng, công nghệ quang học thích ứng đóng vai trò phân tích ảnh hưởng của tầng khí quyển đến chất lượng truyền dẫn quang học không dây, từ đó phát triển các công cụ phần cứng và phần mềm chuyên dụng.
Toàn bộ các hướng đi này đều tuân thủ nguyên tắc kết hợp hài hòa giữa lý thuyết nền tảng, phát triển thiết bị thực tế và thực nghiệm diện rộng. Mục tiêu tối thượng là thương mại hóa các giải pháp ứng dụng thực tiễn, đồng thời cung cấp nguồn nhân lực am hiểu sâu sắc về các hệ thống xử lý và truyền tải thông tin thế hệ mới.
Trải qua bề dày lịch sử hình thành từ năm 1921, MTUCI hiện đang quản lý quy mô đào tạo lên tới hơn 20.000 sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh, dưới sự dẫn dắt của đội ngũ khoảng 500 giảng viên và chuyên gia nghiên cứu. Nhà trường cung cấp đa dạng các chuyên ngành từ viễn thông, công nghệ thông tin, an toàn bảo mật cho đến truyền thông số.
Khép lại phần trình bày, Tiến sĩ Erokhin một lần nữa nhấn mạnh rằng sự phát triển bền vững của công nghệ lượng tử đòi hỏi sự giao thoa liên ngành mạnh mẽ, sự đầu tư bài bản cho nghiên cứu và sự gắn kết chặt chẽ trong hợp tác quốc tế.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp mạng, viễn thông tiên tiến và hạ tầng công nghệ bảo mật doanh nghiệp tối ưu nhất, quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ tận tâm.
