Trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu đầy biến động, sức mạnh nội tại của một quốc gia không còn phụ thuộc đơn thuần vào nguồn tài nguyên hay lực lượng lao động giá rẻ. Thay vào đó, lợi thế cạnh tranh được định hình bởi năng lực nắm bắt và làm chủ các công nghệ lõi, từ đó tạo ra những sản phẩm có hàm lượng giá trị gia tăng cao.
Để tạo đà cho sự bứt phá này, Chính phủ đã chính thức ban hành Quyết định số 21 về danh mục các công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược, song hành cùng Quyết định số 808 quy định về nhiệm vụ phát triển công nghệ trọng điểm. Những bước đi mang tính nền tảng này đóng vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển với thu nhập cao vào năm 2045 thông qua sự tự cường về mặt kỹ thuật.
Quyết định 21 và tư duy đột phá về công nghệ chiến lược
Việc ban hành Quyết định 21 thay thế cho Quyết định 1131 trước đây đã tạo ra khung ưu tiên mới cho toàn bộ nền công nghệ quốc gia. Theo quan điểm của ông Lưu Quang Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, thay đổi căn bản nhất chính là tư duy tiếp cận: Việt Nam không còn chạy theo các xu hướng công nghệ mang tính nhất thời trên thế giới.
Thay vào đó, các danh mục công nghệ được chọn lọc dựa trên nhu cầu thực tiễn từ những "bài toán lớn" của nền kinh tế và các thách thức đặc thù trong từng lĩnh vực. Cách tiếp cận này giúp khắc phục triệt để tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả, đảm bảo mọi nguồn lực đều tập trung để hình thành nên các năng lực sản xuất thực tế.
Các nhóm công nghệ trọng điểm được ưu tiên
Danh mục công nghệ chiến lược hiện nay bao gồm các lĩnh vực then chốt nhằm tăng cường năng suất và củng cố an ninh quốc gia, cụ thể như sau:
- Công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống dữ liệu lớn (Big Data).
- Công nghệ điện toán đám mây (Cloud Computing).
- Công nghệ bán dẫn, sản xuất chip chuyên dụng và mạng viễn thông thế hệ mới.
- Hệ thống robot tự động hóa và công nghệ bản sao số (Digital Twin).
- An ninh mạng, công nghệ vi sinh tiên tiến, vật liệu mới và năng lượng sạch.
- Khai thác khoáng sản chiến lược như đất hiếm, hàng không vũ trụ và hạ tầng đường sắt hiện đại.
Chiến lược này đòi hỏi mỗi dự án công nghệ phải gắn liền với kết quả đầu ra, có đơn vị chủ quản rõ ràng và thị trường tiêu thụ tiềm năng, thay vì chỉ dừng lại ở các nghiên cứu khoa học lý thuyết.
Quyết định 808 và lộ trình thực thi đồng bộ
Nếu Quyết định 21 đóng vai trò định hướng danh mục, thì Quyết định 808 chính là "kim chỉ nam" cho kế hoạch hành động. Theo ông Lưu Quang Minh, văn bản này xác định rõ cách thức triển khai thông qua các nhiệm vụ cụ thể, bài toán quốc gia cần giải quyết và trách nhiệm của các bên liên quan. Quy trình phát triển công nghệ được tổ chức theo chuỗi khép kín: nhận diện vấn đề - làm chủ công nghệ lõi - triển khai nghiên cứu - thương mại hóa sản phẩm.
Góc nhìn chuyên gia từ TTC Việt Nam
Dưới góc độ chuyên môn về hạ tầng viễn thông và giải pháp mạng, các kỹ sư tại TTC Việt Nam nhận định: "Tự chủ công nghệ không phải là việc làm đơn lẻ. Để thực sự làm chủ, Việt Nam cần một hệ sinh thái hạ tầng số mạnh mẽ, bao gồm hạ tầng tính toán dữ liệu lớn và các phòng thí nghiệm đạt chuẩn quốc tế. Việc chuyển đổi từ nghiên cứu phòng lab sang thị trường đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo. Chỉ khi có sự đồng bộ từ hạ tầng vật lý đến nhân lực chuyên môn, chúng ta mới có thể tạo ra được những sản phẩm công nghệ có khả năng cạnh tranh quốc tế và giảm bớt sự lệ thuộc vào các giải pháp nước ngoài".
Sự vận hành đồng bộ giữa Bộ Khoa học và Công nghệ, các đơn vị địa phương, viện nghiên cứu và doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam nâng cao đáng kể tỷ lệ nội địa hóa, đồng thời tạo ra động lực tăng trưởng bền vững dựa trên đổi mới sáng tạo trong tương lai gần.
Để được tư vấn và hỗ trợ các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông tiên tiến phục vụ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số và tự chủ công nghệ, quý khách hàng vui lòng liên hệ TTC Việt Nam (ttcvn.net) để được các chuyên gia của chúng tôi tư vấn chi tiết.
