Việt Nam hiện đã thiết lập nền tảng vững chắc về hành lang pháp lý, chính sách ưu đãi cùng các chương trình khoa học công nghệ nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp bán dẫn. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở việc chuyển đổi từ bản vẽ thiết kế trên giấy tờ thành các sản phẩm vi mạch hoàn thiện thực tế.
Số liệu từ Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy, mạng lưới bán dẫn tại Việt Nam đã quy tụ khoảng 60 doanh nghiệp chuyên về thiết kế, đội ngũ 7.000 kỹ sư và 166 đơn vị giáo dục đại học tham gia đào tạo. Dù sở hữu nguồn lực tiềm năng, hạ tầng phục vụ nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm (tape-out) vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Hiện tại, các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp đa phần phải gửi đơn hàng sang các nhà máy nước ngoài để sản xuất.
Quy trình này không chỉ gây ra chi phí lớn, với mỗi đợt sản xuất thử tiêu tốn từ 30.000 đến 200.000 USD, mà còn kéo dài thời gian chờ đợi từ 12 đến 24 tháng. Những rào cản này làm chậm khả năng thương mại hóa và đẩy giá thành sản phẩm lên cao. Vì vậy, việc tập trung vào các nhóm sản phẩm ưu tiên cùng mô hình hạ tầng dùng chung là lời giải cần thiết cho bài toán này.
Ưu tiên phát triển 3 nhóm sản phẩm bán dẫn
Tại sự kiện khai trương Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn (VNMPW/CC) tổ chức ngày 26/6, giới chuyên môn đã thống nhất quan điểm rằng Việt Nam nên tránh đầu tư dàn trải. Theo bà Nguyễn Thị Bích Yến, Chủ tịch VSAP Lab, giai đoạn đầu nên tập trung nguồn lực vào 3 nhóm sản phẩm chính có khả năng phát triển bền vững:
- Chip AI biên (Edge AI) và khối xử lý thần kinh (NPU): Được tối ưu hóa riêng cho ngôn ngữ tiếng Việt và các lĩnh vực đặc thù như y tế, giao thông, hành chính công và phát triển đô thị thông minh. Thay vì tham gia vào thị trường chip AI quy mô lớn, Việt Nam tập trung vào các khối tăng tốc xử lý tác vụ nhỏ như nhận diện ký tự (OCR) hoặc nhận dạng giọng nói.
- Vi điều khiển (MCU) và Hệ thống trên chip (SoC) cho IoT: Nhóm này chú trọng vào khả năng bảo mật phần cứng, tận dụng các công nghệ đã phổ cập để tạo ra giải pháp tiết kiệm chi phí, đáp ứng nhu cầu an toàn dữ liệu và quản lý định danh trong hạ tầng số.
- Chiplet và công nghệ đóng gói tiên tiến: Thay vì sản xuất một con chip đơn khối phức tạp, hệ thống được chia nhỏ thành các "chiplet" chuyên biệt. Các chiplet này (gồm xử lý AI, quản lý bộ nhớ, giao tiếp, nguồn và bảo mật) có thể được sản xuất trên các tiến trình khác nhau, sau đó được kết nối lại trong cùng một package. Cách tiếp cận này giúp tối ưu hóa hiệu năng, giảm chi phí và gia tăng sự linh hoạt trong thiết kế.
Tầm quan trọng của sự liên kết trong hệ sinh thái bán dẫn
Để xây dựng ngành công nghiệp bán dẫn thành công, các chuyên gia khẳng định không đơn vị nào có thể tự mình thực hiện thành công. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh sự cần thiết của việc hợp tác giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp.
Do kinh phí đầu tư phòng sạch (cleanroom) và các trang thiết bị thí nghiệm hiện đại là rất lớn, vượt ngoài khả năng của các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nên mô hình tập trung các phòng thí nghiệm dùng chung theo từng vùng kinh tế là hướng đi chiến lược được cơ quan quản lý ưu tiên.
Góc nhìn chuyên gia từ TTC Việt Nam
Dưới góc độ kỹ thuật từ TTC Việt Nam, chúng tôi nhận định rằng việc làm chủ công nghệ đóng gói chiplet và thiết kế hệ thống IoT bảo mật là hướng đi chiến lược để Việt Nam rút ngắn khoảng cách công nghệ. Thay vì cố gắng cạnh tranh ở những tiến trình sản xuất chip cực nhỏ đòi hỏi vốn đầu tư khổng lồ, việc tối ưu hóa hạ tầng kết nối, quản lý dữ liệu và thiết kế chip chuyên dụng là con đường ngắn nhất để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng linh kiện điện tử toàn cầu. Việc đầu tư vào nhân lực trình độ cao, có khả năng vận hành các trung tâm thử nghiệm dùng chung chính là "chìa khóa" để biến chiến lược này thành hiện thực.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng đặt ra ba thách thức chiến lược cho ngành bán dẫn trong thời gian tới: thứ nhất là giải quyết bài toán thiếu hụt giảng viên chuyên môn cao và cơ sở vật chất thực hành; thứ hai là nắm bắt chính xác nhu cầu thị trường để quy hoạch hạ tầng dùng chung hiệu quả; và thứ ba là xác định sản phẩm chủ lực nhằm tập trung nguồn lực, tránh đầu tư phân tán, kém hiệu quả.
Để được tư vấn chuyên sâu về các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ cao, hãy liên hệ ngay với TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận được sự hỗ trợ từ đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm của chúng tôi.
