Sự chênh lệch trong cách áp dụng biểu giá điện đối với các trung tâm dữ liệu tại nhiều địa bàn khác nhau đang làm dấy lên những tranh chấp căng thẳng giữa doanh nghiệp viễn thông và cơ quan điện lực. Tình trạng này không chỉ tạo ra gánh nặng tài chính lớn mà còn đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của hệ thống hạ tầng số quốc gia.
Sự bất cập và chồng chéo trong việc áp dụng biểu giá điện
Theo các báo cáo từ hai tập đoàn lớn là Viettel và CMC, họ đang vướng phải những rào cản pháp lý và kỹ thuật phức tạp khi Công ty Điện lực Thuận An (EVN Thuận An) quản lý Trung tâm dữ liệu Viettel tại Khu Công nghệ cao Bình Dương và Công ty Điện lực Thủ Đức (EVN Thủ Đức) quản lý Trung tâm dữ liệu CMC tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh vẫn áp dụng giá điện kinh doanh. Trong khi đó, tại nhiều địa bàn khác trên cả nước, ngành điện đã triển khai áp dụng giá điện sản xuất cho các cơ sở hạ tầng này theo đúng tinh thần hướng dẫn từ Bộ Công Thương.
Mặc dù các cơ quan chức năng cùng đại diện các bên đã tiến hành khảo sát, kiểm tra trực tiếp mục đích tiêu thụ điện năng thực tế tại các trung tâm dữ liệu kể trên, EVN Thủ Đức cùng EVN Thuận An vẫn kiên quyết chưa chuyển sang giá điện sản xuất. Đáng chú ý, dù Viettel và CMC đã hoàn thành đầy đủ các khoản thanh toán tiền điện tính toán theo đơn giá sản xuất đúng hạn, các công ty điện lực vẫn liên tục gửi cảnh báo cắt điện với lý do doanh nghiệp chưa thanh toán phần chênh lệch phát sinh từ việc áp dụng biểu giá kinh doanh.
Cụ thể, vào ngày 3/9/2026, EVN Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành văn bản chỉ đạo các đơn vị trực thuộc đẩy mạnh rà soát khách hàng vận hành trung tâm dữ liệu để áp dụng mức giá kinh doanh, đồng thời đe dọa ngừng cung cấp điện nếu khách hàng không chấp thuận. Tiếp đó, đến ngày 9/9/2026, đơn vị này tiếp tục phát thông báo xác định các khoản nợ cước tồn đọng tính đến ngày 25/8/2026 đối với Viettel là 7.917.499.689 đồng và đối với CMC là 1.703.528.970 đồng. Đây thực chất là khoản chênh lệch giữa hai loại giá điện, và các cơ quan điện lực đã yêu cầu cắt điện toàn bộ các trung tâm dữ liệu này kể từ ngày 15/9/2026 nếu không được thanh toán đủ.
Nguy cơ đứt gãy hạ tầng số và tác động đến nền kinh tế số quốc gia
Dựa trên số liệu thống kê thực tế từ các doanh nghiệp công nghệ, ngay trong ba chu kỳ hóa đơn đầu tiên áp dụng biểu giá mới, chi phí tiền điện – vốn chiếm phần lớn trong cơ cấu chi phí vận hành trung tâm dữ liệu – đã tăng vọt hơn 50%. Tình trạng này làm suy giảm nghiêm trọng khả năng duy trì nguồn điện ổn định cho những công trình mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt đối với sự phát triển kinh tế vĩ đại của quốc gia.
Bất kỳ sự cố gián đoạn nguồn điện nào, dù diễn ra trong thời gian ngắn, cũng có thể đẩy toàn bộ hệ thống hạ tầng viễn thông vào thế tê liệt, gây đứt gãy kết nối mạng diện rộng và ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều ngành kinh tế trọng yếu phụ thuộc vào hạ tầng số. Các lĩnh vực chịu ảnh hưởng trực tiếp bao gồm an ninh quốc phòng, hệ thống tài chính - ngân hàng, thương mại điện tử, hoạt động vận hành của các cơ quan nhà nước, cổng dịch vụ công trực tuyến cùng hệ thống Chính phủ số.
Nhìn nhận từ góc độ chiến lược, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm về việc đẩy mạnh đầu tư và hoàn thiện hạ tầng phục vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo cùng tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết cũng đề ra các chính sách khuyến khích doanh nghiệp nội địa đầu tư hạ tầng điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu, đồng thời thu hút dòng vốn ngoại vào lĩnh vực này. Thêm vào đó, Kế hoạch số 05 của Ban chỉ đạo Trung ương cũng yêu cầu tập trung xử lý dứt điểm các điểm nghẽn về chuyển đổi số, trong đó việc bảo đảm nguồn cung điện cho trung tâm dữ liệu là nhiệm vụ hàng đầu.
Đại diện Viettel và CMC chia sẻ rằng họ luôn thượng tôn pháp luật và tuân thủ chặt chẽ các hướng dẫn của Bộ Công Thương về nguyên tắc áp dụng giá điện dựa trên công năng sử dụng thực tế. Các trung tâm dữ liệu đã chứng minh được bản chất kỹ thuật thuộc diện áp dụng giá bán lẻ điện sản xuất. Việc ép buộc áp dụng giá điện kinh doanh là không đúng với tinh thần Công văn số 2818, đồng thời tạo áp lực tài chính khổng lồ cho các đơn vị đang gánh vác sứ mệnh phát triển hạ tầng số quốc gia.
Do đó, Viettel và CMC kiến nghị Bộ Công Thương cùng Bộ Khoa học và Công nghệ sớm nghiên cứu, ban hành văn bản hoặc Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 60/2025/TT-BCT để thiết lập một hành lang pháp lý đồng bộ, phản ánh đúng bản chất kỹ thuật của trung tâm dữ liệu. Các doanh nghiệp cũng yêu cầu Bộ Công Thương chỉ đạo EVN Thành phố Hồ Chí Minh và các đơn vị trực thuộc nghiêm túc tuân thủ quy định, tuyệt đối không thực hiện việc cắt điện trong quá trình giải quyết vướng mắc.
Góc nhìn từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam
Dưới góc độ chuyên gia giải pháp hạ tầng mạng và viễn thông tại TTC Việt Nam, việc định hình sai bản chất kỹ thuật của trung tâm dữ liệu khi áp dụng biểu giá điện sẽ tạo ra hiệu ứng domino tiêu cực đối với hệ sinh thái công nghệ số. Trung tâm dữ liệu không đơn thuần là một tòa nhà tiêu thụ điện thương mại thông thường, mà là "trái tim" xử lý dữ liệu, vận hành các hệ thống siêu máy tính, trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán đám mây đòi hỏi nguồn năng lượng khổng lồ và sự ổn định tuyệt đối 24/7. Việc phân loại nhầm lẫn giữa hoạt động sản xuất kỹ thuật hạ tầng và hoạt động kinh doanh dịch vụ thông thường không chỉ làm gia tăng chi phí vận hành cho doanh nghiệp mà còn làm giảm sức hút đầu tư nước ngoài vào hạ tầng số Việt Nam, đi ngược lại với các mục tiêu chiến lược quốc gia về chuyển đổi số.
Phản hồi chính thức từ Cục Điện lực (Bộ Công Thương)
Trao đổi về những khiếu nại liên quan đến việc EVN Thủ Đức áp dụng giá điện kinh doanh dịch vụ, đại diện Cục Điện lực thuộc Bộ Công Thương cho biết phía Bộ Khoa học và Công nghệ đã có văn bản chính thức phản hồi. Căn cứ theo Luật Viễn thông 2023 và Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, hệ thống kỹ thuật cốt lõi của trung tâm dữ liệu đóng vai trò trực tiếp tạo ra và duy trì năng lực cung cấp dịch vụ, mang bản chất tương đương với hoạt động sản xuất. Trong khi đó, các khu vực phụ trợ như văn phòng hay điểm giao dịch mới thuộc diện áp dụng giá kinh doanh.
Nhằm tháo gỡ khó khăn và thống nhất cách thực hiện trên toàn quốc, bám sát tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, các quy định pháp luật hiện hành cùng ý kiến của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương đã ban hành Công văn số 2818 ngày 22/4/2026. Công văn này hướng dẫn rõ ràng về việc áp dụng giá bán lẻ điện căn cứ theo mục đích sử dụng quy định tại Thông tư số 60/2025/TT-BCT. Trong trường hợp bên mua và bên bán không đạt được thỏa thuận về tỷ lệ điện năng cho từng mục đích, cơ quan chức năng sẽ áp dụng giá điện sản xuất cho hệ thống kỹ thuật của trung tâm dữ liệu.
Cục Điện lực nhấn mạnh rằng các đơn vị điện lực và chủ đầu tư trung tâm dữ liệu cần ngồi lại với nhau để đàm phán, xác định minh bạch tỷ lệ sử dụng nhằm đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật. Đồng thời, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục theo dõi sát sao thực tiễn triển khai để nghiên cứu, điều chỉnh các văn bản quy phạm pháp luật cho phù hợp với tình hình thực tế trong thời gian tới.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp hạ tầng mạng, viễn thông và trung tâm dữ liệu chuẩn quốc tế, quý khách hàng và doanh nghiệp xin vui lòng liên hệ ngay với TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ chuyên sâu từ đội ngũ kỹ sư hàng đầu.
