Vào ngày 14/8 vừa qua, Học viện Kỹ thuật mật mã đã chủ trì tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia mang tên "Trí tuệ nhân tạo cho Mật mã và An toàn thông tin (AI4CRIS)". Sự kiện này thu hút sự quan tâm lớn và có sự góp mặt của đông đảo lãnh đạo thuộc các cơ quan quản lý nhà nước, giới học giả, các chuyên gia công nghệ, đại diện từ các cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu cùng nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, mật mã và an toàn thông tin.
Thách thức từ công nghệ lượng tử đối với các thuật toán khóa công khai
Phát biểu khai mạc tại sự kiện, Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, người đứng đầu Ban Cơ yếu Chính phủ, đã chỉ rõ bản chất hai mặt của trí tuệ nhân tạo (AI) trong kỷ nguyên chuyển đổi số hiện nay.
Theo đó, công nghệ AI không chỉ đóng vai trò hỗ trợ thiết kế, kiểm định, tối ưu hóa thuật toán mật mã hay đưa ra cảnh báo sớm trước các cuộc tấn công mạng, mà nó còn tiềm ẩn nguy cơ đẩy nhanh tốc độ thám mã, nâng cao hiệu quả tấn công kênh thứ cấp (kênh kề). Thậm chí, AI có thể trở thành vũ khí quay ngược lại tấn công chính đối tượng mà nó được giao nhiệm vụ bảo vệ nếu thiếu đi độ tin cậy cần thiết.
Bên cạnh đó, sự trỗi dậy mạnh mẽ của công nghệ lượng tử đang tạo ra áp lực vô cùng lớn đối với các thuật toán khóa công khai hiện hành, gây tác động trực tiếp đến lĩnh vực viễn thông, hệ thống tài chính và toàn bộ hạ tầng số quốc gia.
Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm nhấn mạnh rằng mọi sự chậm trễ trong việc tiếp cận công nghệ này sẽ dẫn đến hệ lụy bị tụt lại phía sau về năng lực bảo mật bí mật nhà nước cũng như các dữ liệu chiến lược dài hạn. Những dữ liệu được mã hóa ở thời điểm hiện tại hoàn toàn có đủ khả năng bị lưu trữ và giải mã trong tương lai khi các hệ thống máy tính lượng tử đạt đến độ mạnh cần thiết. Do đó, việc từng bước tiến hành chuyển đổi sang công nghệ mật mã hậu lượng tử được xem là vấn đề cốt lõi liên quan trực tiếp đến chủ quyền mật mã và an ninh quốc gia trong kỷ nguyên số.
Hiện tại, Đề án “Phát triển hệ thống mật mã kháng lượng tử giai đoạn 2026-2035” đã chính thức được phê duyệt, đánh dấu một mốc son chiến lược trong nỗ lực củng cố năng lực bảo vệ an toàn thông tin cũng như gìn giữ chủ quyền số của quốc gia.
Sự liên kết chặt chẽ của toàn hệ sinh thái trong phát triển AI
Các chuyên gia và diễn giả tham gia hội thảo đều có chung nhận định rằng, đối với tốc độ tiến vũ bão của AI và công nghệ lượng tử hiện nay, không một đơn vị, tổ chức hay doanh nghiệp đơn lẻ nào đủ sức tự giải quyết toàn bộ các bài toán mới đặt ra.
GS.TS. Nguyễn Thanh Thủy, Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành Công nghệ thông tin kiêm Chủ tịch FISU Việt Nam – đơn vị đồng hành tổ chức hội thảo, nhìn nhận AI đã vươn lên trở thành một công nghệ mang tầm chiến lược toàn cầu.
Ông đặc biệt nhấn mạnh ý nghĩa của việc phối hợp liên ngành và sự chung tay của mọi thành phần trong hệ sinh thái công nghệ. Theo ông, chúng ta thiết lập một mạng lưới hợp tác đa chiều, trong đó Nhà nước giữ vai trò định hướng và kiến tạo, các viện nghiên cứu và trường đại học tập trung chuyên môn nghiên cứu, doanh nghiệp chịu trách nhiệm đưa công nghệ ứng dụng vào thực tiễn đời sống, còn các tổ chức nghề nghiệp đóng vai trò cầu nối gắn kết cộng đồng.
Chia sẻ cùng quan điểm này, PGS.TS. Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng kiêm Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, khẳng định rằng các vấn đề do AI tạo ra không chỉ nằm trong phạm vi công nghệ thuần túy mà cần phải được nhìn nhận đặt trong tổng hòa mối quan hệ với thể chế, công tác quản trị, hệ thống pháp luật, và quan trọng nhất là các chuẩn mực đạo đức cùng trách nhiệm xã hội.
Nhận định từ chuyên gia kỹ thuật của TTC Việt Nam
Dưới góc nhìn của các kỹ sư và chuyên gia giải pháp mạng tại TTC Việt Nam, sự phát triển vũ bão của trí tuệ nhân tạo và mật mã hậu lượng tử không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là bài toán sống còn về hạ tầng mạng. Để đảm bảo an toàn cho các hệ thống viễn thông và trung tâm dữ liệu lớn, các doanh nghiệp hạ tầng buộc phải nâng cấp tiêu chuẩn bảo mật, tích hợp các giải pháp phòng thủ thông minh dựa trên AI nhằm chống lại các hình thức tấn công mạng ngày càng tinh vi. Việc chủ động đón đầu công nghệ này sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam vững vàng bảo vệ dữ liệu khách hàng và tài nguyên số trước mọi biến động của kỷ nguyên số.
Ba yêu cầu cốt lõi trong cuộc đua tự chủ trí tuệ nhân tạo
Khi phân tích sâu hơn về cuộc đua giành quyền tự chủ AI giữa các quốc gia trên thế giới, PGS.TS. Lê Hải Bình đã chỉ rõ ba yêu cầu cấp thiết cần phải thực hiện ngay:
- Thứ nhất, nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ và dữ liệu, xác định rõ các yếu tố cốt lõi cần nắm giữ, đồng thời chủ động kiểm soát chặt chẽ các nguồn dữ liệu trọng yếu để xây dựng nền tảng nội sinh vững chắc cho các hạ tầng thiết yếu.
- Thứ hai, phát triển các ứng dụng AI theo hướng an toàn, chịu trách nhiệm cao, thiết lập một môi trường quản trị minh bạch nhằm thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo diễn ra bền vững.
- Thứ ba, tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, có khả năng làm chủ công nghệ và quản trị AI thông qua phương pháp tiếp cận đa ngành, liên ngành.
Bên cạnh đó, khi đề cập đến bài toán an toàn thông tin trước sự bùng nổ của tin giả cùng công nghệ tạo hình ảnh, video giả mạo (deepfake), PGS.TS. Lê Hải Bình đưa ra lời cảnh báo: Công nghệ AI tạo sinh đã làm gia tăng đáng kể lượng thông tin sai lệch, thúc đẩy các hình thức thao nhận thức tinh vi hơn. Do đó, việc bảo vệ không gian mạng không thể chỉ dựa vào các lớp rào chắn kỹ thuật thuần túy, mà cốt lõi vẫn phải dựa vào phông nền nhận thức và sức đề kháng thông tin của cộng đồng xã hội.
Theo đánh giá của Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, việc duy trì các diễn đàn khoa học chuyên sâu nhằm kết nối chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, giới nghiên cứu khoa học, các cơ sở giáo dục, khối doanh nghiệp và lực lượng chuyên trách là đòi hỏi tất yếu khách quan. Điều này giúp thúc đẩy mạnh mẽ tinh thần hợp tác, chia sẻ tri thức, từ đó kiến tạo nên một hệ sinh thái nghiên cứu và đổi mới sáng tạo toàn diện cho lĩnh vực AI, đặc biệt là các ứng dụng AI trong mật mã và bảo đảm an toàn thông tin.
Hội thảo AI4CRIS năm 2026 chính là minh chứng rõ nét cho định hướng này. Thông qua 6 báo cáo mời, 44 bài nghiên cứu khoa học chất lượng cùng 1 phiên thảo luận bàn tròn sôi nổi, những tri thức và giải pháp được công bố tại đây được kỳ vọng sẽ trở thành kim chỉ nam cho các hướng nghiên cứu mới, các giải pháp công nghệ tiên tiến có tính ứng dụng cao trong thực tiễn, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu đưa Việt Nam vươn lên top 4 quốc gia thuộc khu vực ASEAN và top 50 nước dẫn đầu thế giới về trí tuệ nhân tạo vào năm 2030 theo tầm nhìn của Chính phủ.
Để được tư vấn chi tiết về các giải pháp mạng, hạ tầng viễn thông an toàn và bảo mật dữ liệu tiên tiến nhất hiện nay, quý khách hàng và doanh nghiệp vui lòng liên hệ trực tiếp với đội ngũ chuyên gia của TTC Việt Nam (ttcvn.net) để nhận hỗ trợ nhanh chóng và chuyên nghiệp nhất.
